උදපාන-දූසක ජාතකය

බරණැස් අසල ඉසිපතනයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ළිඳකින් ජලය ලබාගත් භික්ෂූ සංඝයා අතර වැඩ වාසය කළ සේක. එක් හිවලෙක් එම ළිඳ අපවිත්‍ර කර පසුව පලා යාම පුරුද්දක් විය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 271 මෙම කථාව වාර්තා කරන අතර, මෙම නැවත කථනය එම පාඨයට අනුගත වේ. කථාව කෙටි හා සරල ය, නමුත් බොහෝ දෙනෙකුට අසා ගැනීමට අපහසු වන ඉගැන්වීමක් එහි ඇත.

භික්ෂූන්ට හිවලා වළක්වා ගැනීමට පහසු ක්‍රමයක් නොතිබුණි. එක් දිනක සාමණේරයෝ හිවලාට මැටි ගුළි විසි කර, එම ස්ථානය ඔහුට අප්‍රසන්න කළහ. ඉන් පසු හිවලා කිසි විටෙක නැවත ළිඳ අසලට නොආවේය. වෘත්තාන්තය කිසිදු ක්‍රෑරකමක් විස්තර නොකරයි. සාමණේරයෝ තත්ත්වය අප්‍රිය කළහ, සහ එම සත්වයා ආපසු නොපැමිණියේය යන්න පමණක් එහි සඳහන් වේ.

භික්ෂූන් මේ ගැන අසා ධර්ම ශාලාවේ එය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට පටන් ගත්හ. තම ළිඳ අපවිත්‍ර කළ හිවලා සාමණේරයන්ගේ මැටි ගුළිවලින් එළවා දැමූ දා සිට ආපසු නොඑන බව ඔව්හු පැවසූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ තුළට වැඩම කර, ඔවුන් එකට වාඩි වී කතා කරමින් සිටියේ කුමක් ගැනදැයි විචාළ සේක. ඔවුන් එය කියා සිටි විට, මෙම හිවලා ළිඳ අපවිත්‍ර කළේ පළමු වරට නොවන බවත්, ඔහු පෙර ද එසේම කර ඇති බවත් වදාළ සේක. ඉන් පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ පුරාණ කථාවක් වදාළ සේක.

වරක් බරණැස් අසල ඉසිපතන නම් එම ස්ථානයේම, එම ළිඳ තිබුණි. ඒ කාලයේ බෝසතාණෝ හොඳ පවුලක උපත ලැබූහ. වයස් ගත් පසු ඔවුන් පැවිදි ජීවිතය ගත කර, අනුගාමිකයන් පිරිසක් සමඟ ඉසිපතනයේ වාසය කළහ. තාපසවරු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයේ භික්ෂූන් මෙන් එම ළිඳෙන් ජලය ගත්හ. වර්තමාන කථාවේ මෙන්ම, හිවලෙක් එය අපවිත්‍ර කර පලා ගියේය.

එක් දිනක තාපසවරු හිවලා වට කරගත්හ. කෙසේ හෝ ඔහු අල්ලා ගෙන, ඔව්හු ඔහුව බෝසතාණන් වහන්සේ ඉදිරියට ගෙන ගියහ. ඔව්හු ඔහුට තමන්ම දඬුවම් නොකළහ. විනිශ්චයක් සඳහා ඔව්හු ඔහුව තම නායකයා වෙත ගෙන ගියහ. මෙම දර්ශනය කුඩා වුවද, ප්‍රජාවක් ක්‍රියා කිරීමට පෙර වැරදි කාරියක් තම ප්‍රඥාවන්තම සාමාජිකයා වෙත යොමු කරන බව එයින් පෙන්වයි.

බෝසතාණෝ පළමු ගාථාවෙන් හිවලා සමඟ කථා කළහ. මෙම ළිඳ වනාන්තරයේ ගැඹුරින් දිගු කාලයක් තාපස ජීවිතය ගත කළ වනවාසී තාපසයෙක් විසින් සාදන ලද බව ඔව්හු වදාළහ. එම පුද්ගලයාගේ සියලු වෙහෙස හා දුෂ්කරතා ඉවසීමෙන් පසු, හිවලා එය කෙළංකාර කිරීමට උත්සාහ කළේ මන්ද යන්න ඔව්හු විචාළහ. මෙම ප්‍රශ්නය මෘදුය. එය කෝපයෙන් චෝදනා නොකරයි. ළිඳ එය සාදන්නාට කළ පිරිවැය විස්තර කර, එම ක්‍රියාව දෙස බලන ලෙස හිවලාගෙන් ඉල්ලා සිටී.

හිවලා දෙවන ගාථාවෙන් පිළිතුරු දුන්නේය. ජලය පානය කළ පසු ස්ථානය අපවිත්‍ර කිරීම හිවල් වර්ගයේ නීතියක් බව ඔහු පැවසීය. ඔහුගේ පියවරු සහ සීයලාද සැමවිටම එසේ කළ බැවින්, දොස් පැවරීමට සාධාරණ හේතුවක් නැත යනු ඔහුගේ තර්කයයි. බෝසතාණෝ තුන්වන ගාථාවෙන් පිළිතුරු දුන්හ. එය හිවල්වරුන්ගේ නීතිය නම්, ඔවුන්ගේ නීති විරෝධය කුමක් විය හැකිද යි ඔව්හු විචාළහ. ඔහුගේ නීති සහිත හා නීති විරෝධී ක්‍රියා සමඟ හිවලා අවසන් වරට දුටු බවට ඔව්හු බලාපොරොත්තු වූහ. ඉන් පසු ඔව්හු ඔහුට අවවාද කර, තවදුරටත් එහි නොයන ලෙස වදාළහ. එදා සිට හිවලා ළිඳ දෙස බලන්නටවත් නතර වුණේ නැත.

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනාව නිමා කළ විට, සත්‍යයන් ප්‍රකාශ කර ජාතිය හඳුනා වදාළ සේක. ළිඳ අපවිත්‍ර කළ හිවලා දෙකෙහිම එකම සත්වයා විය. බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන්ම තාපස කණ්ඩායමේ ප්‍රධානියා වූ සේක.

හිවලාගේ ආරක්ෂාව ලෝකයේ පැරණිතම ආරක්ෂාවලින් එකකි. එය කියන්නේ, අපි සැමදා මෙසේම කර ඇති බැවින්, කිසිවෙකුට පැමිණිලි කළ නොහැකි බවයි. බෝසතාණෝ හිවල්වරුන්ගේ චාරිත්‍ර ගැන තර්ක නොකරති. ඔව්හු ශුෂ්ක ප්‍රශ්නයකින් පිළිතුරු දෙති. එය සාමාන්‍ය ළිඳ අපවිත්‍ර කිරීමේ පුරුද්ද දැනටමත් නීතියට ප්‍රතිවිරුද්ධ බැවින්, එම සාකච්ඡාවේ හිස් බව පෙන්වයි. ධර්ම මාර්ගිකයා සඳහා පාඩම පැහැදිලිය. පුරුද්දක් පැරණි වීම නිසා නිවැරදි නොවේ, සහ සියලු ජලය අවශ්‍ය අයට හානි වන ලෙස පොදු ළිඳකට කරන අයුක්තිය හානිකර වේ. බෝසතාණන් වහන්සේගේ කරුණාව ද සටහන් කිහිපයකට ලක් විය යුතුය. ඔව්හු විමසති, අනතුරු ඇඟවති, හිවලා යන්නට ඉඩ හරිති.