ਪੰਜ ਮਹਾਵਰਤ

ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਜੈਨ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਪੰਜ ਮਹਾਵਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਵਰਣਨ ਤੱਤਵਾਰਥ ਸੂਤਰ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ-ਸਾਧੂ ਉਮਾਸਵਾਤੀ ਵੱਲੋਂ ਜੈਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਹਰੋਂ ਠੋਸੇ ਗਏ ਆਮ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਛੋਟ ਜਾਂ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਤੱਤਵਾਰਥ ਸੂਤਰ ਹਰ ਵਰਤ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨਮਈ ਅਭਿਆਸ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਕੇਵਲ ਆਦਤ ਬਣ ਕੇ ਜੜ੍ਹ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਰਹੇ।

ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਵਰਤ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਹਿੰਸਾ-ਰਹਿਤਤਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬੋਲ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੈਨ ਸਾਧੂ ਅਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪਾਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਮ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਪਾਣੀ ਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਅਦਿੱਖ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਵਰਤ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜੈਨ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵਰਤ ਆਖ਼ਰ ਜਿਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਤੱਤਵਾਰਥ ਸੂਤਰ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰਨ, ਬੋਲਣ, ਖਾਣ, ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿੰਸਾ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਰਤ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਦੂਜਾ ਵਰਤ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਧੂ ਜਾਂ ਸਾਧਵੀ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚ ਵੀ ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਸੱਚ ਵੀ ਝੂਠ ਵਾਂਗ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜੈਨ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਰਤ ਅਧੀਨ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਕਥਨ ਤੱਥਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਤੋਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਕਹਿਣੀ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਟ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਲੋੜੀ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੱਚ ਦੇ ਬਦਲੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਕਬੂਲਯੋਗ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਾਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤਿਕਥਨੀ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਅਫ਼ਵਾਹ ਦੁਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤੀਜਾ ਵਰਤ ਅਸਤੇਯ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾ ਲੈਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤ ਅਧੀਨ ਸਾਧੂ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ। ਜੋ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ। ਮਾਲਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਤੋੜਨਾ, ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਅਸਤੇਯ ਵੱਲੋਂ ਵਰਜਿਤ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਾਧੂ-ਨਿਯਮ ਭਿੱਖਿਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਧੂ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਦੇਵੇ। ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮਜਬੂਰੀ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਚੌਥਾ ਵਰਤ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਉਲਟ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਛੋਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਛਾ ਜਗਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ, ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਰਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਚਰਣ ਵਾਂਗ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਂ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੀ ਸੰਜਮ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫਿਸਲਣਾ ਸਾਧਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।

ਪੰਜਵਾਂ ਵਰਤ ਅਪਰਿਗ੍ਰਹ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਆਗੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਸਾਧੂਆਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵਸਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਗੰਬਰ ਸਾਧੂ ਉਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਗਨਤਾ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵਸਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੋਹਾਂ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਮੰਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਝਾੜੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਪਰਿਗ੍ਰਹ ਕੇਵਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਮੋਹ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਰਹਿਣਾ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟਣ ਲਈ ਹੀ ਸਾਧੂ ਜੀਵਨ ਹੈ।

ਤੱਤਵਾਰਥ ਸੂਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਮਹਾਵਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਛੋਟ ਦੇ ਬੰਧਨ ਹਨ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੈਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਅਣੁਵਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਣੁਵਰਤ ਉਹੀ ਪੰਜ ਵਰਤ ਹਨ, ਪਰ ਘਟਾਏ ਹੋਏ, ਅੰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਮ ਕਿੱਤੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਣੁਵਰਤ ਵਜੋਂ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਸਿੱਧਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਵਰਤ ਵਜੋਂ ਉਹੀ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਧੂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸੂਖਮ, ਟਾਲੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਧਰ-ਦਰ-ਪੱਧਰ ਬਣਤਰ ਜੈਨ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨੈਤਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਰੱਖਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਬੇਸਮਝੌਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮਹਾਵਰਤ ਇੰਨਾ ਕਠੋਰ ਮਿਆਰ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੈਨ ਸਾਧੂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਮਣ ਨਾਮਕ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਵੇਦਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਜਾਂ ਸਾਧਵੀ ਦਿਨ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਭੁੱਲ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ, ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਉਸ ਜੈਨ ਸਮਝ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤ ਕੋਈ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਤਿਆਗੀ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਚਰਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਇਕਰਾਰ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਪਰਾ ਐਸਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।