කායවිච්ඡින්ද ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේදී සාවත්ථි නුවර එක් පුද්ගලයෙකු ගැන මෙම කතාව වදාළ සේක. සාවත්ථි නුවර එක් පුරුෂයෙකු කහ රෝගයෙන් දුක් වින්දේය. වෛද්‍යවරු ඔහු සුවයට පත්විය නොහැකි අයෙකු ලෙස සලකා ඔහු අත්හැරියහ. ඔහුගේ භාර්‍යාව හා පුත්‍රයා, ඔහු සුවපත් කළ හැකි කෙනෙක් කවුදැයි සොයමින් සිටියහ. එම පුරුෂයා සිතුවේ, මේ රෝගයෙන් මිදුණොත් තමා පැවිදි ජීවිතය ගන්නා බවයි. දින කිහිපයකට පසු ඔහු තමාට යහපතක් ගෙන දුන් යම් ද්‍රව්‍යයක් ගත් අතර, ඔහු සුවය ලැබීය.

ඒ පුරුෂයා ජේතවනයට ගොස් සංඝයා තුළට ප්‍රවේශ වීමට අවසර ඉල්ලී සිටියේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ විසින් ඔහුට සාමණේර පැවිද්ද හා උපසම්පදාව යන දෙකම ලැබුණේය. ඉතා ඉක්මනින් ඔහු රහත්භාවයට පත් විය. එක් දිනක් භික්ෂූහු ධර්ම සභා ශාලාවේදී එකට කතා කරමින් සිටියහ. මේ පුරුෂයාට කහ රෝගය තිබුණු බවත්, සුවය ලැබුණොත් පැවිදි ජීවිතය ගන්නා බවට ඔහු ප්‍රතිඥා කළ බවත්, ඒ අනුව ඔහු එය කළ බවත්, දැන් ඔහු රහත්භාවයට පැමිණ ඇති බවත් ඔව්හු පැවසූහ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි වැඩම කොට, එකට වාඩි වී සිටින ඔවුන් කුමක් ගැන සාකච්ඡා කරනවාදැයි විමසූ සේක. ඔවුහු එය දන්වූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාරන සේක, “මහණෙනි, එය එවැන්නක් කළ එකම පුද්ගලයා මේ නොවේ.” බොහෝ කලකට පෙර, රෝගයෙන් සුවය ලැබූ ප්‍රඥාවන්ත අය පැවිදි ජීවිතය ගෙන තම තමන්ගේ යහපත ලබා ගත් බව වදාළ සේක. ඉන්පසු ජාතක සංග්‍රහයේ අංක 293 ලෙස සටහන් වී ඇති පුරාණ කතාව වදාළ සේක.

එක් කලෙක බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස රජකම් කරන කල, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ බමුණු කුලයක උපන් සේක. වැඩී විත් ධනය රැස් කිරීමට පටන් ගත්හ. ඉන්පසු ඔහු කහ රෝගයෙන් ගිලන් වූහ. වෛද්‍යවරුන්ට පවා ඔහු වෙනුවෙන් කිසිවක් කළ නොහැකි විය; ඔහුගේ භාර්‍යාව හා පවුල බලාපොරොත්තුව නැති වී සිටියහ.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, කවදා හෝ සුවය ලැබුවොත් පැවිදි ජීවිතය ගන්නා බවට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. ඔහු තමාට යහපතක් ගෙනදුන් යම් ද්‍රව්‍යයක් ගත් අතර සුවය ලැබූහ. ඔහු ප්‍රමාද නොවී, ගෙදර රැඳී සිටීමට හේතු සෙවුවේ නැත. ඔහු හිමාලයට ගොස් තාපසයෙකු බවට පත් වූහ.

එහිදී ඔහු ඉන්ද්‍රිය හා සමාපත්ති වඩමින් ධ්‍යාන සුඛයෙන් වාසය කළ සේක. ඔහු සිතුවේ, මෙතෙක් කල් තමන් මේ මහා සුඛයෙන් තොර වී සිටි බවයි. ග්‍රන්ථය හිමාලය හෝ ඔහුගේ වාසස්ථානය ගැන විස්තර නොකරයි. එය දෙන්නේ ඒ සොයාගැනීම පමණි: භාවනාව හරහා තමන් ලැබූ සන්සුන්භාවය, ධනය රැස් කළ වසර පුරාවටම තමන්ට නොතිබූ දෙයක් බව.

ඔහු ගාථාවකින් තම ආශයන් ප්‍රකාශ කළේය. පළමු ගාථාවේදී ඔහු තමන් බියකරු රෝගයකින් පහර කෑ, සම්පූර්ණ වේදනාවෙන් හා දුකින් වැතිර සිටින, තම ශරීරය දූවිලි මත ගෙන වියලීම සඳහා හිරු රැසට තබන ලද මලක් මෙන් ඉක්මනින් හැකිලෙන ආකාරය විස්තර කරයි. වෙනත් ගාථාවක ඔහු පවසන්නේ, උතුමා පහත් ලෙස පෙනෙන අතර අපවිත්‍රයා පවිත්‍ර ලෙස පෙනෙන බවත්, අන්ධයෙකුට අපද්‍රව්‍යයන්ගෙන් පිරුණු වළක් ලස්සන ලෙස පෙනෙන බවත්ය. ඉන්පසු ඔහු කියයි, “රෝගී වූ ඒ ශරීරයට නින්දාව, නින්දාව! මම කියමි, පිළිකුල්, අපවිත්‍ර, දිරාපත්වීමෙන් පිරුණු ශරීරයට!” තවද මෝඩයන් අලස වන විට ස්වර්ගයේ නව උත්පත්තිය ලබා ගත නොහැකි වී මාර්ගයෙන් ඈත් වන බවත් ඔහු එකතු කරයි.

ග්‍රන්ථය පවසන්නේ, මහා සත්ත්වයා අපවිත්‍රතාවයේ සහ අඛණ්ඩ රෝගයේ ස්වභාවය විවිධ ආකාරවලින් විස්තර කළ බවයි. ශරීරයෙන් හා එහි සියලු අංගවලින් කලකිරී, තම ජීවිත කාලය පුරා ජීවිතයේ උතුම් තත්ත්ව හතර වඩා ඇත. ජීවිතයේ අවසානයේදී ඔහු බ්‍රහ්ම ලෝකයට ගියේය. මෙම කතාව රෝගයේ කෲරභාවය ගැන පාඩමක් නොවේ. එය, රෝගය ශරීරයේ බිඳෙනසුළු භාවය පෙන්වූ පසු, පුද්ගලයෙකුට එම රෝගය සමඟ කළ හැකි දේ ගැන වේ.

ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙම දේශනාව අවසන් කළ විට, සත්‍යයන් ප්‍රකාශ කළ සේක. බොහෝ දෙනෙක් පළමු මාර්ගයේ ඵලය ලැබූහ. ඉන්පසු ඔහු ජාතකයේ උප්පත්තිය හඳුනා දුන් සේක: “එකල ඒ තාපසයා මම ම වීමි.”

කායවිච්ඡින්ද ජාතකය, අංක 293, රෝගය පුද්ගලයෙකුගේ ඇස් විවෘත කරන මොහොත වටා ගොඩනැගී ඇත. සාවත්ථි නුවර පුරුෂයා හා අතීතයේ බමුණා දෙදෙනාම තම අවම බලාපොරොත්තුවේ අවස්ථාවේදී සරල පොරොන්දුවක් දුන් අතර, සුවය ලැබූ විට එය ඉටු කළහ. ගාථාවන් ශරීරය ගැන අවංක, මෘදු නොවන භාෂාවෙන් කථා කරන නමුත්, ඒවායේ අරමුණ ද්වේෂය අවදි කිරීම නොවේ. අරමුණ ඇලීමේ බැඳීම ලිහිල් කිරීම සහ රෝගය යොමු කරන අවස්ථාව අපතේ යවන්නේ අලසකම බව ඇසුම්කරුට මතක් කර දීමයි. හිමාලයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ සොයාගැනීම වන්නේ සැබෑ සුවය සැමවිටම ලබාගත හැකි වූ බවයි. නිරෝගී පුද්ගලයෙකුට උණ ගතිය පෙන්වන තුරු බලාසිටීමෙන් තොරව මෙය ඉගෙන ගත හැකිය; රෝගයෙන් පෙළෙන කෙනෙකුට රෝග-ශය්‍යාවේදී ගත් පොරොන්දුව වඩා හොඳ ජීවිතයක ආරම්භය බව දැනගත හැකිය.