มหาวัตรห้าประการ (Mahavratas) ของนักบวชชายและหญิงในศาสนาเชน

มหาวัตรทั้งห้าเป็นรากฐานจริยธรรมที่นักบวชเชนทั้งชายและหญิงยึดถืออย่างเคร่งครัด เพื่อนำไปสู่การหลุดพ้น (โมกษะ) จากวัฏจักรเกิด-ตาย ไม่ใช่แค่กฎเกณฑ์ แต่เป็นความมุ่งมั่นที่หล่อหลอมทุกการกระทำ ความคิด และวาจา

วัตรข้อแรกคือการไม่เบียดเบียนสิ่งมีชีวิตใด ๆ อย่างสิ้นเชิง นักบวชเชนต้องระวังแม้กระทั่งแมลงหรือจุลินทรีย์ จึงมักใช้ไม้กวาดปัดพื้นก่อนนั่งหรือเดิน เพื่อหลีกเลี่ยงการเหยียบสัตว์เล็ก

การพูดความจริง (สัจจะ) และการไม่ลักทรัพย์ (อัสเตยะ) เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง นักบวชต้องไม่เพียงไม่โกหก แต่ยังต้องไม่พูดคำที่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน และไม่เอาสิ่งของที่ไม่ได้ให้โดยสมัครใจ แม้แต่ใบไม้หรือผลไม้

สำหรับนักบวชเชน วัตรข้อนี้หมายถึงการละเว้นจากกิจกรรมทางเพศทั้งหมด รวมถึงความคิดและความปรารถนาที่เกี่ยวข้อง เพื่อรักษาพลังงานจิตวิญญาณและมุ่งสู่การตรัสรู้

การไม่ยึดติดไม่ใช่แค่การไม่สะสมทรัพย์สิน แต่รวมถึงการปล่อยวางความผูกพันทางอารมณ์ ความคิดเห็น และแม้แต่ร่างกาย นักบวชเชนมักมีเพียงเสื้อผ้า (หรือเปลือยในบางนิกาย) และภาชนะรับอาหารเท่านั้น