සුජාත ජාතකය

බුදුන් වහන්සේ මෙම ජාතකය, පාලි ජාතක නිකායේ 352 වැනි ජාතකය, තම ම පියාව අහිමි කරගත් හා තම ශෝකය මැඩගත නොහැකි සැවැත් නුවර ඉඩම්හිමියෙකු වෙනුවෙන් ජේතවනාරාමයේ දේශනා කළ සේක. එම මිනිසාට සැබෑ ආධ්‍යාත්මික ප්‍රගතියට හැකියාව ඇති බව දුටු බුදුන් වහන්සේ ඔහුට, "යහලුව, පැරණි ඇදුරුවරු ප්‍රඥා වචන අසා, තම පියන් අහිමි වූ විට, ඔවුහු ශෝක නොකළහ" යි වදාරා, එය කෙසේදැයි පෙන්වීම සඳහා සුජාත පිළිබඳ පැරණි කථාව දේශනා කළ සේක.

බරණැස් නුවර, බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේ, බෝධිසත්වයන් සමෘද්ධිමත් ඉඩම්හිමි පවුලක සුජාත නම් උපන්හ. සුජාත තරුණ වයසට පැමිණි විට, වයස්ගත ව බොහෝ වසර ගත කළ ඔහුගේ සීයා මිය ගියේය. මෙම අහිමිවීම සුජාතගේ පියාට එතරම් තද සේ බලපෑ නිසා, ඔහුට එය පිළිගත නොහැකි විය.

සුසාන කටයුතු අවසන් වීමට ඉඩ දීම වෙනුවට, සුජාතගේ පියා තම ම පියාගේ ඇටකටු දාහ ස්ථානයෙන් එකතු කර, ඒවා මත තම උයනේ මිට්ටි කන්දක් ගොඩනඟා, දිනපතා එහි ගොස් මල් තබා අසීමිතව හැඬුවේය. ඔහු තම ම පිරිසිදුකම රැකගැනීම අතහැර, ජීවත්ව සිටීම පමණක් සඳහා අනුභව කර, තම ගොවිපළවල් හා ව්‍යාපාරික කටයුතු නොසලකා හැරියේය.

සුජාත තම පියාව මේ ශෝකය යටතේ ක්ෂීණ වෙමින් සිටිනු දුටුවේය. මුදු වචන වලින් කිසිවක් සිදු නොවූ බැවින්, ඔහුව තියුණු ලෙස සිහියට ගෙන එන උපායශීලී මාර්ගයකට ඔහු අධිෂ්ඨාන කළේය. එක් දිනක නගර දොරටුව පිටතින් ගමන් කරමින් සිටියදී, ඔහු මාර්ග අයිනේ වැතිර සිටි මළ ගවයෙකු දැක, ඔහුගේ සිතේ අදහසක් හැඩ ගැසුණේය.

සුජාත නැවුම් තණකොළ හා ජල භාජනයක් එකතු කර, මළ ගවයා අසබඩ දණ ගසා, "කන්න, යහලු ගවයා! බොන්න, යහලු ගවයා!" කියා නැවත නැවත පෙළඹවීම ආරම්භ කළේය. ඔහු මාර්ගයට පැහැදිලිව පෙනෙන ලෙස, කිසි දිනක නැඟී සිටින්නේ නැති සත්වයෙකුට ආහාර පිරිනැමීම, මෙම අමුතු පෙළඹවීම දිගටම කරගෙන ගියේය.

මාර්ගිකයෝ නැවතී බැලූහ, සුජාතගෙන් ඔහුගේ බුද්ධිය නැති වී ඇත්දැයි ඇසූහ, මක්නිසාද ගවයා බොහෝ කලකට පෙර මිය ගොස් ඇති බව සියලු දෙනාට පෙනුණ බැවිනි. සුජාත තම ම ආරක්ෂාව සඳහා කිසිවක් නොකී අතර, ඉඩම්හිමියාගේ පුත්‍රයා උමතු වී ඇති බවට කටකතාව නගරය පුරා පැතිරෙන්ට ඉඩ හැරියේය, එම ආරංචිය කල් නොබෝ වේලාවකින් ඔහුගේ පියා වෙත ළංවනු ඇතැයි විශ්වාස කරමිනි.

ආරංචිය පියා වෙත ළඟා විය, ක්ෂණික මොහොතකට ඔහුගේ ශෝකය තම ම පියාගෙන් තම පුත්‍රයා වෙත හැරුණේය. ඔහු හදිසියෙන් මාර්ගයට පැමිණ, සුජාතව අල්ලාගෙන, පැහැදිලිව අවසන් හුස්ම ගෙන, කිසි දිනක නැවත කා පානයකට නොහැකි ගවයෙකුට තණකොළ හා ජලය දෙමින් ඔහු මේ තරම් මෝඩ ලෙස හැසිරෙන්නේ ඇයිදැයි විමසීය.

සුජාත ඔහුට සන්සුන්ව ගාථා කිහිපයකින් පිළිතුරු දුන්නේය. මේ ගවයා, ඔහු කීවේය, තවමත් එහි හිස, ඇස්, කන්, හා සෑම අත පාදයක්ම සම්පූර්ණව තබාගෙන ඇත, එහෙත් කිසි ප්‍රමාණයක තණකොළක් හෝ ජලයක් එය ජීවනයට නැවත කැඳවිය නොහැකිය; එසේ නම්, ආපසු පැමිණීමේ කිසි බලාපොරොත්තුවක් ඉක්මවා ගිය සීයාගේ දැවුණු ඇටකටු හා අළු අතලොස්සක් ගැන ඔහුගේ පියා ශෝක කිරීම කෙතෙක් තරම් අඩු හේතුසහගතද? ඇවිටිලි දැවුණු ලීයෙන් අලුත් කොළ හට ගැනීම තරම්ම, කඳුළු මියගිය අයව නැවත ගෙන ඒමට නොහැකි බව ඔහු කීවේය.

මේ වදන් මීදුම විදුරුමින් ඇති වන්නා වූ ක්ෂණික එළියක් මෙන් පියාට වදිනු. ඔහුගේ ශෝකය මියගිය තැනැත්තාට කිසිවක් සිදු නොකළ අතර ජීවතුන් වූ තැනැත්තා විනාශ කිරීමට ළංව තිබූ බව ඔහු එසැණින් දුටුවේය. තවද ඇතිවන සියල්ල අනිත්‍ය වන අතර නැතිවීමට ම යුතු බවට ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. ඔහුගේ හදවතේ රැඳී තිබූ ශෝකයේ උරගාතු ඊතලය ඉවතට ගත් බවට තම ම පුත්‍රයාට ස්තුති කළ ඔහු, ඒ දිනයේ සිට තම රාජකාරි නැවත ආරම්භ කර, ස්ථීර හා පරිත්‍යාගී සිතකින් තම ජීවිතය ගත කළේය.

කථාව අවසන් කරමින්, බුදුන් වහන්සේ ඒ පැරණි ජන්මයේ තමා ම සුජාත ලෙස සිටි බව හෙළිදරව් කළ සේක. කථාවත් ඉන් පසු පැවසූ ධර්මයත් අසා, එයට සුව කැන් ලෙස මෙම කථාව දේශනා කරන ලද සැවැත් නුවර ශෝකාතුර ඉඩම්හිමියා ඒ ම දිනයේ පළමු මාර්ගයේ ඵලය ලැබීය.

සුජාත ජාතකය ශෝකය ම වරදක් බවට ප්‍රකාශ නොකරයි, ඒ වෙනුවට සෑම සැනසීමක්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන ශෝකය, මරණය දැනටමත් ශෝක කරන ලද තැනැත්තා රැගෙන ගිය තරම් ම විශ්වාසයෙන්, ජීවතුන් වූ තැනැත්තා විනාශ කළ හැකි බවයි. මෙම කථාව රැකගෙන තිබෙන්නේ එය ම සඳහා වූ දක්ෂ උපක්‍රමයක් නොව, එය නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ගොඩනඟන ලද අවබෝධයේ ප්‍රහාරයයි: අළු හා ඇටකටු මත කරන ලද කිසි ප්‍රමාණයක විලාපයක් ගින්න හා කාලය දැනටමත් රැගෙන ගිය දෙය කිසි දිනක නැවත ගෙන ආවේ නැත, හා ජීවතුන් වූවන් තම ම නොමියහමාරූ ජීවිත රැකබලා ගැනීමේ කටයුත්තට ආපසු යෑමේ ණයක් දරති.