සය්හ ජාතකය

ජේතවනාරාමයේ වැඩ වාසය කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ, පාළි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 310 වන මෙම ජාතකය දේශනා කළ සේක. එය ධර්මයෙහි රස නැති වූ භික්ෂුවක් ගැන විය. ඔහු සාවත්ථි නුවරේ පිණ්ඩපාතයේ යද්දී අලංකාර ස්ත්‍රියක් දුටුවේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ එම භික්ෂුව සැබවින්ම පරිශුද්ධ ජීවිතයෙන් අප්‍රසන්න වී සිටින බව තහවුරු කළ සේක. පුරාණ ප්‍රඥාවන්ත පුරුෂයෝ ද එවැනිම පරීක්ෂාවකට මුහුණ දුන් බව ඔහුට මතක් කළ සේක. රාජ පුරෝහිත යන උසස් ගෞරවය පිරිනැමුණද, ඔවුහු එය සෘජුවම ප්‍රතික්ෂේප කර තාපස මාර්ගය තෝරාගත් බව පෙන්වා දුන් සේක. එය ඔප්පු කිරීමට මෙම කථාව දේශනා කළ සේක.

බරණැස රජ කළ කාලයේ, එම රජුගේ පවුලේ පුරෝහිතයාට පුත්‍රයෙක් සිටියේය. ඒ පුත්‍රයා උපන්නේ, රැජින තම පුත්‍රයා, අනාගත උරුමක්කාරයා, බිහි කළ ම දිනයේමය. පුරෝහිතයාගේ මෙම පුත්‍රයා බෝධිසත්වයන් වහන්සේ විය. උපන් දින සිට ඔහු සහ තරුණ කුමාරයා, ධාති මාතාවන්ගේ රැකවරණය යටතේ සමානව හැදී වැඩුණහ. ඔව්හු එකම ආභරණ පැළඳ, එකම ආහාර වළඳමින්, මාලිගයේ සියලු සුවයන් සමානව බෙදාගත්හ. වැඩිහිටි වූ විට, දෙදෙනාම ප්‍රසිද්ධ තක්සලා විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉගෙනීමට එකට යවනු ලැබීය. ඔවුන්ගේ බාල්‍ය කාලීන සමීපත්වය එහිදී ස්ථිර හා නොමැකෙන මිත්‍රත්වයක් බවට පත් විය.

කලක් ගත වූ විට, වයෝවෘද්ධ රජු තම පුත්‍රයා උපරජු ලෙස පත් කළේය. ඉතා ඉක්මනින්ම එම තරුණයා පියාගේ තැනට සිංහාසනය මත නැග්මට පත් විය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තම තත්ත්වය ගැන සැලකිල්ලෙන් සිතා බැලූ සේක. තම ප්‍රිය මිතුරා, දැන් රජු, ඉතා ඉක්මනින් තමා සොයා එනු ඇතැයි ඔවුහු අවබෝධ කළ සේක. අවස්ථාව ලැබුණු විට, පියාගේ තැනට රාජ පුරෝහිතයාගේ උසස් හා සුවපහසු ධුරය තමාට පිරිනමනු ඇතැයි ඔවුහු සිතූ සේක.

නමුත් තවදුරටත් සිතා බලන විට, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ගිහි ජීවිතයේ කිසිදු කොටසක් අවශ්‍ය නොවන බව දුටු සේක; එය කෙතරම් ගෞරවනීය වුවද. ඒ වෙනුවට ලෝකය සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැරීමට අධිෂ්ඨාන කළ සේක. රජුට නොකියා, නිහඬව හිමාල වනයේ නිර්ජන ප්‍රදේශයට වැදී තාපස ජීවිතය ආරම්භ කළ සේක. අඛණ්ඩ භාවනා පුහුණුවෙන් ඔවුන් වහන්සේ ධ්‍යානයේ උසස් ශක්තීන් හා ලාභ ලබා ගත් අතර, කිසිදු රාජ සභාවකින් ඈතින්, ගැඹුරු හුදකලාවේ වාසය කළ සේක.

නව රජු රාජ්‍යයේ පිහිටි කල, ඔහු තම පැරණි සහචරයා සිහි කළේය. ඔහු එම තැනැත්තා නැවත ගෙන්වා, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ එක් කලෙක අපේක්ෂා කළ රාජ පුරෝහිත ධුරය ම ඉටු කිරීමට අධිෂ්ඨාන කළේය. ඔහු තම විශ්වාසවන්ත උපදේශක, සය්හ නම් පුද්ගලයා, වනයට යැවීය. සය්හගේ උපදෙස් වූයේ තාපසයාණන් සොයාගෙන ඔහු බරණැසට ආපසු පැමිණ ගෞරවනීය තනතුර පිළිගන්නා ලෙස පොළඹවා ගැනීමයි.

සය්හ හිමාල වනාන්තරයට ගොස්, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තම ආශ්‍රමයේ සරලව වාසය කරන අයුරු දුටුවේය. ඔහු රජුගේ අභිලාෂය ප්‍රකාශ කළේය: මිතුරා ආපසු පැමිණ රාජ පුරෝහිත ගෞරවයට ඔසවනු ලැබිය යුතු බවයි; ධනය, සුව සහ රාජසභාවේ උසස් තත්ත්වය සහිත ධුරයකි. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ක්ෂණිකව එකඟ නොවූ විට, සය්හ තම ඉල්ලීම නැවත නැවත කළේය. එවැනි ගෞරවයක් අතහැර නොයන ලෙස ඔහු ආග්‍රහ කළේය.

ඒ වෙනුවට බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මෙම ජාතකය සිහි කරනු ලබන ගාථා වදාළ සේක. පොළොවේ කිසිදු සිංහාසනයක්, එය කොතරම් විශාල හෝ වටා මුහුදු වලින් ආරක්ෂා වූවත්, ඔවුන් වහන්සේව එවැනි ලජ්ජාවකට ප්‍රලෝභනය කළ නොහැකි බව වදාළ සේක. එය නිරූපණය කළ ධන හා කීර්ති තෘෂ්ණාව, පුද්ගලයා අනාගත ජාතිවල දුකට පමණක් යොමු කරන බව වදාළ සේක. පොළොවේ ගෘහ රහිතව, පාත්‍රය අතේ ගෙන, දොර පාසා භික්ෂාවෙන් යැදීම උතුම් බව ප්‍රකාශ කළ සේක. රජෙකු හෝ ඔහුගේ ඇමතියෙකු ලෙස, පාපී ආශාවන්ගේ ගොදුරක් වෙමින්, අධර්මිෂ්ඨ පාලනයේ බර උසුලමින්, ආරක්ෂා කළ යුතු අයට ම පීඩා කරමින් වාසය කිරීමට වඩා එය බොහෝ උතුම් බව ය.

මෙම ස්ථිර හා සලකා බැලූ ප්‍රතික්ෂේපය ඇසූ සය්හ, තම මිතුරා තෝරාගත් මාර්ගයෙන් තවදුරටත් තැවීමෙන් ඔහු ව ගෙන යා නොහැකි බව වටහා ගත්තේය. ඔහු බරණැසට ආපසු ගොස් රජුට වාර්තා කළේය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ කිසිදු ධුරයක් හෝ ධනයක් ලබා දීමකින් නොසෙල්වෙන බව, එය කොතරම් ත්‍යාගශීලීව දුන්නත් ය.

කථාව නිමාකරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි චරිතයන් ඔවුන්ගේම කාලයේ පුද්ගලයන් සමඟ හඳුනාගත් සේක. ආනන්ද හිමියන් වනාහි බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සමඟ බාල්‍යය බෙදා ගත් රජු වූහ. සාරිපුත්ත හිමියන් වනාහි රජුගේ ආරාධනය වනයට රැගෙන ගිය උපදේශක සය්හ වූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ ම, තමන්ට පිරිනමන ලද සියලු ලෞකික ගෞරව ප්‍රතික්ෂේප කර තාපස ජීවිතය තෝරාගත් පුරෝහිත පුත්‍රයා වූ සේක.

මෙම ජාතක අංක 310, ශ්‍රාවස්තියේ භික්ෂුව කැලඹූ එම ප්‍රලෝභනයට ම සෘජු පිළිතුරක් ලෙස පවතී. එය අලංකාරය, සුඛය සහ තත්ත්වයේ ආකර්ෂණය, ත්‍යාගයේ නිහඬ හා දුෂ්කර මාර්ගය සමඟ සසඳා ඇත. බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ ප්‍රතික්ෂේපය තම රාජකීය මිතුරා කෙරෙහි ද්වේෂයෙන් ඉපදුණක් නොවීය. එමෙන්ම ගෞරවය කෙරෙහි උදාසීනත්වයෙන් ද ඉපදුණක් නොවීය. එය ඇති වූයේ පුරෝහිත ධුරයේ සුවපහසුවලට, රාජත්වයේ සුවපහසු මෙන්ම, ගෘහ රහිත, සරල ජීවිතයේ නොමැති බැඳීම් හා ප්‍රලෝභන ඇති බව පැහැදිලිව දැකීමෙනි. බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම පුරාණ ප්‍රතික්ෂේපය, අවපීඩිත භික්ෂුවට පෙර සත්‍යයක සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ සේක. ලෞකික ජීවිතයට නැවත ඇද ගැනීමේ ඉතාමත් ආකර්ෂණීය ආරාධනාව පවා, තෘෂ්ණාවෙන් නිදහස ලෝකයේ ඕනෑම සිංහාසනයකට හා ගෞරවයකට වඩා වටිනා යැයි සලකන අය විසින් පෙර ද දක්නා ලද හා ප්‍රතික්ෂේප කළ බව වදාළ සේක.