શ્રી ગણેશજીની આરતી
ગણેશજીની પ્રસિદ્ધ હિંદી આરતી: તેમના માતા-પિતાનો ઉલ્લેખ, એકદંત અને ચાર ભુજાઓ, તેમનું વાહન ઉંદર, લાડુનો ભોગ અને દરેક ભક્તને મળતાં વરદાન.
શ્લોકો
શ્રી ગણેશજીની આરતી
શ્લોક 1
જય ગણેશ, જય ગણેશ, જય ગણેશ દેવા। માતા તેમની પાર્વતી અને પિતા ભગવાન શિવ છે।
શ્લોક 2
તમે એકદંત અને દયાળુ છો, ચાર ભુજાઓ ધરાવો છો। તમારા કપાળ પર તિલક શોભે છે અને તમારી સવારી ઉંદર છે।
શ્લોક 3
તમને પાન અને ફૂલ ચઢાવાય છે, અને સૂકામેવા પણ ચઢાવાય છે। લાડુનો ભોગ લગાવાય છે અને સંતો તમારી સેવા કરે છે।
શ્લોક 4
જય ગણેશ, જય ગણેશ, જય ગણેશ દેવા। માતા તેમની પાર્વતી અને પિતા ભગવાન શિવ છે।
શ્લોક 5
તમે અંધને આંખો આપો છો અને કોઢિયાને સ્વસ્થ શરીર આપો છો। વંધ્યાને પુત્ર આપો છો અને નિર્ધનને ધન આપો છો।
શ્લોક 6
કવિ સૂરદાસ તમારા શરણમાં આવ્યા છે, તેમની સેવાને સફળ કરો। માતા તેમની પાર્વતી અને પિતા ભગવાન શિવ છે।
શ્લોક 7
હે શિવપુત્ર, દીન-દુઃખીઓની લાજ રાખો અને હે જગતના બલિહારી, અમારી ઇચ્છાઓને પૂર્ણ કરો।
શ્લોક 8
જય ગણેશ, જય ગણેશ, જય ગણેશ દેવા। માતા તેમની પાર્વતી અને પિતા ભગવાન શિવ છે।
શ્લોક 9
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ આરતી વ્યાપક હિંદુ ભક્તિપરંપરાનો ભાગ છે, અને ૧૬મી સદીના કવિ-સંત સૂરદાસને લોકપ્રિય રીતે આપવામાં આવે છે, કારણ કે તેની અંતિમ પંક્તિમાં “સૂર”ની છાપ છે. આ શ્રેય છાપ-પંક્તિ અને મૌખિક પરંપરા પર આધારિત છે; કોઈ પ્રાચીન હસ્તપ્રત ટાંકવામાં આવી નથી, તેથી તેને દસ્તાવેજી કરતાં પરંપરાગત માનવું વધુ ઉચિત છે. ઘરની દૈનિક પૂજામાં અથવા મંદિરોમાં, ખાસ કરીને ગણેશ ચતુર્થી પર, તે સામાન્ય રીતે ગાવામાં આવે છે. ગણપતિનું આહ્વાન આરતી કરતાં ઘણું પ્રાચીન છે: ઋગ્વેદનો મંત્ર ૨.૨૩.૧ (“ગણાનાં ત્વા ગણપતિં”) પરંપરા પ્રમાણે તેમને માટે જ પઠવામાં આવે છે, અને ગણેશ પુરાણ તેમની ઉપાસનાને સમર્પિત છે. આરતીમાં ગાતાં ગાતાં દેવતા સમક્ષ દીપ ફેરવવામાં આવે છે.
શું તમે જાણો છો?
સૌથી લોકપ્રિય હિંદુ ભક્તિગીતોમાંનું એક
ભગવાન ગણેશની આ “આરતી” (સ્તુતિનું વિધિગીત) ભારતભરનાં અસંખ્ય ઘરો અને મંદિરોમાં દરરોજ ગવાય છે, ખાસ કરીને પૂજાના આરંભે. તેનો સરળ અને પુનરાવર્તિત કોરસ સૌને સાથે ગાવાનું સહેલું બનાવે છે.
ગણેશજીનાં પ્રતીકાત્મક લક્ષણો
બીજો શ્લોક ગણેશજીનો એકદંત (“એકદંત”), ચાર ભુજાઓ, કપાળનું તિલક અને તેમનું વાહન ઉંદર વર્ણવે છે. ઉંદર દર્શાવે છે કે ગણેશ નાનામાં નાના અવરોધોને પણ પાર કરી શકે છે; તેઓ વિનમ્ર ઉંદર પર સવારી કરે છે, જે બતાવે છે કે તેમની કૃપા માટે કોઈ પડકાર નાનો નથી.
મીઠાઈનો ભોગ મુખ્ય છે
ત્રીજો શ્લોક પાન, ફૂલ, ફળ અને ખાસ કરીને “લાડુ” (ગોળાકાર મીઠા પકવાન, જે ગણેશજીનો પ્રિય આહાર છે) ના અર્પણનો ઉલ્લેખ કરે છે. પંક્તિ “સંત કરેં સેવા” (સંતો સેવા કરે છે) દર્શાવે છે કે અર્પણ માત્ર વિધિ નહીં, પણ ભક્તિપૂર્ણ સેવા છે.
ગણેશને આભારી ચમત્કારો
પાંચમો શ્લોક ચોક્કસ વરદાનો ગણાવે છે: આંધળાને દૃષ્ટિ આપવી, કોઢનો રોગ મટાડવો, નિઃસંતાન દંપતીને સંતાન આપવું અને ગરીબને ધન આપવું. આ ઉદાહરણો દર્શાવે છે કે આ આરતી આધ્યાત્મિક આશીર્વાદની સાથે સાથે સાંસારિક મદદ માટે પણ પઠવામાં આવે છે.
સૂરદાસને પરંપરાગત આરોપણ
છઠ્ઠો શ્લોક છાપ-પંક્તિ “સૂર શ્યામ શરણ આયે” ધરાવે છે, જેમાં “સૂર”ને શરણ માટે આવનાર તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું છે. આથી આ આરતી લોકપ્રિય રીતે ૧૬મી સદીના અંધ કવિ-સંત સૂરદાસ સાથે જોડાય છે. આ જોડાણ છાપ અને મૌખિક પરંપરા પર આધારિત છે, કોઈ ટાંકેલી હસ્તપ્રત પર નહીં, તેથી તેને સાબિત નહીં પણ પરંપરાગત માન્યતા ગણવી શ્રેષ્ઠ છે.
Ganesh
હિન્દુ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
