සම්බුලා ජාතකය

පාලි කැනනයේ ජාතකය අංක 519 පවසන්නේ බරණැස රාජධානිය ගැනය, එහි බ්‍රහ්මදත්ත රජුට ප්‍රිය පුත් සෝත්ථිසේන කුමරුවෙකු විය, ඔහු රාජසභාව පුරා රූපශ්‍රීය හා නොසෙල්වන සිල්වත්කම ගැන ප්‍රසිද්ධ වූ, බෝධිසත්වයන් (බුදුවීමට නියමිත අය, එම ජීවිතයේ ස්ත්‍රියක ලෙස උපත ලද) සම්බූලා කුමරිය සමඟ විවාහ විය. කුමරුගේ අත් පාද හරහා කුෂ්ඨරෝගය පුපුරා ගියේය, ඔහුගේ සම කිසි වෛද්‍යවරයෙකුට සුව කළ නොහැකි තුවාල දක්වා පළුදු කරගෙන. තම ම තත්වය ගැන ලැජ්ජාවත් පිළිකුල ත් ඔහුව, තම පියා සමඟ වරක් රාජ්‍ය කළ රාජභවනයේ රැඳී සිටීමට වෙනුවට, මිය යෑම සඳහා තනියම වනාන්තරයට ඉවතට යෑමට තීරණය කරවීය.

රාජසභාවේ කාන්තාවෝ කුමරුගෙන් පිළිකුලෙන් ඈත් වූහ, රජු තම පුතාගේ තීරණය ගැන හැඬූහ. සම්බූලා තම සේද හා රන් හැරදමා, සරල දළු රෙදි ඇඳගෙන, සැමියා නැති බිරිඳක් වියළුණු ගංගාවක් තරම් හිස් බව ප්‍රකාශ කළාය. ඇය සෝත්ථිසේනව වනාන්තරය දක්වා අනුගමනය කර, කඳුකර දිය කඳක් අසළ දළු කුටියක් තනා, ඔහුව දිනපතා බලාගත්තාය, ඔහුගේ තුවාල පිරිසිදු කර, සොයාගත හැකි ඕන ම ප්‍රතිකාරයක් ආලේප කර, සුවපහසුවක් හෝ ආරක්ෂාවක් නොදුන් භූමිය හරහා ආහාර සොයමින්.

එක් සවසක, ශාක එකතු කිරීමෙන් පසු හුදකලා වනාන්තර ජල ගඟුලක ස්නානය කරන අතර, සම්බූලා, ඇය ප්‍රතික්ෂේප කළහොත් ඇයව ගිලදැමීමට තර්ජනය කළ කාමාශාවෙන් පිරුණු රාක්ෂයෙකුගේ අල්ලාගැනීමකට හසු විය. සත්‍යයේ බලයත් රැකවලකාරී දේවතාවුන්ගේ ආරක්ෂාවත් කැඳවමින්, ඇය වනාන්තරයටම එහායින් සිට පැමිණි උපකාරයක් කැඳවූවාය. දෙවියන්ගේ රජ සක්‍ර, තම ගිනිකොරොළුව සමඟ පහළට පැමිණ, රාක්ෂයා පහත් කර, සිල්වත් මරණියකුට කිසි විටෙකත් තර්ජනය නොකරන ලෙස අනතුරු ඇඟවීමකින් ඔහුව බන්ධනය කළේය.

නිදහස් එහෙත් ප්‍රමාද වූ සම්බූලා, අඳුරෙන් පසු කුටියට ඉක්මනින් ආපසු ගියාය. ඔහුගේ රෝගය ගැන අමනාප වී, තම ම ගුප්ත ස්වභාවයෙහි හුදකලා වී සිටි සෝත්ථිසේනව, ඇය සොයාගත්තේ, ඇයව සහනයෙන් නොව තියුණු සැකයෙන් පිළිගත් ආකාරයටය. ඔහු බඩගින්නෙන් තනියම වාත්තු වී සිටියදී, ඇයව මෙතරම් ප්‍රමාද කළ රහසිගත සමාගම කුමක්දැ යි දැනගැනීමට ඉල්ලා සිටියේය.

ඇය කිරීමට කිසිවක් නොකළ චෝදනාවකින් තුවාලවූ සම්බූලා, තම ඇස් තරු වෙත ඔසවා, බැරෑරුම් සත්‍යයක ප්‍රකාශයක් කළාය. සෝත්ථිසේන ඇගේ අත ගත් දිනයේ සිට, වෙනත් කිසි මිනිසෙකු ගැන ඇය කිසි විටෙකත් අශුද්ධ සිතුවිල්ලක් ඇතුළේ රැක තිබේ නම්, විදුලිය එම ස්ථානයේම ඇගේ සිරුර දවාගනීවා. එහෙත් ඇගේ භක්තිය එහි යට ඇති මඩින් ස්පර්ශ නොවූ නෙළුමක් තරම් පිරිසිදුව පැවතී ඇත්නම්, එම එකම සත්‍යයම ඇගේ සැමියාව ග්‍රහණය කර ඇති රෝගය විනාශ කරාවි.

ඇය පැහැදිලි උල්පත් ජල බඳුනක් කුමරුගේ සිරුර මත වැක්කෙවවීය. එය ඔහුගේ සම ස්පර්ශ කළ ක්ෂණික මොහොතේම, කුණුවූ පටලය ගැලවී ගියේය, තුවාල වෑසී ගියේය. ඔහුගේ මාංසය සම්පූර්ණයෙන් හා ප්‍රභාමත් ලෙස ප්‍රතිස්ථාපනය විය, රෝගය ග්‍රහණය කරගැනීමට පෙර එය තිබූ ආකාරයටම හරියටම.

තම ම සැකය ගැන ලැජ්ජාවෙන් ග්‍රහණය වී, ඉතාමත් ළංව ඉවතට ඇදී ගියාට පෙර ඔහු ලබාගත් භක්තිය ගැන කෘතවේදී වී, සෝත්ථිසේන සම්බූලා සමඟ බරණැසට ආපසු ගියේය. තම පුතා ප්‍රතිස්ථාපනය වනු දුටු බ්‍රහ්මදත්ත රජු, තම ම ඔටුන්න තබා, තම ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය වනාන්තර තවුසෙකු ලෙස ජීවත් වීමට පිටත්ව ගියේය. සෝත්ථිසේන ඔහුගේ ස්ථානයේ පාලනය කළේය, සම්බූලා ඔහු අසළ මෙහෙසිය ලෙස ඔටුන්න පළඳනු ලැබීය.

කල් යත්ම, එහෙත්, සම්බූලාගේම විශ්වාසවන්තකම ඔහුට ප්‍රතිස්ථාපනය කළ එකම ආරක්ෂාව, ඔහුට ලැබී තිබූ දායාදය ගැන සෝත්ථිසේනව නොසැලකිලිමත් කරවීය. ඔහු අනවශ්‍ය සුඛෝපභෝගී කටයුතු දෙසට ගසාගෙන ගියේය, ඔහුගේ සිරුරත් ඔහුගේ ඔටුන්නත් එක් වරක් බේරූ ඇගේ භක්තියට උපේක්ෂිතව. විශ්‍රාමික රජුම වූ ඔහුගේම පියා, අවසානයේ තම තවුස් ගෙයින් මැදිහත් වී, සම්බූලාගේ විශ්වාසවන්තකම සැබවින්ම ඇයට වියදම් වූ දේත්, එයට ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තවමත් අයිතිවන දේත් තම පුතාට පැහැදිලිව සිහිපත් කරවීය.

කතාව අවසානයේ, බුදුන් වහන්සේ සම්බූලාව මල්ලිකා සමඟත්, සෝත්ථිසේනව පසේනදි රජු සමඟත් හඳුන්වා දුන්හ. වරක් කුෂ්ඨරෝගී කුමරුවෙකු වනාන්තරය දක්වා අනුගමනය කර, සත්‍යය හැර කිසිවකින් තොරව ඔහුව සුව කළ එම එකම භක්තියම, මල්ලිකා තවමත් තම සැමියා කෙරෙහි දරාගෙන සිටි භක්තියයි. මෙම ජීවිතයේදීත් එම ජීවිතයේදී මෙන්ම, පසේනදි තමාට සැබවින්ම ලැබී ඇති දේ ප්‍රමාණවත් ඉක්මනින් සැම විටම සිහිපත් නොකළේය.