සංකප්ප ජාතකය

ශ්‍රාවස්තියේ පැවිදි වූ තරුණ කුලීන පුත්‍රයෙක්, අලංකාරව සැරසුණු කතාවක් දුටු පසු තම අධිෂ්ඨානය සැලෙනු දුටුවේය. ආශාව නැඟී ඒමෙන් ඔහු බොහෝ කැළඹුණු හෙයින් ඔහුගේ ගුරුවරු ඔහුව මග පෙන්වීම පිණිස බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉදිරියට ගෙන ආහ. ධ්‍යානය එහි ඉදිරිම සීමාවට පිරිසිඳ ගත් පිවිතුරුම තාපසයන් පවා, එකම එබෙනුයේ විරුද්ධව කලෙක සටන් කර ඇති බව බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුට වදාළ සේක. එකම නොආරක්ෂිත සිතුවිල්ලක් කෙතරම් දුරට ළඟා විය හැකිද, හා එය කෙතරම් සම්පූර්ණයෙන් නැවත නැති කළ හැකිද යන්න තරුණ භික්ෂුවට පෙන්වීම පිණිස, පාලි ත්‍රිපිටකයේ 251 වැනි ජාතකය වන සංකප්ප ජාතකය වදාළ සේක.

පෙර යුගයක, බරණැසේ බ්‍රහ්මදත්ත රජ විසූ සමයේ, බෝධිසත්වයන් ධනවත් බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපත ලැබූහ. තම දෙමාපියන් මියගිය පසු, ඔහු ගිහි ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන් අත්හැර, හිමාලයට ගමන් කර, ගැඹුරු ධ්‍යාන අවස්ථාවන් හා ඒවා ප්‍රවීණ වීමෙන් එන අධිලෝකික බලයන් වඩමින් වසර දොළහක් නොබිඳුණු භාවනාවේ ගත කළේය. ඔහු අවසානයේ දානයක් පිණිස කඳුවලින් පහළට බැස ආ විට, ඔහුගේ සංසුන්කම එතරම් සම්පූර්ණ හා එතරම් පෙනෙන ලෙස ස්ථිර වූ හෙයින්, බරණැස් රජු ගැඹුරින් පැහැදී, රාජ උද්‍යානය ඔහුගේ ස්ථිර වාසස්ථානය කරගන්නා ලෙස ආරාධනා කළේය.

තාපසයා එය පිළිගෙන, කාලයක් උද්‍යානයේ නොකැළඹුණුව වාසය කළේය, දිනපතා තම ආහාරය මාළිගාවේ ගැන්වීම පිණිස ආකාශයෙන් පියාසර කරමින්. රාජ්‍යයේ මායිමක විරුද්ධවාදයක් නැඟී, එය සංසිඳුවීම පිණිස රජුව ඉවතට කැඳවාගෙන ගියේය. ඔහු තම අනුපස්ථිතියේ තාපසයාගේ අවශ්‍යතා ඉෂ්ට වෙත්ම දිගින් දිගටම රැකවරණය කරන ලෙස රැජින භාරකාරත්වයට තැබීය, එතරම් ස්ථිරසාර දිවා ක්‍රමයක කිසිවක් වරදවාගත නොහැකි බව විශ්වාස කරමින්.

එක් දහවලක, තාපසයා ඔහු සැමවිටම කරන පරිදි ආකාශය දිගේ මාළිගා ටෙරස් වෙත බැස පැමිණියේය. ඔහු පැමිණෙන හඬින් ත්‍රාසයට පත් රැජින, ඉක්මනින් නැඟී සිට, ඇගේ වස්ත්‍රය ඇය අල්ලාගැනීමට පෙරම ගැලවිණ. ඒ එකම නොආරක්ෂිත මොහොතේ, තාපසයාගේ සිතේ ආශාවේ සිතුවිල්ලක් නැඟුණේය, එය නැඟුණු විගසම, ඔහු වසර දොළහක් වඩා ගත් ගැඹුරු ධ්‍යාන අවස්ථාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳී වැටුණි, එයත් සමඟම ඔහුව එතනට ගෙන ආ පියාසැරි බලයද. ඔහු සිටි තැනම බිමට වැටුණේය. ඉනික්බිති දින හතක් තිස්සේ ඔහු උද්‍යානයේ අසරණව වැතිරී, සිතුවිල්ලෙන් දරනයට ගෙන, කිසි ආහාරයක් ගත නොහැකිව, නැඟිටිය නොහැකිව, ඔහු නැති කරගත් සංසුන්කම වෙත ආපසු මග සොයාගත නොහැකිව සිටියේය.

විරුද්ධවාදය සංසිඳුවා ගෙන ආපසු පැමිණි රජු, තාපසයා බැලීමට ගියේය. ඔහු පැහැදිලි වියෝගයකින් වැතිරී සිටිනු දුටුවේය, එහෙත් එය පැහැදිලි කිරීමට ඔහුගේ ශරීරයේ කිසිම ලකුණක් හෝ තුවාලයක් නොතිබිණ. කලබලයට පත් රජු, කිසි දෘශ්‍ය සලකුණක් නොතබමින් මිනිසෙකුව මෙතරම් සම්පූර්ණයෙන් මරාගත හැකි ආයුධය කුමක්දැයි ඇසීය.

බෝධිසත්වයන් ගාථාවකින් ඔහුට පිළිතුරු දුන් සේක. සාමාන්‍ය හීයක් ඔහුව විනිවිද නොගියේය, ඔහු පැහැදිලි කළේය, ලෑල්ලේ දඬුවක් හෝ යකඩ තුඩක් නොව, එහෙත් සිතුවිල්ලක් පමණක්, එයට කිසිම භෞතික හැඩයක් නොතිබුණද, ආයුධයක සම බලයෙන් නැඟී පහර දෙන. ආශාවේ සිතුවිල්ල එකම නොආරක්ෂිත මොහොතක් හරහා ඇතුළු වී, සැබෑ හීයක් කරන ආකාරයෙන්ම එකම ස්ථානයක රැඳී, කිසි වෙදකමකින් ළඟා විය නොහැකි හානියක් කළ ආකාරය ඔහු විස්තර කළේය.

ඔහුට පහර දුන් දේ නම් කළ පසු, ඔහුව බිඳ වැටෙවූ ඒකාකාරී මොහොතට පෙර වසර දොළහක් ඔහු ඇදී සිටි එම භාවනා වස්තුව වෙතම බෝධිසත්වයන් තම අවධානය නැවත හැරෙව්වේය. ඔහු තම සිත ස්ථිරව එහි තබාගත් අතර, ඔහු නැති කරගත් ධ්‍යානය නැවත තහවුරු වී සම්පූර්ණයෙන් ආපසු පැමිණි තෙක්. ඔහුගේ බලයන් ප්‍රත්‍යාගත වූ පසු, ආශ්චර්යයට පත් රජු ඉදිරියේ ඔහු ආකාශයට නැඟුණේය. මෙවර ඔහු රාජ උද්‍යානයට කිසිසේත් ආපසු නොගියේය, ඒ වෙනුවට සෘජුවම හිමාලයට පියාසර කර, තම මරණය තෙක් නොබිඳුණු අභ්‍යාසයේ රැඳී සිටියේය. ඉනික්බිති, ගැඹුරු ධ්‍යාන ප්‍රතිඵලයක් හරහා ළඟාවිය හැකි දිව්‍ය ලෝකයක් වන බ්‍රහ්ම ලෝකයට, තම මුළු ජීවිතයම ළඟා වීමට සූදානම් වෙමින් ගත කළ ඒ ලෝකයට, ඔහු පැමිණියේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, කැළඹුණු තරුණ භික්ෂුවට, ඒ දුරස්ථ ජාතියේ, එකම නොආරක්ෂිත සිතුවිල්ලකින් වැටුණු තාපසයා තමාම බව දෙසා කතාව අවසන් කළ සේක. ඔහු ප්‍රත්‍යාගත වූයේ, ඒ සිතුවිල්ල බාධා කළ අභ්‍යාසයටම සම්පූර්ණ අවධානයෙන් ආපසු හැරීමෙනි. ඔහුව එම ඉමහත් දුක් සහිත තත්වයේ දුටු රජුම ආනන්ද හිමියෝ වූහ. මේ ඉගැන්වීම භික්ෂුවට සෘජුවම ළඟා විය. භාවනාවේ කිසි ඉදිරිගාමී ඵලයක්, එය ගොඩනැඟීමට කොතරම් වසර ගත වූවත්, නොආරක්ෂිත සිතුවිල්ලක් නැඟීමෙන් කිසිවෙකුව ප්‍රතිශක්තික නොකරයි. සැබවින්ම ක්‍රියා කරන එකම පිළියම, බෝධිසත්වයන් භාවිත කළ එයමයි—අභ්‍යාසයෙන් සම්පූර්ණයෙන් ඉවතට යෑම වෙනුවට, සිත එහි වස්තුව වෙතම නැවත හැරවීම.