චුල්ලධම්මපාල ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ උපත් කතා අතර 358 වැනි අංකය වන චුල්ලධම්මපාල ජාතකය, දේවදත්ත කී වාරයක් ස්වාමින්ගේ ජීවිතය ගැනීමට උත්සාහ කර අසාර්ථක වී ඇත්දැයි භික්ෂූහු කතා කරමින් සිටි පසු, වේළුවනයේ දේශනා කරන ලදී. එබඳු ක්‍රෝරභාවයක් ඔහු වෙත ළගාවීම මෙය පළමු වතාව නොවන බව පෙන්වීම සඳහා, ස්වාමින් මෙම අතීත කතාව ප්‍රකාශ කළ සේක.

ඈත අතීතයක, බරණැසේ, මහාප්‍රතාප රජතුමා, ගෞරවශීලී හා භක්තිමත් බවට ප්‍රසිද්ධ වූ ඔහුගේ රැජින චන්දා සමඟ පාලනය කළේය. ඔවුන්ගේ පුත්‍රයා, ධම්මපාල කුමාරයා, මාස හතක් වියට පැමිණි විට, චන්දා තම පෞද්ගලික කුටියේ දරුවා සමඟ ඉඳගත්තාය, ඔහුට සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලී, ඕන මවක් සේම ඔහුව ස්නානකරවා, ඔහු ගැන ප්‍රීතියට පත්ව.

රජතුමා ප්‍රකාශයක් නොකර ඇතුළු විය, රැජින, තම පුතාට ගිලී, චාරිත්‍රානුකූලව අවශ්‍ය පරිදි ඔහුව සාදරයෙන් පිළිගැනීම සඳහා එකවරම නැගී සිටියේ නැත. මහාප්‍රතාප මෙම කුඩා පමාව, ළදරුවා තමාට පමණක් අයත් විය යුතු භක්තියක් තද කරගෙන ඇති බවට සාක්ෂියක් ලෙස ගත්තේය, තම ක්‍රෝධය යටින්, මෙම පුත්‍රයා දිනක තම ම ස්ථානය වැඩී ඉක්මවන බවට බිය විය. ඔහු තම මැරුම් කරුවාව කැඳවීය.

රජතුමා තම අණ දුන් විට, චන්දා ඔහු ඉදිරියේ වැටී, වරදක් ඇත්නම්, එය තමාගේ පමණක් බවට ආයාචනා කළාය, දරුවාව රැක්ෂා කර තම ම අත් වෙනුවට ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියාය. ඇගේ ආයාචනාව කිසිවක් වෙනස් කළේ නැත. රජතුමා තම අණ යළි කීවේය, ඉන්පසු සිදු වූයේ, එක පියවරෙන් එක පියවරකට, තම ම වෙනුවට පිරිනැමූ මව වෙත නොව, ළදරුවා වෙතම විය.

මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම පුරා, ළදරු බෝධිසත්වයා, තම පියාට විරුද්ධව කිසි බියක් නොපෙන්වූයේය, එම ආදේශය ක්‍රියාත්මක කළ තැනැත්තාට විරුද්ධව කිසි ක්‍රෝධයක් නොපෙන්වූයේය, තම ශෝකයෙන් සිටි මව කෙරෙහි පවා කිසි ආශාබර ඇලී සිටීමක් නොපෙන්වූයේය. ඔහු ඔවුන් එක් එක් දෙනාට එකම අබිඳුණු මෛත්‍රියෙන් මුහුණ දුන්නේය, කිසිවෙකුගෙන් කිසිවක් ඉල්ලන්නේ නැති, කිසිවෙකුට දොස් නොකියන ඉවසීමකින් තමාට පැමිණෙන දෑ දරාගනිමින්. කිසි විරෝධ හඬක් හෝ ක්‍රෝධයේ සුඵ රළයක් කිසි අවස්ථාවක ඔහු තුළින් ගියේ නැත, ඔහුව බිඳීමට අදහස් කළ ක්‍රෝරභාවයම, ඔහුගේ හදවත හානියට හානියකින් ප්‍රතිචාර දීමේ අවශ්‍යතාව කෙතරම් සම්පූර්ණයෙන් ඉක්මවා ගොස් ඇත්දැයි හෙළි කළාක් මෙනි.

එය අවසන් වූ විට, චන්දා තම පුතාගෙන් ඉතිරි වූ දෑ තමාටම වලාගෙන, තමා කලින් දැන සිටි ඕන දෙයකටත් වඩා වැඩි ශෝකයකට හඬ දුන්නාය, ගාථාවකින් ගාථාවකට ඔහු ගැන ශෝක කරමින්, අවසානයේ ඇගේම හදවත එහි බරට යටවී ගිය තෙක්, ඇය එහිම ඔහු ළඟින් මියගියාය.

මවකගේ ශෝකයත් දරුවෙකුගේ මරණයත් අණ කළ රජතුමා, තම ම රාජාසනයේ තවදුරටත් වාඩි විය නොහැකි බව සොයාගත්තේය. බිම ම ඔහු යටින් විවර විය, ඔහු කළ දෑ ඉවසගැනීමට නොහැකිව, ගින්දර, බෞද්ධ නිරයන් අතරින් පහත්ම හා බරපතලම වූ අවීචියේ ගැඹුරින් නැඟී, ඔහුව ලබාගැනීම සඳහා, ඔහුගේ ක්‍රෝරභාවය උපයාගත් එම ම දඬුවම දෙසට ඔහුව ඇදගෙන ගියේය.

කතාව නිමකළ ස්වාමින්, එහි චරිත කවුරුන්දැයි හෙළි කළ සේක: දේවදත්ත එම පෙර ජීවිතයේ රජු ද, ස්වාමින්ගේම ඇති දැඩි කරන මව මහාප්‍රජාපතී ගෝතමී (මහාප්‍රතාප රජු සමඟ පටලවා නොගත යුතුය) චන්දා රැජින ද, ස්වාමින්ම කිසි ආකාරයකින් එය ගෙනාසු කිසිවකුට ද්වේෂයකින් තොරව තම ජීවිතාවසානයට මුහුණ දුන් ළදරු ධම්මපාල ද විය.

වේළුවන භික්ෂූන්ට මෙම කතාව ලබා දුන් දෑ, දේවදත්තගේ ද්වේෂය ගැන තවත් එක් විස්තරයක් පමණක් නොවේ, මන්ද තව කිසි සාක්ෂියක් අවශ්‍ය නොවන තරම් ඔවුන් එබඳු දෑ ගැන දැනටමත් ඇසූ බැවිනි. එය මෛත්‍රිය කෙතරම් දුරට ගෙනයා හැකිදැයි පෙන්වන ප්‍රදර්ශනයක් විය, සාමාන්‍ය සතෙකු පවා ක්‍රෝරභාවයට බියෙන්, ක්‍රෝධයෙන්, හෝ බලාපොරොත්තු රහිත ආයාචනාවෙන් මුහුණ දෙනවා ඇති තත්වයන්ටවත්. ළදරු බෝධිසත්වයා පියෙකුගේ ඊර්ෂ්‍යාවට, මරණ දඬුවම් කරුවකුගේ අතට, හා මවකගේ ඉවසාගත නොහැකි ශෝකයට එකම අසෙල්වූ මෛත්‍රියෙන්ම පිළිතුරු දුන්නේය, එය එහි අවසානය දක්වාම ගෙනගිය එම ම සංසුන්කමම, බිම ම ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ආපසු දීමට උපකාරයක් නොකෙරුණේය. කතාව සවන් දෙන භික්ෂූන්ගෙන් මෙම එක්ම මිනුමට වඩා කිසිවක් ඉල්ලා සිටියේ නැත: ලෝකයට ලබාදිය හැකි ඉතාම නරක දෑ යටතේ එබඳු ඉවසීමක් ඇති හදවතක්, ඔවුන් එක් එක් දෙනාට, බොහෝ වඩා මොළොක් තත්වයන් තුළ, තමන් තුළම වැඩි දියුණු කිරීමට පෙළඹවීම ලැබෙන එම ම හදවතම බවට.