කාක ජාතකය

මෙම කතාව, පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතකට්ඨවණ්ණනාවේ 146 වැනි ජාතකය ලෙස සටහන් වූ, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ජේතවනාරාමයේදී, වරක් ධනවත් ගෘහස්ථයින් වූ, සැවැත්නුවරින් සිටි වයෝවෘද්ධ භික්ෂූන් කිහිප දෙනෙකු ගැන වදාරන ලදී. ධර්මය ඇසීමෙන් පසු ගෘහස්ථ ජීවිතය අත්හැරියද, ඔවුන් තම පෙර පවුල් වෙත නැවත නැවතත් ගියහ, හා විශේෂයෙන් එක් ස්ත්‍රියක් ඔවුන් සියල්ලන්ටම දිගු කලක් තම පිසීමෙන් ආහාර දී තිබුණි. ඇය මියගිය විට, වයෝවෘද්ධ භික්ෂූහු පාලනයකින් තොරව හඬා, ඇගේ මිත්‍රත්වයට තරම්ම ඇගේ ත්‍යාගශීලී භාවයේ අහිමිවීම ගැනද ශෝක කළහ, සිවුර ගත් මිනිසුන් තුළ එවැනි විනයකින් තොරව ශෝකය ගැන අනෙකුත් භික්ෂූහු කැළඹෙන තුරු. මෙම එකම ඇලීම පෙරදීම, වඩාත් පැරණි හා විචිත්‍ර ස්වරූපයක, සිදුවී තිබූ බව බුදුරජාණන් වහන්සේ පැහැදිලි කළහ.

පැරණි බරණැසෙහි, කවුඩෙකුත් ඔහුගේ සහකාරියත් ගැඹුරේ සර්ප ආත්මයන් වූ නාගයින් වෙනුවෙන් වෙරළේ තබන ලද මාංස හා දැඩි පැන් දානයක් දැක ගත්හ. ආහාරත් පැනත් රැකවරණයකින් තොරව හැරදමා ඇති බව සොයාගෙන, කවුඩු දෙදෙනා තෘප්ත වනතුරු කෑ, බී, මුළුමනින්ම මත් විය.

දානයේ පැනින් උනුන්ච, යුවළ රළ තුළ ස්නානය කිරීමට ගියහ. හදිසි රළක් කවුඩියව ග්‍රහණය කර ජලය තුළට ඇදගෙන ගියේය, එහිදී රැඳී සිටි මීනයෙක් ඇගේ සහකාරියගේ ඇස් ඉදිරියේම ඇයව ග්‍රහණය කර ගිල දැම්මේය.

පුරුෂ කවුඩා එතරම් ශබ්දයෙන් හා වේදනාවෙන් ශෝක විලාපයක් ඇති කළේ, වට පිටාවෙන් සිටි කවුඩෝ හේතුව දැනගැනීම පිණිස රැස් වුහ. සාගරයම තම සහකාරිය ගෙන ගිය බව ඇසීමෙන්, රැස්ව සිටි කවුඩෝ උද්දවලින් කෝපයට පත් ව, සමූහයක් ලෙස ඔවුන් සාගරයට වඩා නිසැකවම ශක්තිමත් බවත් ඇයව ආපසු දිනාගැනීම පිණිස එය හිස් කළ හැකි බවත් ප්‍රකාශ කළහ.

කවුඩෝ තම බිලෙන් ජලයට ඇතුළු වී, රැස්ව සිටි ශෝකයේත් තුවාල ලද අහංකාරයේත් උද්‍යෝගයකින් එය වෙරළ වෙත ගෙන විසි කළහ, සාගරයේ පතුල හිස්ව පෙනෙනතුරුත් කවුඩියව සොයාගත හැකිතුරුත් එය වගුරුවනු ඇති බවට ස්ථිරවම.

ඔවුන් විරාමයකින් තොරව වෙහෙසුනහ, ඔවුන්ගේ උකුළ රළු වනතුරුත්, මුඛ දැවෙන තුරුත්, ඇස් වික්ෂේපයෙන් රතු වනතුරුත්, එහෙත් සාගරය සැම විටම මෙන් ඉහළ හා පහළ ගියේය, ඔවුන්ගේ කලබලකාරී ප්‍රයත්නය තුළින් එක බිඳුවක් තරමටවත් අඩු නොවී.

පරාජය පිළිගැනීම වෙනුවට, කවුඩෝ තම පැමිණිල්ල ප්‍රශංසාවට හැරූහ, කවුඩියගේ මහත් රූපශ්‍රීයත් ගුණධර්මයත්ම සාගරය ඇයව ආශා කර ගෙන ගිය සැබෑ හේතුව බවට ප්‍රකාශ කරමින්, මියගියෙකුට ස්තුතිකාරකම දීම ජලය දැනටමත් කළ දේ ආපසු හරවනවාක් මෙන්.

කවුඩෝ තම අර්ථ රහිත හා වැඩි වැඩියෙන් මෝඩ ශබ්දය දිගටම කරගෙන යනු දුටු, සාගරයේ ආත්මයක් රළවලින් භයානක පෙනුමක් ඉහළට නැංවීය. භීතියට හා වික වූහ ඔවුන්ගේ ශෝක-මත් දිවුරුමෙන් බිය ගත්, මුළු කවුඩු සමූහයම විසිරී පලා ගියහ, අවසානයේ සාගරයේ බලාපොරොත්තු රහිත රැළවීම අත්හැරියේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ චරිත එක් එක් දෙනා කවුරුන්ද යෑයි නම් කරමින් කතාව අවසන් කළහ: මියගිය ස්ත්‍රිය කවුඩිය වූහ, ඇගේ ආහාර පිසීමටත් ඇගේ සමාගමටත් තවදුරටත් ශෝක කිරීම නැවැත්විය නොහැකි ශෝකයෙන් සිටි භික්ෂුව පුරුෂ කවුඩා වූහ, අනෙකුත් වයෝවෘද්ධ භික්ෂූහු රැස්ව සිටි සමූහයේ ඉතිරිය වූහ, හා උන්වහන්සේම ඔවුන්ගේ ස්ථිර බැඳීම අවසානයේ බිඳ ගෙදරට යැවූ හදිසි භයට හේතු වූ සාගර ආත්මය වූහ.

කාක ජාතකය, පැහැදිලි අහිමිවීමේ යථාර්ථය ප්‍රතික්ෂේප කරන ශෝකය ගැන තද පාඩමක් ලෙස පැවතේ: කිසි ප්‍රමාණයක සාමූහික ප්‍රයත්නයක්, කෝපයක්, හෝ ප්‍රශංසාවක්, සාගරය දැනටමත් ගෙන ගිය දෙය ආපසු ගෙනදිය නොහැකි විය, හා කවුඩුන්ගේ උද්‍යෝගය කළ නොහැකි දෙයක් සොයමින් ඔවුන්ගේ ශක්තියත් ගෞරවයත් පමණක් නාස්ති කළේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ කවුඩුන්ගේ සාගරයේ විකාර රැළවීම, කතාවක් විය හැකි තරම් මොළොක්ව, වයෝවෘද්ධ භික්ෂූන්ට, ස්ත්‍රියගේ මරණය, භක්තිය ලෙස වේශගත් තවදුරටත් ඇලීමකට වඩා අනිත්‍යතාව පිළිගැනීම ඉල්ලා සිටි බව පෙන්වීම පිණිස භාවිත කළහ. සමාදානයට ඉක්මනින්ම ආපසු ගිය මාර්ගය, කතාව යෝජනා කරන්නේ, දැනටමත් ගත වී ගිය රළකට විරුද්ධව සටන් කිරීම නැවැත්වූ එකම මාර්ගය බවයි, එය රැගෙන ගිය දෙය කෙතරම් ප්‍රියවත් වූවත්.