භල්ලටිය ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ උපත් කතා අතර 504 වැනි අංකය වන භල්ලාතිය ජාතකය, කොසොල් රැජින මල්ලිකාට, ඇගේ ස්වාමිපුරුෂ පසේනදි රජු රැජිනකට ගෙවිය යුතු ගරුත්වය ගැන ඇති වූ කලහයක් අතරතුර, කියනු ලැබීය. රජුගේ කෝපය ගැන ස්වාමින් නොදනී යයි විශ්වාස කළ මල්ලිකාට, උන්වහන්සේ මාලිගාවට පැමිණ, සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පැවතුණු භක්තියක් පෙන්වමින් මෙම පැරණි කතාව ගෙන ආ විට විශ්මයට පත් විය.

ඈත අතීතයක භල්ලාතිය රජු බරණැස රජ කළ අතර දඩයමට වඩා ප්‍රිය කිසිවක් ඔහුට නොතිබුණි. මාළු මස් ඉල්ලන්, ඔහු බල්ලන් හා ආයුධ සමඟ වනාන්තරයට පිටත් විය, තම ඇසුරු ජනයාගෙන් බොහෝ දුරට තම ගවේෂණය දිගටම කරගෙන, අවසානයේ හිමාලයේ ගැඹුරේ ගන්ධමාදන කඳුවැටියේ කඳුකර ඇල දියකින් තනිවම ඉහළට නැගී සිටි තමාව දුටුවේය.

මල් දරන ගස් හා වැටෙන ජලයෙන් සැදුම්ලත් දෘශ්‍යයක් හරහා ඇල දිය නැඟෙද්දී ඔහු ඉදිරියේ හැඬීමක් ඇසුවේය. පත්‍ර ඉවතට විහිදූ විට ඔහු දුටුවේ උස් කඳුකරයේ දිව්‍ය ජීවීහු වන කින්්නර දෙදෙනකු, එකිනෙකා වැලඳගෙන, හදවත් බිඳී යනවාක් සේ හඬන බවය.

දුන්න අතින් ගත් භල්ලාතිය ඉදිරියට ගොස්, එවැනි දීප්තිමත් ජීවීන් කඳුළු හෙළීමට ගෙනයාමට හේතුව කුමක්දැයි ඇසීය, ඔවුන්ගේ ඥාතියෙකුට සතෙකු හානියක් කර ඇති ද නැතහොත් ඔවුන්ගේ නිවසට විපතක් සිදු වී ඇති ද යයි සිතමින්.

කින්්නර යෝද්දෝ පිළිතුරු දුන්නේ කිසිදු සතෙකු හෝ මරණයක් ඔවුන් ස්පර්ශ කර නැති බවය. එක් විටෙක පුළුල් සැඩ ජලරෙළක් ඔවුන් අතර ගංගාව පුරවා ගසා, එක් රැයක් පමණක් ඔවුන් වියදහව, එකිනෙකා නොදැක, එකිනෙකාට ප්‍රතිවිරුද්ධ ඉවුරේ රැඳෙන්නට සිදු විය. ගැහැනු කින්නරිය ඔහුට පැවසුවේ ජලය නැවත පහත බට මොහොතේම තම සහකරුවාව පිළිගැනීමට සූදානම්ව, එම ඒකාකීය රැය මල් හා සුවදැවිලි එකතු කිරීමෙන් ගත කළ බවය. හතකට අඩු හය සියයක් වසර, එනම් හය සිය අනූ හත වසරක් එම එක් රැයින් පසු ගත වී තිබිණි, එහෙත් එය මොහොතකට පෙර අවසන් වූවාක් මෙන් තවමත් ඔවුන් වෙනුවෙන් දුකින් වියවහ.

කින්නරයෝ රජුට පැවසුවේ තම වර්ගය මිනිස් ජීවිතය කෙටි කරන රෝගවලින් නොස්පර්ශිතව වසර දහසක් ජීවත් වන බවය. තවමත් ඔවුන්ට එතරම් ජීවිතයක් ඉදිරියේ තිබෙද්දී, එක් රැයක් පිළිබඳ දුක, සියවස් ගණනාවකට පෙරාතුව වූවක්, ඔවුන්ට පැත්තකට තැබිය නොහැකිය. ඔවුන්ගේම ජීවිත ස්වාභාවිකව අවසන් වීමට පෙර තවම වසර තුන් සීයක් ඉතිරිව තිබිණි, ඉතිරි වී ඇති එම වසරවලින් එකක්වත්, ඔවුන් අහිමි කරගත් එම රැය ගැන තවමත් දැනෙන හැඟීම මකා දැමීම සඳහා කිසිවක් කර නැත.

භල්ලාතිය තමාට ඇසුණු දෑ හමුවේ නිහඬව, ප්‍රබල සේ ස්පර්ශ වී සිටගත්තේය. වසර දහසක අපකලංකිත ජීවිතයක් ලබා ඇති ජීවීන් පවා එක් නැතිවූ රැයක් ගැන තවමත් මෙතරම් ගැඹුරින් දුක් වනවා යයි ඔහු සිතුවේය. තම වසර සියය පවා කලාතුරකින් ළඟාවන මිනිසුන්, තම ඊටත් කෙටි කාලය ක්‍රෝධයෙන්, කලහවලින් හා තමන් තරම්ම ජීවත්වීමට කැමති ජීවීන් දඩයම් කිරීමෙන් ගත කරති.

මෙම චින්තනයෙන් ස්පර්ශ වී, භල්ලාතිය තමාව එතැනට ගෙනා ගවේෂණය හැර දැමීය. ඔහු බරණැසට ආපසු ගියේ එදින උදෑසන අශ්වයාරෝහණයට ගිය උද්‍යෝගශීලී දඩයමාකරු ලෙස නොවේ. එදින සිට ඔහු දඩයම අත්හැර දමා, වෙනකළ දඩයම සඳහා වියදම් කළ ධනයත් සැලකිල්ලත් දැන් දානමාන කිරීමටත් තම රාජ්‍යය පාලනය කිරීමටත් යෙදවීය. ඔහුව හිමාලයට ගෙනාසු බල්ලන් හා ආයුධ හැමදාටම පැත්තකට තැබිණි, කඳුව බැස ආ රජු, කඳු නැග ගිය මිනිසා එකම මිනිසා නොවේ.

කතාව නිමකළ ස්වාමින් එහි චරිත කවුරුන්දැයි හෙළි කළ සේක. කොසොල් රජු ගැහැනු කින්්නරයා ද, මල්ලිකාම ඔහුගේ දුක්බර සහකරිය ද, ස්වාමින්ම එම කඳුකර ඇල අසළ සිට සවන් දුන් භල්ලාතිය රජු ද විය.

මල්ලිකාට මෙම කතාව ලබා දුන් දෑ, පසේනදි සමඟ ඇගේ කලහයේ කවුරුන් නිවැරදිද යන වාදයක් නොව, ඊට සමගාමීව තැබිය හැකි මිනුම්ගොණක් විය. හිතවත් හදවත් සියවස් හතකටත් ආසන්නව කඳුළු හෙළීම එක් රැයක වියෝගයක් නිසා සිදුවිය හැකි නම්, තම ඉතිරි දින සියල්ලම තවම බෙදාගන්නා දෙදෙනෙකු අතර කලහයක් එම මොහොතේ දැනුණ තරම් විශාල දෙයක් නොවේ. ස්වාමින් දැන් වර්ණනා කළ එම භක්තියම, කෙතරම් සඟවා තිබුණත්, කතාව අසමින් සිටි දෙදෙනාගෙම තුළ දැනටමත් විය.