මිගපෝතක ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කතාව, පාලි ත්‍රිපිටකයේ සටහන් වූ පංචනිපාතයේ අද්ධවග්ගයේ ජාතක අංක 372, ජේතවනාරාමයේ, තරුණයෙකු ශාසනික සංඝයාට ඇතුළත් කරගත් වයස්ගත භික්ෂුවක් සම්බන්ධයෙන් වදාළ සේක. නවකයා තම ගුරුවරයාට මහත් කැපවීමෙන් සේවය කළේය, එහෙත් රෝගාතුරව මියගියේය, ස්ථවිරයා ශෝකයෙන් මැඩගත්තේය, තම අහිමිවීම ගැන ශබ්ද නඟා වලපමින් සංචාරය කළේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇල්මේ හා සමාධිකළ හැකි නොවූ ශෝකයේ මෙම ම රටාව, බෙහෙවින් නිහඬ ස්ථානයක, වරක් මීට පෙරද සිදු වී ඇති බව පෙන්වීම සඳහා පෙර භවයක කතාවක් වදාළ සේක.

බ්‍රහ්මදත්ත බරණැස් රජ කරවූ කල, බෝධිසත්වයා තව්තිසා දේව ලෝකයේ ශක්‍ර, දේවරාජයා ලෙස උපත ලැබූහ. එම ම යුගයේ, කාසි රාජ්‍යයේ මිනිසෙක් ගෘහස්ථ ජීවිතය අත්හැර, හිමාලය වනාන්තරයේ තාපසයෙකු ලෙස වාසය ගත්තේය, වන ගෙඩි මත ජීවත් වෙමින. දිනක්, මුල් එකතු කරන අතරතුර, ඔහු තම මව මිය ගිය අලුත උපත ලැබූ දෙනුන් පැටවෙකු දුටුවේය, හා අනුකම්පාවට පත්ව, එය තම ආශ්‍රමයට ගෙනාහු, මොළොක් ධාන්‍ය ආහාර දී, වැඩෙන ස්නේහයකින් එයට රැුකවරණය කළේය.

කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මෙම කරුණාව හිමිකාරී ස්නේහයක් දක්වා ගැඹුරු විය, තාපසයා තරුණ දෙනුන් පැටවාව තම ම ප්‍රියංකර දරුවා හැර වෙනත් කිසිවක් ලෙස සිතන්නට ගියේය, එහි සුවපත්කම ගැන උනන්දු වී තම භාවනාව නොතකමින. දිනක් දෙනුන් පැටවා වස්ස කාලයේ විෂමවූ තෘණයෙන් එයට හැකි තරම්ම අනුභව කර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වාතඩම රෝගයකින් හදිසියේ මිය ගියේය, තාපසයා පාලනයක් නැති ශෝකයකට ගිලී, තම පපුව ගසමින්, තම රැුළි ඉරා, තම දරුවා මිය ගිය බවට ශබ්දයෙන් හැඬූහ.

තම දිව්‍ය ස්ථානයෙන් ලෝකය නරබන ශක්‍ර, හඬන තාපසයා දැක, පහත බැස, ආශ්‍රමය ඉහළින් ගුවනේ සිටගෙන ඔහුට ඍජුවම කතා කළේය. ඔහු අසා සිටියේ, තාපසයා අවිද්‍යාවෙන් ලෞකික මිනිසෙකු මෙන් හැඬන්නේ ඇයින්ද, හැඬීම සීතල ශරීරයක කිසිදු උණුසුමක් ජනනය නොකරන්නේ, හා කඳුළුවල කිසිදු ගංගාවකට එහි ම කර්මයට අනුව දැනටමත් පිටවී ගිය දෙයක් නැවත ඇමතීම කළ නොහැකි විට. ශක්‍ර පැහැදිලි කළේ, මියගියවුන් වෙනුවෙන් වලපන කෙනෙකු තම ම ශෝකයේ ගින්නෙන් තමාව පමණක් දවයි, තමන් ශෝක කරන එකාට කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් ස්ථිර නොකරමින් ක්ෂීණ හා රෝගී වෙයි.

ශක්‍රගේ වදන්වල තියුණු සෘජුබව එසැණින් තාපසයාගේ ශෝකය කඩා දමන්නේය. ඔහු තම මුහුණ නාවාගත්තේය, සෑම උපත ලද දෙයක්ම අනුකුලව පාලනය කරන අනිච්ච, අස්ථිරභාවයේ විශ්ව සත්‍යය ගැන සිතුවේය, හා අලුත් හා වඩාත් ස්ථිර තීරණයකින් භාවනාවට ආපසු ගියේය.

ඉගැන්වීම අවසන් කරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවිත දෙකම හරහා චරිත හඳුන්වා දුන් සේක. වර්තමානයේ ශෝක කරන ස්ථවිර භික්ෂුව, තම දෙනුන් පැටවා අහිමි කරගත් තාපසයා විය, හා මිය ගිය නවකයා දෙනුන් පැටවාම විය. බුදුරජාණන් වහන්සේම ශක්‍ර විය, දේව ලොකයෙන් ඔහුගේ මැදිහත්වීම, පැරණි තාපසයාගේ ශෝකයට සහ ජේතවනාරාමයේ ස්ථවිරයාගේ ශෝකයට එම ම වෙනස් නොවූ ඉගැන්වීමෙන් පිළිතුරු දුන්නේය.

ජාතකය පියෙකු අහිමි වූ සත්ත්වයෙකු ගැන තාපසයාගේ මුල් අනුකම්පාව හා එම අනුකම්පාව ක්‍රමයෙන් වූ දෙය අතර ප්‍රවේසමෙන් රේඛාවක් ඇඳයි. දෙනුන් පැටවා බේරීම, ඕනෑම මනුපයෙකින් මනින්නද, ඇත්ත වශයෙන්ම කරුණාවන්ත ක්‍රියාවක් විය, කතාව කිසි විටෙකත් වෙනස් දෙයක් යෝජනා නොකරයි. එය ගවේෂණය කරන අනතුර සම්පූර්ණයෙන්ම ඉන් පසුව සිදුවූ දේ තුළ රැුඳී සිටියි. කරුණාව නිහඬව හිමිකාරත්වයට හැරුණි, දෙනුන් පැටවාව තවදුරටත් රැුකවරණය පමණක් ලැබෙනු වෙනුවට අවශ්‍ය වූ තෙක්, එහි සුවපත්කම තාපසයාගේ බොහෝ සැලකිලිවලින් එකක් නොවී ඔහුගේ ම භාවනාව ම නැවත සංවිධානය කරගත් කේන්ද්‍රය බවට පත් වූ තෙක්. බෞද්ධ විවරණ තාපසයාගේ ශෝකයට බිඳී වැටීම, එම ම පෙර, නොදැකගත් මාරුවේ පුරෝකථනය කළ හැකි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කියවයි. මෙම තරම් බරපතල ශෝකය දුර්ලභ ලෙස හානියටම සමානුපාතික වේ; එය අහිමි වූ වස්තුව ශෝක කරන්නාගේ ම ස්ථිරභාවයේ හැඟීම කොතරම් සම්පූර්ණයෙන් ස්ථාවර කර තිබුණේදයි පිළිතුරු දෙයි.

ජාතකය තාපසයාගේ දෙනුන් පැටවාව ස්ථවිරයාගේ නවකයා සමඟ යුගල කරන්නේ විශේෂිත කරුණක් මත අවධාරණය කරන්නටය. පාඩමට වනාන්තර ආශ්‍රමයක් හා බෞද්ධ විහාරයක් අතර, සතෙකු හා මනුෂ්‍ය ශ්‍රාවකයෙකු අතර, හෝ දුරස්ථ අතීතය හා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ම යුගය අතර කිසිදු සමාධානයක් අවශ්‍ය නොවූයේය. ශක්‍රගේ ගාථාව ශෝකයේම ක්‍රියාවලියට, එහි කර්මය දැනටමත් ස්ථිර කර ඇති දෙයකට එරෙහිව එහි ප්‍රයෝජනවිරහිතතාවයට, හා එයට කැපවෙන කෙනාගේ වියදමට කතා කරයි, කෙනෙකු ශෝක කරනු ලබන්නේ කවුරුන්ද හෝ ඔවුන් කොතරම් ආදරයෙන් ප්‍රේම කර තිබුණේද යන්න නොතකා, එකම ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ක්‍රියාවලියක්ය. ජාතකය මෙම පුනරුත්පාදනය සාහිත්‍ය ආර්ථිකත්වයක් ලෙස වඩා, සහතිකයක් ලෙස ලබා දෙයි: හුදෙකලා තාපසයෙකු තම ශෝකයෙන් වරක් නිදහස් කළ ඉගැන්වීම, සියවස් ගණනාවකට පසු එම ම ශෝකයට මුහුණ දුන් ස්ථවිර භික්ෂුවකටද, වෙනස් නොවී, ලබාගත හැකිව තිබුණි.