මුදු-පාණි ජාතකය

ජේතවනයේදී, භික්ෂුවක් දුටු කාන්තාවක් ගැන සිතුවිලි නැවැත්විය නොහැකි බවත්, ඇය වෙනුවෙන් ශාසනය හැර යෑමට කැමති බවත් පාපොච්චාරණය කළේය. පැරණි ප්‍රඥාවන්තයෝ, තම ම මිලෙන්, කිසිම මෙනෙහිකරණයකින් තම ආශාව කෙරෙහි තරයේ හිත රැඳී සිටින සිතක් වළකාලිය නොහැකි බව දැනටමත් ඉතාසිටි බව බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුට වදාරා, එවන් උත්සාහයක් කළ රජෙකුගේ කථාව වදාළහ.

බෝධිසත්වයෝ රජ බ්‍රහ්මදත්තගේ රැජිනගේ පුතෙකු ලෙස උපත ලබා, තක්ෂිලාවේ (ප්‍රසිද්ධ විද්‍යා මධ්‍යස්ථානයක්) අධ්‍යාපනය ලබා, ඉන් පසු වාරාණසියේ රජු විය, තම පියාගේ මරණයෙන් පසු ධර්මිකව පාලනය කළේය. ඔහුගේම දියණියත්, ඔහුගේ බුරුත-පුතාත් රාජ ගෘහයේ එකට හැදී වැඩුණහ, රජු කලෙකදී ප්‍රකාශ කර තිබුණේ තම මරණයෙන් පසු බුරුත-පුතා රාජාසනය උරුම කරගනු ඇති බවත්, ඔහු කුමරියව ප්‍රධාන රැජින ලෙස විවාහ කරගනු ඇති බවත්ය. නමුත් වසර ගතවෙත්ම, රජු තම දියණියට වෙනත් තැනක දේශපාලනික විවාහයක් සිතුවිලි කර, ඉන් දෙසිවිමහතුන් තවදුරටත් වෙනස් කරමින් තබන්නට පටන් ගත්තේය, එහෙත් ඔවුන් දෙදෙනාගේම ආදරය එවිටම මුල් බැස තිබිණි.

තරුණ කුමාරයා කුමරියගේ වැඩිමහල් හෙදියට ළඟාවීමේ මාර්ගයක් සොයා ගත් අතර, පාරිතෝෂිකයක් ගෙනයාමට ඇයව ආකර්ෂණය කරගත්තේය. හෙදිය කුමරියගේ හිසෙහි විශේෂිත ආකාරයකින් ස්පර්ශ කළේය ඇගේ හිසකෙස් සරසන අතරතුරදී, කුමරිය එම ලකුණ ඇගේ බුරුත-පුතාගේ තමාගේම නියපොත්ත ලෙස එසැණින් හඳුනා ගත්තාය, ඔහු ඇය වෙත ළඟාවීමේ මාර්ගයක් සොයා ගත් බවට සංඥාවක්. පිළිතුරක් වශයෙන්, ඔහුට ගෙනයාමට, ඔහුට අවශ්‍ය දේ ලබා දෙන්නා වූ කරුණු තුනක් නම් කරන ගාථාවක් ඇය හෙදියට දුන්නාය: මොළොක් අතක්, හොඳින් පුහුණු වූ ඇතෙකු, සහ කළු වැසි වලාකුළක්.

කුමාරයා ගාථාව තම මනසෙහි නැවත නැවත සිතුවිලි කර, එක් එක් කොරතුව එහි අර්ථය ලබා දෙනතෙක්. ප්‍රසිද්ධව මොළොක් අත් ඇති පිරිසෙවකයෙකු ඔහු සොයාගත් අතර, ඔහුව විශ්වාසයට ගත්තේය, පසුව රාජකීය අලියකු බලාගත්තාව දුෂණයට ගෙන, ඇතා තමන්ම පුහුණු කර, ඕනෑම කැළඹීමක් තුළද සන්සුන් හා නිහඬව සිටීමට ඉගැන්වූයේය. පසුව, කිසිම වාසලකාරයෙකුගේ ඇසකට විශ්වාස කළ නොහැකි එවැනි අඳුරු, වැස්සෙන් වැහි දිනක් සඳහා ඔහු බලා සිටියේය. එවන් දිනක් අවසානයේ පැමිණි විට, ඔහු නොදැක පාලාසයට තම මග ගමන් කළේය, ඇතා ඔහුත් මොළොක් අත් ඇති පිරිසෙවකයාත් එකටම වත්ගාසය තරණ කරවීය.

එම රැතේම, රජු තම දියණියට සයනය පෙර පාලාසයේ කුටිකාවක් ලඟින් ඇගේ ස්නානය කරවමින් සිටියේය, ඔහු සෑම විටම කරන පරිදි ඇගේ අත අල්ලා ගෙන. කුමරියගේ සංඥාව අනුව, ඇය පිරිසෙවකයාගේ අත, දැන් තම ම වළලු පැළඳ, තම පියාගේ අත් වදයට තබන ලදී, රජු, හුරුපුරුදු වළලුත්, අතේ මොළොක්කමත් හැඟී, වෙනස්වීම නොදැක ම තම දියණියගේ අත බේරුනි. පසුව ඇය තම ඉතිරි වළලු බාල දුම්ලරය අනෙක් අතෙහි පැළඳ, ඒ අතත් තම පියාගේ අත් වදයට තබා, එම පසුව, ඇය ප්‍රේම කළ කුමාරයා සමඟ රැතෙහි නිහඬව පිටවූවාය.

තම ම දියණියව තවමත් රැක ගෙන ඇති බවට විශ්වාස කරමින්, රජු පිරිසෙවක දරුවා රාජකීය කුටිකාවට රැගෙන, ඔහුව රැත් සඳහා සුව කරවා, දොර වසා, එහි තම ම රාජකීය මුද්‍රාව තබා, කිසිවක් ඇයට ළඟාවිය නොහැකි බවට විශ්වාසයෙන් සිටියේය. ඊළඟ උදෑසනම, ස්වකීයව කුටිකාව විවර කරන තෙක් ම, ඔහු තම දියණියගේ ඇඳේ මොළොක් අත් ඇති පිරිසෙවකයා සොයා ගත් අතර, ඇය ගොස් ඇති බව අවසානයේ වටහාගත්තේය.

රජු, කිසිම අගුලක් හෝ මුද්‍රාවක් තම ම ආශාව කෙරෙහි තරයේ හිත රැඳී සිටින කැමැත්තක් වළකාලිය හැකි බවට සිතුවාට, තම මෝහයට ස්වල්ප කලක් දුක් වී, පසුව කෝපය සමතයට ඉඩ හැරියේය. ඔහු ඔවුන් දෙදෙනා ඉදිරියට ගෙනවිත්, තම දියණියව බුරුත-පුතාට සම්පූර්ණ ගෞරවයෙන් දී, තරුණයාව තම උප-රජු කරගත්තේය, වළකාලීමට තවදුරටත් නොහැකි දේ පිළිගනිමින්. බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්මදේශනාව අවසන් කරමින් තමන් වහන්සේම එම රජු බව හෙළි කළහ. තමනට වඩා ප්‍රඥාවන්ත රජෙකු පවා ආදරයෙන් පරාජය කර ඇති ආකාරය අසා, පසුබැසෙන භික්ෂුව, එම දේශනාවෙන් මෙතරම් බලපෑමට ලක් වූ අතර, එම දිනයම මාර්ගයේ පළමු ඵලය ලැබීය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 262 මෙම කථාව මෙම ආකාරයෙන් වාර්තා කරයි.

කුමාරයාගේ සැලැස්මේ කිසිවක් දොරක් කඩනවාට හෝ රැකවලෙකු පරදවනවාට සම්බන්ධ නොවීය. එහි සෑම කොරතුවක්ම—මොළොක් අත, පුහුණු කළ ඇතා, අඳුරු වැසි වලාකුළ—සම්පූර්ණයෙන්ම කිසිම ගැටුමක් වළක්වා ගැනීමට තෝරාගනු ලැබීය, ඒ වෙනුවට නිහඬ සූදානමකත්, කුමරිය කලින් පෙරදැක්කාක් වගේම අවස්ථාවන් ගැලපෙන එකම රැතකටත් විශ්වාසයෙන් සිටියේය. සැලසුම සාර්ථක වූයේ කිසිවෙකු ශක්තියෙන් පරාජය වූ නිසා නොව, වසර ගණනක් අගුලුවලටත්, රැකවලුන්ටත් පුහුණු වූ රජුගේම අවධානය, තම දියණියගේ හුරුපුරුදු අත්ස්පර්ශය සැක කිරීමට කිසිවිටෙකත් පුහුණු නොවූ නිසාය.

මේ කථාව රැඳී සිටින උත්ප්‍රාසය නම්, රජු පරාජය වූයේ අවධානයේ කිසියම් අසමත්වීමකින් නොව, ඔහු ප්‍රශ්නයකින් තොරව විශ්වාස කළ එකම ඉන්ද්‍රියය මගින්, ඕනෑම රැකවලයෙකුට වඩා හොඳින් තමාට හඳුනා ගත හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළ අත් ස්පර්ශයම මගින්ය. ඔහුගේ දියණියගේ පලායාම සාර්ථක වූයේ ඇය ඔහුට අසාමාන්‍ය කිසිවක් දැකගැනීමට කිසි විටෙකත් නොඅවශ්‍ය කළ නිසාය; ඇය ඔහුගේ අතට හැඟෙනු ඇතැයි අපේක්ෂිත දේ හරියටම ලබා දී, ඇය වෙනුවෙන් ඉතිරි කටයුත්ත ඔහුගේම ස්ථිර විශ්වාසයට කරගැනීමට ඉඩ හැරියාය.