සත්තිගුම්බ ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ, පාලි ත්‍රිපිටකයේ 503 වැනි ජාතකය, දේවදත්ත ඉහළින් ගලක් විසි කර ඔහුගේ පාදය තුවාල කළ පසු නොබෝ කලකින්, මද්දකුච්ඡි මිගෝද්‍යානය ළඟ වාසය කරන අතරතුර වදාළ සේක. වරදට නැඹුරු වූවෝ ස්වභාවයෙන්ම තමන් වාගේම අනෙක් අයගේ ඇසුරට ඇදී යන බව භික්ෂූහු කතාබහ කරන්නට පටන් ගත්හ. මේ රටාව අලුත් දෙයක් නොවන බවත්, දේවදත්තගේ වර්තමාන හැසිරීමට, උපතේදීම වෙන් වූ බෑයන් දෙදෙනෙකුගේ ඉතා පැරණි කතාවක් දක්වාම දිවෙන පූර්වාදර්ශයක් ඇති බවත් ශාස්තෘවර්ගයා ඔවුන්ට වදාළ සේක.

පෙරකාලෙක, වනාන්තර කන්දක දර්මි ගසක තරුණ ගිරවු පැටවුන් දෙදෙනෙක් එකට වාසය කළහ. ඔවුන්ගේ පැරණි පිහාටු ගැලවීමේ කාලය පැමිණි විට, හදිසි කැටවාතයක් ගසට පහර දී, බෑයන් දෙදෙනාව විරුද්ධ දිශාවලට විසුරුවා හැරියේය. එකෙක් දනයම්කරුවන්ගේ ගමක ආයුධ ගොඩක් මැද වැටුණේය, ඔහු වැටුණු ස්ථානයේ නම අනුව "හිනාඅවිරොළ" යන අර්ථය වන සත්තිගුම්බ යයි නම් කරන ලදී. අනෙකා, වනාශ්‍රමයක මල් මැද මෘදුව බිමට වැටුණේය, එම හේතුවෙන්ම "මල් කුරුල්ලා" වූ පුප්ඵක යයි නම් කරන ලදී. බෝධිසත්වයන්ම පුප්ඵක විය.

සත්තිගුම්බ, දනයම්කරුවන් අතර වැඩී, කොල්ලකෑම, හිංසනය, හා වංචාව ගැන දිනපතා කතාබහ අසා, කලක් යතුරුව, ඔවුන් වාගේම කතා කරන හා සිතන්නට පැමිණියේය. පුප්ඵක, ආශ්‍රමයේ වනඍෂිවරුන් අතර වැඩී, ඔවුන්ගේ සංයමය, කරුණාව, හා සත්‍යයට හා ධර්මයට ඇති කැපවීම ග්‍රහණය කර ගත්තේය, එබැවින් බෑයන් දෙදෙනාම, පිහාටුවලින් සමාන වුවද, හදවතින් හෝ වචනයෙන් කිසි සමානකමක් නැති විය.

කලක් ගත වී, උත්තර-පාංචාල රාජ්‍යයේ රජු මිගයා දඩයම් කිරීම පිණිස ගියේය. ඇටවනයින්ගෙන් මුදාගත් මිගයෙකු පැහැදිලි පහරක් නැතිව රජු අතරින් රිංගාගෙන ගිය විට, රජු තම දරදඬුකාරයන් ඉදිරියේ ලජ්ජාවේ වේදනාව දැනුවේය, කුපිතව, ඔහු තනිවම තම රථකරුවා පමණක් සමඟ දඩයම පසුපස ගියේය, නොදන්නා වනය තුළට ගැඹුරට, ඔහු සම්පූර්ණයෙන්ම මග වැටුණ තුරු.

දඩයමින් වෙහෙසට පත්, රජු හා රථකරුවා, සත්තිගුම්බ දැන් වාසය කරන දනයම්කරුවන්ගේ ගම ළඟ විවේක ගැනීමට නැවතුනාහ, රජු ඉක්මනින් නින්දට වැටුණේය. ළඟ සිටි සත්තිගුම්බ, නිදා සිටි රජුගේ අලංකාර වස්ත්‍ර හා රන් ඔටුන්න දුටුවේය, දනයම්කරුවන්ගේ කුළියේ කුකියෙකු වූ පතිකෝලම්බ වෙත හැරී, ඔවුන් අසරණව වැතිරෙන රජුගෙන් කොල්ලකැඳීම ඔහු යෝජනා කළේය.

රජුට අත තැබීමේ සිතුවිල්ලෙන් අසහනයට පත් පතිකෝලම්බ, රජවරුන් ළඟා වීමට ජ්වාලා ගැසෙන ගිනිකන්ද තරම්ම අනතුරුදායක බවට විරෝධය පළ කළේය. සත්තිගුම්බ ඒ කිසිවක් ඇසීමට සූදානම් නොවීය, තම පවුලට කවදාත් හැකි වූ එකම ජීවනෝපාය ලෙස දනයම්කරුකමේ ක්‍රමය ආරක්ෂා කරමින්, ඔවුන්ගේ උපතෙන් හා තත්වයෙන් ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලන දෙය කිරීමේ කිසි ලජ්ජාවක් නැති බව ඔහු අවධාරණය කළේය.

දෙදෙනාම පරිපූර්ණ මනුෂ්‍ය වාචික බසින් කතා කරන අතර, රජු සැලෙනු අවදි විය, නිශ්චලව වැතිරී, ඔහු මුළු සංවාදයම ඇසීය. ශබ්ද නඟා කලබලයක් නොකිරීම, ඔහු නිහඬව තම රථකරුවා අවදි කර, මේ ගිරවාගේ උපදේශයෙන් කිසි දෙයක් ඔහුට රුචි නොවූ හෙයින්, ඔවුන් වෙනත් තැනක ආරක්ෂාව සෙවිය යුතු බව ඔහුට කීවේය. දනයම්කරුවන්ගේ කුමන්ත්‍රණය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙරාතුව, දෙදෙනාම තම රථයෙන් නිහඬව රහසින් ගියහ.

ඉදිරියට ගමන් කරමින්, රජු හා රථකරුවා අවසානයේ වනාශ්‍රමයට පැමිණියහ, එහි ඍෂිවරු තමන් බැහැරව ගොස් සිටි හෙයින්, ඔවුන් පුප්ඵකව තනිවම දුටුහ. ගරුබුහුමන් ඇති ගිරවා, වෙහෙසට පත් රජුව උණුසුම්ව පිළිගත්තේය, වනයේ එකතු කරගත් ඵල හා සැඟවුණු උල්පතකින් ගත් ජලය ඔහුට පිරිනමා, එහි වාසය කරන සියල්ලෝම වනයම සපයන දේ මත සරලව ජීවත් වන බව පැහැදිලි කළේය.

ආකාරයෙන් මෙතරම් සමාන ගිරවු දෙදෙනෙකුට ගතියෙන් මෙතරම් සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් විය හැක්කේ කෙසේදයි ආශ්චර්යයට පත් රජු, මේ ගුප්තය පැහැදිලි කරන්නැයි පුප්ඵකගෙන් ඉඩ ඉල්ලීය. සත්තිගුම්බට තුවාල, බන්ධන, හා වංචාවට වඩා වෙනත් කිසිවක් ඉගැන්වූයේ නැති බවත්, තමාට ස්වයං සංයම, සන්සුන්කම, හා කරුණාව ඉගෙනගත හැකි වූ බවත් පුප්ඵක පිළිතුරු දුන්නේය. මේ පාඩම ජීවමාන කිරීම පිණිස, ඔහු රූපක දෙකක් ඉදිරිපත් කළේය: දිරූ මාළුවක් තණකොළයෙන් එතන්න, තණකොළයම මාළු ගඳ ගහන්නේය, එහෙත් මිහිරි ලොබාන් දළයක් කොළයකින් එතන්න, කොළයම එහි සුවඳ ගනී. ඇසුර, ඔහු පැහැදිලි කළේය, චරිතය එලෙසමයි හැඩගස්වන්නේ.

මේ ඉගැන්වීමෙන් චලිත වූ රජු, ආශ්‍රමයේ ඍෂිවරුන්ට තම ම රාජ උද්‍යානයෙහි ආරක්ෂාව ලබා දුන්නේය, හා තම රාජ්‍යය පුරා ගිරවුන්ට කිසි විටෙකත් හානියක් නොවිය යුතු බව ප්‍රකාශ කළේය, ඍෂිවරුන්ටත් ඔවුන්ගේ වනයටත් තම ආරක්ෂාව හා ගරුත්වය පරම්පරා හතක් දක්වා පැතිර, කලෙක් කල් ගත වී ඔහුම දිව්‍ය ප්‍රතිජනනයකට ළඟා වූ තෙක්. පුප්ඵකද, කාලය ගත වී, තම ම කර්මයේ ක්‍රියාව අනුව කල්ගිවිසිණි.

කතාව අවසන් කරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි මිනිසුන් හඳුන්වා දුන් සේක: දේවදත්ත සත්තිගුම්බම විය, දනයම්කරුවන්ව කොරප්ට කළ ගිරවා, දේවදත්තගේ ම අනුගාමිකයෝ දනයම්කරුවෝම වූහ, ආනන්ද හිමියෝ පාංචාල රජු වූහ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේම අනුගාමිකයෝ ආශ්‍රමයේ ඍෂිවරු වූහ, හා බුදුරජාණන් වහන්සේම, රජුට සැබෑ ඇසුරෙන් කළ හැකි දේ ඉගැන්වූ කෝමල ගිරවා වූ පුප්ඵකම විය.

මේ 503 වැනි ජාතකය, චරිතය උපතට හෝ ස්වරූපයට වඩා ඇසුර විසින් බොහෝ වැඩියෙන් හැඩගස්වන බවට ත්‍රිපිටකයේ ඇති වඩාත් පැහැදිලි ප්‍රකාශවලින් එකක් ලෙස පැවතී යයි. එකම දෙමාපියන්ගෙන් බිහි වූ, හැම පිටස්ථ ලක්ෂණයකින්ම සමාන වූ බෑයන් දෙදෙනෙක්, කැටවාතයක් එකෙකුව දනයම්කරුවන් අතරත් අනෙකාව ඍෂිවරුන් අතරත් තැබූ හෙයින් පමණක්, වචනයෙන් හා චේතනාවෙන් විරුද්ධ විය. කොරප්ට කරන සගයෙකු හා කොරප්ට කළ අනුගාමිකයන් අතර මේ පැරණි ගැටුම, දේවදත්තගේ උපාංගයෙන්, බලපෑමේ එකම නියමය අදත් සත්‍ය වන බව තම භික්ෂූන්ට පෙන්වීම පිණිස බුදුරජාණන් වහන්සේ භාවිත කළ සේක. කෙනෙකුගේ ඇසුර, යහපතට හෝ අයහපතට, හදවතම හැඩගස්වයි, පැරණි කාලයේ ගිරවුන් දෙදෙනාව හැඩගැස්වූවාක් මෙන්ම.