චම්මසාටක ජාතකය

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ දී සාවත්ථි නුවර භික්ෂුවක් ගැන මෙම කථාව වදාළ සේක. එම භික්ෂුවත් සම් ඇඳුමක් ඇඳගෙන සිටියදී ඉතා සමාන දෙයක් සිදුවී තිබුණි. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 324 මගින් මෙම වැරදි වටහාගැනීම දිගටම පැවත එන පුරාණ වරදක් බවත්, එය එක් සම් ඇඳුමක් ඔස්සේ ජාති ගණනාවක් පුරා ගෙනෙන ලද බවත් පෙන්වයි.

බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස රාජ්‍යය කළ කාලයේ බෝසතාණන් වහන්සේ නුවර පුරා ඔවුන්ගේ තියුණු විමර්ශන බුද්ධිය සහ අනතුර පැමිණීමට පෙර හඳුනා ගැනීමේ හැකියාව නිසා ගෞරවයට පත් වෙළෙන්දෙකු වූහ. ඒ අතරේ, මුළුමනින්ම රළු සත්ව සම්වලින් සැරසුණු, 'චම්මසාටක' යනුවෙන් හැඳින්වුණු, සම් ඇඳි තවුසෙක් නගරයට පැමිණියේය. ඔහුගේ තාපසික පෙනුම තමා පසුකර යන සෑම සත්වයෙකුගෙන්ම ගෞරවය ඉල්ලන බව ඔහු තුළ ගර්වය ඇති කළේය.

නගරයේ විශාල ප්‍රධාන වීදිය දිගේ ගමන් කරමින් සිටි තවුසා, නගර වැසියන් ප්‍රසංග තරගවලට තබාගෙන සිටි දරුණු බැටළුවෙකු හමුවිය. සම් ඇඳි අපරිචිතයා ළං වන බව දුටු බැටළුවා, ඔහුගේ අං පහත් කර, ප්‍රහාරයකට පෙර කරන හරියටම එම චලනයෙන් පියවර කිහිපයක් පසුපසට ගියේය. ඒ මගින් ඔහුට අවශ්‍ය දුර සහ වේගය එකතු කර ගත හැකි විය.

බැටළුවා සැබවින් කරමින් සිටියේ කුමක්ද යන්න ගැන සම්පූර්ණයෙන් නොදැන සිටි තවුසා නතර වී ගැඹුරු තෘප්තියෙන් සිනාසුණේය. රැස්ව සිටි ජනතාවට ඔහු ප්‍රකාශ කළේ, මෙම නොකථන සත්වයා පවා තම අධ්‍යාත්මික අධිකාරිය හඳුනාගෙන, තමා ඉදිරියේ නමස්කාර කිරීමට නැමී පසුපසට යන බවයි. ඔහු තම පපුව මත දෑත් බැඳගෙන, බැටළුවාගේ භක්තිය ලැබෙන්නැයි සිතා බලා සිටියේය.

තම සගයන් සමඟ එම මාර්ගයෙන් ගමන් කළ බෝසතාණන් වහන්සේ, බැටළුවාගේ පසුබැසීම සැබැවින් කුමක් අර්ථ දෙන්නේද යන්න ක්ෂණිකව වටහාගෙන අනතුරු ඇඟවූහ. හිස පහත් කර පසුපසට යන බැටළුවා වන්දනා කරන්නේ නැති බවත්, ඔහු පහර දීම සඳහා භූමිය මැන බලන බවත් වදාළහ. ප්‍රමාද වීමට පෙර, තවුසා කඩයකට ඉවත් විය යුතු බවත් කීහ. එහෙත් තවුසා, ලෞකික වෙළෙන්දෙකුට තමා වෙත පෙන්වන ආධ්‍යාත්මික ගෞරවය වටහාගත නොහැකි බව විශ්වාස කරමින් සිනාසුණේය.

බෝසතාණන් වහන්සේගේ වචන අවසන් වීමට පෙර, බැටළුවා පූර්ණ වේගයෙන් ඉදිරියට පැන, තවුසාට සෘජුවම පහර දුන්නේය. ඒ බලයෙන් ඔහු බිමට වැටුණු අතර, සත්වයා සැබැවින් කල්පනා කළ දේ පිළිබඳ කිසිදු සැකයක් ඉතිරි නොවීය. දූවිල්ලේ තුවාල ලබා කම්පනය වූ තවුසා, තමා සරල භයානක තත්වයක් වන්දනාවක් ලෙස වරදවා ගෙන ඇති බවත්, තම ආත්මාර්ථකාමී අහංකාරය පමණක් තමා පහත් කළ බවත් හඬ නගා පිළිගත්තේය.

බෝසතාණන් වහන්සේ තුවාල ලැබූ පුද්ගලයා වැටුණු තැන තබා නොයෙදී, වෛද්‍යවරයෙකු වෙත රැගෙන යන ලෙස නියම කළ සේක. ආත්මාර්ථකාමී මනසකට පාහේ ඕනෑම දෙයක් තුළ තම ප්‍රශංසාව දැකිය හැකි බවත්, පහර දීමට පෙර පහර දෙන සත්වයා කරන හරියටම ඒ ගමන පවා ඒ ආකාරයට වරදවා ගත හැකි බවත් ඔවුන් නිහඬව සිතා බැලූහ. ලෝකය තමා ගෞරවයට පාත්‍ර කිරීම සඳහා පවතින බව දැනටමත් විශ්වාස කර ඇති පුද්ගලයෙකුට කිසිදු අනතුරු ඇඟවීමකින් ළඟා විය නොහැකි බව ඔවුන් නිරීක්ෂණය කළහ.

මෙම කථාව සිහිපත් කිරීමට බුදුරජාණන් වහන්සේ තෝරාගත් හේතුව එහි නැවත නැවත සිදුවීමයි. සාවත්ථි භික්ෂුව සියවස් ගණනකට පසු එම හරියටම සම් ඇඳුමෙන්ම එම වරදම කළේය. සත්වයෙකුගේ ස්වභාවික ආරක්ෂක ඉරියව්ව ආධ්‍යාත්මික පිළිගැනීමේ අභිනයක් ලෙස වරදවා ගත්තේය. මෙතරම් දීර්ඝ කාලයක් පුරා නැවත නැවත සිදුවීම, මෙය අසාමාන්‍ය වරදක් නොව සාමාන්‍ය පරීක්ෂාවක් බව යෝජනා කරයි. තමා ශුද්ධ යැයි විශ්වාස කරන ඕනෑම පුද්ගලයෙකු එයට ගොදුරු විය හැකිය.

ආපසු බලන විට, තවුසාගේ ප්‍රතික්ෂේපය ඉතා විස්මයජනක වන්නේ, බෝසතාණන් වහන්සේගේ අනතුරු ඇඟවීම ඔහුගෙන් කුමක් ඉල්ලුවාද යන්න කොතරම් සුළු වූවාද යන කරුණ නිසාය: විවෘත කඩ දොරටුව වෙත එක් පියවරක් පමණි. ඔහුගේ අහංකාරයේ සැබෑ මිල කිසි විටෙක අනතුරු ඇඟවීම නොවීය. එය ඔහුගේ තමා ගැන ඇති විශ්වාසයයි. ජීවිත කාලයක් පුරා ගෙවූ ගෞරවය සාමාන්‍ය දහවල් වේලාවක එක් බැටළුවෙකු ගැන වැරදි විය නොහැකි බවට ඇති විශ්වාසයයි. සත්වයා එය සැමදාම යන්නට අදහස් කළ ආකාරයටම ගමන් කරන මොහොතේ එම විශ්වාසය කඩා වැටුණි. සියවස් ගණනකට පසු භික්ෂුවක් එම සම් ඇඳුම හා එම ප්‍රශංසනීය උපකල්පනය දෙසට ළඟා වූ විට, ඒ විශ්වාසය නැවතත් කඩා වැටුණි; පාඩම නැවත වරක් අවශ්‍ය වූ කෙනෙකු සඳහා ඉවසිලිමත්ව බලා සිටියාක් මෙන්.

ජේතවනයේ කතාව අවසන් කරමින්, රැස් වූ භික්ෂූන් සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ උත්පත්තිය හඳුන්වා දුන් සේක: තම පැහැදිලි අවවාදය නොසලකා හරින ලද වාරාණසියේ විචාරශීලී වෙළෙන්දා පෙර ජන්මයක බුදුරජාණන් වහන්සේම විය, ආරෝහණ වන බැටළුවා වෙත නැමී සිටින බැතිමතෙකු ලෙස වරදවා වටහාගත් සම්ම පැළඳි පැවිද්දා, එදින මුළු කතාවම අවුස්සූ තම සම්ම කබායක් හිමි සැවැත්නුවර භික්ෂුවම මිස අන් කිසිවෙකු නොවේ. සමානකම, බුදුරජාණන් වහන්සේ පැවසූ පරිදි, එම පුද්ගලයාගේ පිටේ තිබූ වස්ත්‍රය දක්වාම විහිද ගියේය, එයින් භික්ෂුවට පැරණි මෝඩයාගේ තුවාලය තුළ තම ම පිළිබිඹුවක් හැර අන් කිසිවක් නොදැකිය හැකි විය.