ජාගර ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කතාව ජේතවනාරාමයේදී, පළමු මාර්ගයට ළඟා වූ උපාසක ශ්‍රාවකයෙකු ගැන වදාළ සේක. මෙම මිනිසා සැවැත්නුවරින් වනාන්තර මාර්ගයක් දිගේ පිටත්ව ගියේය, ගැල් සමූහයක් සමඟ ගමන් කරමින්. සුව ජල ස්ථානයක, ගැල් නායකයා තම ගැල් පන්සියය ජබ්බා කර, ආහාර සූදානම් කර, එහි නවාතැන් ගත්තේය. මිනිසුන් මෙහිත් එහිත් නිදාගැනීමට වැතිර්වුහ.

උපාසක ශ්‍රාවකයා වැතිර්වුනේ නැත. ඔහු ගැල් නායකයා ළඟ ගසක් මුල භාවනා ඇවිදීම පුරුදු කළේය. දුගී දෙනෙකු ගැල් සමූහයම කුල්මත් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි. ඔවුන් විවිධ ආයුධ සමඟ පැමිණ, එය වරායක් ලෙස ආවරණ කර, රැඳී සිටියහ. ඔවුන් උපාසක ශ්‍රාවකයා ඇවිදීමේ දුටු, ඔහු නිදාගැනීමට පෙර කුල්මත් කිරීම ආරම්භ කිරීම සඳහා රැඳී සිටියහ. ඔහු රාත්‍රිය පුරා ඇවිදීම දිගටම කළේය.

හිරිහැරේ ආරම්භයේ, දුගී මිනිසුන් ඔවුන් රැගෙන ආ ලී කැබලි, ගල් කැබලි, හා අනෙකුත් ආයුධ ඉවතලා ගියහ. පිටවී යන අතර, ඔවුන් ගැල් නායකයාට ශබ්ද කළහ. ඔහු තම දේපළේ හිමිකරු වනුයේ තම ජීවිතය රැක ගත් බැවින් පමණක් බවත්, හා ඔහුගේ ජීවිතය රැක ගත්තේ එතරම් ප්‍රවේශමෙන් අවදියෙන් සිටි එම මිනිසාට ණයගැති බවත් ඔහුට පැවසූහ. ඔවුන් ඔහුට එම මිනිසාට ගෞරවය පිරිනැමිය යුතු බව කීවහ. ගැල් මිනිසුන් කලින් අවදිවී, දුගී මිනිසුන් ඉවතලූ ගල් කැබලි හා අනෙකුත් දේ දුටුවහ. ඔවුන් උපාසක ශ්‍රාවකයාට ණයගැති දේ තේරුම් ගෙන ඔහුට ගෞරවය පිරිනැමුවහ.

උපාසක ශ්‍රාවකයා තම ගමනාන්තයට ළඟා වී තම කටයුතු කළේය. පසුව ඔහු සැවැත්නුවරට ආපසු ගොස් ජේතවනාරාමයට ගියේය. එහිදී ඔහු තථාගත (බුදුරජාණන්) ට ආචාර කර ඔහුගේ පාද ළඟ වාඩි විය. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුට තමාගේම කතාව ප්‍රකාශ කරන ලෙස ආරාධනා කළ විට, ඔහු සිදුවූ දේ කීවේය. අවදිව රැකවරණ කිරීමෙන් විශේෂ පුණ්‍යයක් ලබා ගන්නේ ඔහු පමණක් නොවන බව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළහ, පැරණි කල ප්‍රඥාවන්තයෝද එසේම කර තිබූ බැවින්. උපාසක ශ්‍රාවකයාගේ ඉල්ලීම මත, බුදුරජාණන් වහන්සේ පැරණි කතාවක් වදාළහ. එය ජාතක සංග්‍රහයේ 414 වැනි ජාතකය ලෙස සටහන් වේ.

වරක්, බ්‍රහ්මදත්ත බරණැස පාලනය කළ විට, බෝසතාණන් බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපත ලැබූහ. වැඩිවිය පැමිණි කල්හි, ඔහු තක්ෂිලාවේ (ප්‍රසිද්ධ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානයක්) සියලු කලාවන් ඉගෙන ගත්තේය, පසුව ගෙදරට ආපසු ගොස් ගෘහස්ථ ජීවිතයක් ගත කළේය. කලක් ගතවීමෙන් පසු ඔහු ගෙදර අත්හැර ඉෂියෙකු බවට පත් විය. ඉක්මනින් ඔහු භාවනා ශක්තියට ළඟා විය. ඔහු හිමාලය ප්‍රදේශයේ වාසය කළේය, සිටගැනීමේත් ඇවිදීමේත් ඉරියව් දෙක පමණක් භාවිතා කරමින්, හා ඔහු නිදාගැනීමෙන් තොරව රාත්‍රිය පුරා ඇවිද්දේය.

ඉෂියාගේ ඇවිදුම අවසන් වන ස්ථානයේ ගසක දෙවියෙක් වාසය කළේය. ඔහු ඉෂියාගෙන් සතුටට පත් වූහ. ඔහු ගසේ කොටුව තුළ වූ කුහරයකින් පළමු ගාථාව කතා කළේය, ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේය: අනෙකුන් නිදාගත් විට අවදියෙන් සිටින්නේ කවුරුන්ද, හා අනෙකුන් අවදිව සිටින විට නිදාගන්නේ කවුරුන්ද? මගේ ප්‍රහේලිකාව කියවිය හැක්කේ කවුරුන්ද, කවුරුන් එයට පිළිතුරු දෙනු ඇත්ද? බෝසතාණන් දෙවියාගේ හඬ ඇසීය, ගාථාවකින් පිළිතුරු දුන්හ. ඔහු පැවසීවිලෙස, තමාම අනෙකුන් නිදාගත් විට අවදියෙන් සිටින එකා හා අනෙකුන් අවදිව සිටින විට නිදාගන්නා එකා වූවාක්, හා ඔහුට ප්‍රහේලිකාව කියවිය හැකි බවත් ඊට පිළිතුරු දිය හැකි බවත් ය.

දෙවියා යළි ඇසුවේය: අනෙකුන් නිදාගත් විට ඔබ අවදියෙන් සිටින්නේ, හා අනෙකුන් අවදිව සිටින විට ඔබ නිදාගන්නේ කෙසේද? ඔබ මගේ ප්‍රහේලිකාව කියවන්නේ කෙසේද, ඔබ ලබාදෙන පිළිතුර කුමක්ද? බෝසතාණන් එවිට එම කරුණ පැහැදිලි කළහ. ගුණධර්මය දැඩි සත්‍යවාදිත්වයේ පිහිටන බව අමතක කරන මිනිසුන් කිහිප දෙනෙක් ඇත, එබන්දන් නිදාගත් විට, ඔහු පැවසීවිලෙස, ඔහු අවදියෙන් සිටියි. අනෙකුන් තුළ, ආශාව, පාපය, හා අවිද්‍යාව තවදුරටත් නැත, එබන්දන් අවදියෙන් සිටින විට, ඔහු නිදාගනියි. මෙසේ, ඔහු අනෙකුන් නිදාගත් විට අවදියෙන් සිටියි, හා අනෙකුන් අවදිව සිටින විට නිදාගනියි.

මහා සත්වයා මෙම පිළිතුර දුන් විට, දෙවියා සතුටට පත් විය. ඔහු ප්‍රශංසාව පිණිස අවසාන ගාථාව කතා කළේය, අනෙකුන් නිදාගත් විට ඔහු අවදියෙන් සිටීමත් අනෙකුන් අවදිව සිටින විට නිදාගැනීමත් හොඳ බවත්, ප්‍රහේලිකාව කියවා පිළිතුර දීමත් හොඳ බවත් කියමින්. මෙසේ බෝසතාණන්ගේ ප්‍රශංසා කරමින්, දෙවියා ගසේම තම වාසය තුළට ඇතුළු විය.

ඉගැන්වීමෙන් පසු, බුදුරජාණන් වහන්සේ උපත හඳුනාගත්හ. එකල, ඔහු පැවසීවිලෙස, ගසේ දෙවියා උප්පලවණ්ණා (පසුව බුදුරජාණන්ගේ ශ්‍රාවිකාවන් අතර ප්‍රධාන භික්ෂුණියක්) වූහ, හා ඉෂියා උන්වහන්සේම විය.

ජාගර ජාතකය, 414 වැනි ජාතකය, අරුත් දෙකක් ඇති ප්‍රහේලිකාවක් මත පැවතේ. හැඳින්වීමේ කතාවේදී, අවදිව සිටීම වචනාර්ථය. උපාසක ශ්‍රාවකයෙකුගේ විනය, රාත්‍රිය පුරා සිහිකල්පනාවෙන් ඇවිදීම, වචනයක් නොකියාම මුළු ගැල් සමූහයක්ම ආරක්ෂා කළේය. පැරණි කතාවේදී, අවදිව සිටීම ආචාරධාර්මික අර්ථයකි. ඉෂියා, සාමාන්‍ය මිනිසුන් නිදාගොස් ඇති දෙය කෙරෙහි අවදියෙනි, ආශාව, පාපය, හා අවිද්‍යාව දැනටමත් අවසන් වී ඇති එබන්දන් අතර ඔහු විවේකගනී. ගාථාවන් යෝජනා කරන්නේ, සැබවින්ම අවදියෙන් සිටීම ගුණධර්මයේ හා අවබෝධයේ කරුණක් බවත්, මෙම අවදිකම අනෙකුන් වෙනුවෙන් මෙන්ම තමාව වෙනුවෙන්ද වූ ආකාරයක සැලකිල්ලක් බවත්ය. ගාථාවන් දැඩි සත්‍යවාදිත්වයේ ගුණධර්මය අමතක කරන්නන් ඔවුන්ගේ ඇස් විවෘතව ඇති විට පවා නින්දෙහි සිටින බවද අනතුරු ඇඟවේ. මෙය සිහිකල්පනාව පුරුදු කිරීමකි, රාත්‍රිය පුරාත් ජීවිතයක් පුරාත් රැක ගත.