සුතන ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 398 බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළේ, සාම ජාතකය ඇති වූ ඒ එකම ආරම්භක රාමුවේ කොටසක් ලෙසිනි. එම කථාව මගින් මව්පියන් කෙරෙහි භක්තිය සහ නිර්භීත මෛත්‍රිය එක් පෙර ජාතියක මිනීකන යක්ෂයෙකු ගමන්කරුවන්ගේ ආරක්ෂකයෙකු බවට පත් කළ ආකාරය සිහිපත් කෙරේ.

පුරාණ කාලයේ බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස පාලනය කළේය. දඩයමේ යෙදෙමින් රජු වනය ගැඹුරට ගොස්, විශාල නුග ගසක් යට විවේක ගත්තේය. එම ගසේ අතු මත මඛාදේව නම් භයානක, මස් කන යක්ෂයෙකු වාසය කරන බව රජු නොදැන සිටියේය. වෛශ්‍රවණ දෙවියන්ගෙන් යක්ෂයාට ලැබී තිබුණේ, ගසේ සෙවණට ඇතුළු වන ඕනෑම සත්වයෙකු ඔහුගේ නීත්‍යානුකූල ගොදුර වන බවට වරයකි. එබැවින් යක්ෂයා රජු වහාම අල්ලාගෙන, ඔහුව කොටස් කොටස් කරන බවට තර්ජනය කළේය.

දිවි බේරා ගැනීම සඳහා අයැදිමින් බ්‍රහ්මදත්ත රජු ගිවිසුමක් ඉදිරිපත් කළේය: සෑම දිනකම යක්ෂයාට රසවත් බත් පාත්‍රයක්, සුරා භාජනයක් සහ මිනිස් සිරකරුවෙකු යවන බවට ඔහු පොරොන්දු විය. යක්ෂයා එයට එකඟ වූ අතර, මාස ගණනක් තිස්සේ රජු බන්ධනාගාරවලින් මරණ දණ්ඩනයට නියමිත අපරාධකරුවන් යවමින් මෙම භයානක ගිවිසුම ඉටු කළේය. අවසානයේ බරණැස නගරයේ බන්ධනාගාර සම්පූර්ණයෙන් හිස් වූ අතර, යැවිය හැකි කිසිවෙකු ඉතිරි නොවීය.

නිරාශාවට පත් වූ රජු, ඇතෙකුගේ පිට මත රන් කාසි දහසක් අඩංගු පසුම්බියක් තබා, බරණැස පුරා නිවේදනය කරවීය: දිනපතා බත් ගෙන යාමට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන ඕනෑම අයෙකුට, ඔහුගේ පවුලේ සුභසාධනය උදෙසා එම ධනය ලැබෙනු ඇත. සාමාන්‍ය පුරවැසියෙකුවත් ඊට අඩු ත්‍යාගයක් සඳහා නිශ්චිත මරණය වෙත ගමන් කිරීමට කැමති නොවීය.

බරණැස නගරයේ එක් දුප්පත් කුඩා පැල්පතක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, සුතන නම් ගුණවත් තරුණයා ලෙස වාසය කළේය. ඔහු අන්ධ, වයෝවෘද්ධ මව පෝෂණය කිරීමට මැටි භාණ්ඩ ගෙනයන සේවකයෙකු ලෙස වැඩ කළේය. ඇඳුම් ඉරී ගිය ගෙවුණු වස්ත්‍ර ඇඳ ඇය ශීතයෙන් වෙව්ලන ආකාරය දුටු සුතන, තම ජීවිතය ද ක්ෂණික බව ගැන සිතුවේය. එහෙත් රන් කාසි දහසක් ඇය අවසන් හුස්ම පිට කරන තෙක් සුවය, ආහාර සහ ඖෂධ සහතික කරනු ඇතැයි ඔහු නිගමනය කළේය. මවගේ හැඬුම් විරෝධයන් මධ්‍යයේ පවා සුතන රාජකීය රන් පිළිගෙන, ඇය සැලකීම සඳහා තම ඥාතීන් සමීපයේ ආරක්ෂිතව තැන්පත් කර, රජු වෙත පියවර තැබීය.

සුතන රජුගෙන් රාජකීය උපකරණ හතරක් ඉල්ලා සිටියේය: රජුගේ රන් ආලේපිත පාවහන්, රාජකීය සුදු කුඩය, රසවත් ආහාර පිරුණු රන් බඳුනක් සහ ස්ඵටික වානේවලින් තදින් පිහිටුවන ලද ඉතා තියුණු කඩුවක්. මේවා දරාගෙන ඔහු නිර්භීතව භයානක නුග ගස වෙත ගමන් කළේය. යක්ෂයාගේ මායා බලයෙන් ආවරණය වූ භූමියට ඔහුගේ පාදයන් නොස්පර්ශ වන පරිදි ඔහු රන් පාවහන් පැළඳ, ගසේ සෙවණ ඔහු මත නොවැටෙන පරිදි රාජකීය කුඩය ඔහුගේ හිස මත විවෘත කළේය. යක්ෂයාට ඉක්මවිය නොහැකි මායිමෙන් පිටතට වන්නට ඔහු සිටගත්තේය.

වම් අතේ ස්ඵටික කඩුව සූදානමින් තබාගෙන, සුතන රන් බඳුන දිගු දණ්ඩක අග ගසා නුග ගසේ කඳ දෙසට දිගු කළේය. බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ දිනපතා සුවඳ සහිත සහල් පූජාව තමයි එය යැයි ඔහු හඬ නඟා ප්‍රකාශ කර, යක්ෂයා ඉදිරිපත් වී එය ලබා ගන්නා ලෙස ආරාධනා කළේය. කුසගින්නෙන් පෙළෙන යක්ෂයා ආහාරය සහ ළමයා දෙකම ග්‍රහණය කර ගැනීමට ආසාවෙන් ගස්වල අතුවලින් පහළට නැමුණ ද, සුතන සම්පූර්ණයෙන් අභේද්‍ය ලෙස සිටින බව ඔහු දුටුවේය: පාවහන් ඔහුගේ පා ආරක්ෂා කළ අතර, කුඩය ඔහුගේ හිස ආවරණය කළ අතර, කඩුව දීප්තිමත් ආලෝකය විහිදුවමින් තිබුණි.

යක්ෂයා ඔහුට තමාගේ සෙවණට පිවිසෙන ලෙස ගර්ජනා කළ විට, සුතන නිර්භීතව හා පැහැදිලිව සිනාසී, තමන් මිනීකන යක්ෂයාගේ දත් වෙත තම ශරීරය ලබා දෙන මෝඩයෙකු නොවන බව ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු මෛත්‍රියෙන් යුතුව ආහාරය නිදහසේ පිළිගන්වා, යක්ෂයාට පැහැදිලිවම කීවේ ඔහුගේ ඝාතන පාලනය එදින අවසන් වන බවයි.

යක්ෂයා ඔහු කෙසේ හෝ අනුභව කරන බවට කෝපයෙන් ගර්ජනා කළ විට, සුතන කර්මය පිළිබඳ පරීක්ෂාකාරී සංවාදයකට ඔහු සම්බන්ධ කළේය. යක්ෂයාගේ තමන්ගේම දුක්ඛිත ස්වරූපය, අතීතයේ කුරිරුකමේ සෘජු කර්ම ඵලය බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය; දැන් නිර්දෝෂී මිනිසුන් ගිලීම ඔහු වෙනුවෙන් බලා සිටින ගැඹුරු නිරයන්හි ගින්න වඩාත් වැඩි කරන බවත් ඔහු පැවසීය. සුතනගේ දීප්තිමත් පිරිසිදුකම, නිරවුල් නිර්භීතභාවය සහ මාපිය භක්තිය විසින් ස්පර්ශ කරනු ලැබ, යක්ෂයාගේ ගල් වැනි හදවත අවසානයේ පසුතැවිල්ලේ කඳුළු බවට දියවිය.

තමා මරණය කිරීමට අදහස් කළ තරුණයා ඉදිරියේ නැමී, යක්ෂයා ඝාතනය සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැරීමට පොරොන්දු වී, සුතනගෙන් පන්සිල් ලබා ගත්තේය. ඉන් පසු ඔහු, එදින සිට තම ගසේ යටින් ගමන් කරන සියලු ගමනාගමනකරුවන් ආරක්ෂා කරන බවට පොරොන්දු විය. සුතන පරිවර්තනය වූ යක්ෂයා බරණැසට ගෙන ගිය අතර, බ්‍රහ්මදත්ත රජු පරිවර්තනය වූ ආත්මයට සාමකාමී රැකවරණ ස්ථානයක් පිරිනමා, සුතනට රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන සේනාපති ගෞරවය ලබා දුන්නේය.

කථාවේ අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ, මිනීකන යක්ෂයා අඟුලිමාල ද, බියට පත් රජු ආනන්ද ද ලෙස හඳුනාගත් සේක. නිර්භීත මෛත්‍රිය හරහා පරිවර්තනය වීමේ එම හැකියාවම, එකල මස් කන යක්ෂයා ගමන්කරුවන්ගේ ආරක්ෂකයෙකු බවට පත් කළ ක්‍රමයම වූ අතර, පසුව බියට පත් ඝාතකයෙකු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වඩාත්ම භක්තිමත් අනුගාමිකයන්ගෙන් එක් අයෙකු බවට පත් කළ රටාවම විය.

යක්ෂයා අවසානයේ නිරායුධ කළේ රන් පාවහන්, කුඩය හෝ කඩුව කිසිවිටෙක නොවීය; එම උපකරණ සුතන කතා කළ හැකි තරම් කාලයක් ජීවත් කරවීමට පමණක් සේවය කළහ. සත්‍ය බලය වූයේ, සියල්ලන් පලා ගිය ජීවියා දෙස සෘජුවම බලා, තවමත් වෙනස් විය හැකි අයෙකු ලෙස ඔහු සමඟ කථා කිරීමට තරුණයෙකු දැක්වූ කැමැත්තයි. ඔහු ඇය වෙනුවෙන් ගන්නා අවදානමට මව කිසිවිට ප්‍රතිඵල ගෙවිය නොහැකි වූ ආදරයෙන් එම කැමැත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම ඉපදුණේය. ඔහු ලබාගත් රන් ගමනේ අරමුණ කිසිදා නොවීය; එය, කිසිම හමුදාවකට කිසිදා ස්පර්ශ කළ නොහැකි යක්ෂයා වෙත ළඟා කරවන දොරටුව වූයේ, මව්පියන්ට භක්තිමත් පුත්‍රයාගේ ධෛර්‍යයි.