ಸಲ್ಲೇಖನ

ಸಲ್ಲೇಖನವು ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯೊಳಗಿನ ಒಂದು ಆಚರಣೆ; ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜೈನ ಧರ್ಮವು ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಸರಿಯಾಗಿ ಕೃಶಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಸೂತ್ರದ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ, ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾರಣಾಂತಿಕೀ ಸಲ್ಲೇಖನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಮರಣ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಉಪವಾಸ. ಆಚಾರ್ಯ ಸಮಂತಭದ್ರರು ರಚಿಸಿದ ರತ್ನಕರಂಡ ಶ್ರಾವಕಾಚಾರದ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿವರವಾದ ಕ್ರಮ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ಘನ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಸರಿಯುವುದು, ನಂತರ ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ನೀರು, ಕೊನೆಗೆ ಪಂಚ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ. ಈ ಅನುಕ್ರಮವು ಮನಸ್ಸು ಲೌಕಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ದೇಹದ ಆಹಾರಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸಲ್ಲೇಖನವು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ, ಆಹಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯನ್ನೂ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಠಾತ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಹತಾಶೆಯ ಕ್ರಮವೂ ಅಲ್ಲ; ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದಾದ ನಿಧಾನವಾದ, ಯೋಜಿತ, ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದು. ಗುರಿ ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಲಿ ಜೀವನದಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಕೆಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರದ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಅದರ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಹಸಿವನ್ನೂ ಸಹ ಆತ್ಮವು ಕೊನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಲ್ಲೇಖನದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಧಾರವು ಆತ್ಮದ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಜನನ, ಮರಣ, ಪುನರ್ಜನ್ಮಗಳ ಚಕ್ರವಾದ ಸಂಸಾರದ ಕುರಿತು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆ, ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾತು ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಕರ್ಮ ಕಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಆತ್ಮವನ್ನು ಈ ದುಃಖದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಜೈನ ಬೋಧನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ಮೋಕ್ಷ, ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳಚುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಮೋಚನೆ. ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ನೈತಿಕ ಬದುಕು, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಾರ್ಗವಾದರೂ, ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಯ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಋಣಾತ್ಮಕ ಕರ್ಮ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಲ್ಲೇಖನವನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಪರಮ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಒಬ್ಬನ ಕೊನೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಶಾಂತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನೋ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೇ ಭದ್ರಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಣದ ಕ್ಷಣದ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಅದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವಿದೆ ಎಂದು ಜೈನ ಬೋಧನೆ ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಲ್ಲೇಖನವನ್ನು ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಹಗುರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಷರತ್ತು ಏನೆಂದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಮೀಪಿಸಿರುವ ಮರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು; ಅದು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ರೋಗದಿಂದಲಿರಬಹುದು, ಅತಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದಲಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದಲಿರಬಹುದು. ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರಬೇಕು, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿರಬೇಕು; ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಖಿನ್ನತೆ, ನಿರಾಶೆ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಿಳಿಯಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಯಮವೂ ಕೂಡ, ಈ ವ್ರತವು ಅಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಬೇಡುವ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಭಾಗವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸ್ವತಃ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದುದು; ಆಹಾರದ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿತ, ನಂತರ ದ್ರವಗಳ ಕಡಿತ ಎಂಬ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರತ್ನಕರಂಡ ಶ್ರಾವಕಾಚಾರದ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಪಂಚ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂತ್ರವನ್ನು. ಇಡೀ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಮಚಿತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಯಾವುದೇ ಸಂಕಟ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದು; ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಾಢ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬೇಕು, ತಾನು ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು, ತನಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದವರನ್ನೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.

ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಜೈನರು ಸಲ್ಲೇಖನವನ್ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜೈನ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎಂಬುದು ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಹಿಂಸೆಯ ಕ್ರಿಯೆ; ಭಯ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ, ಅಪಾರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ಆವೇಶಭರಿತ ಕ್ರಿಯೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಸಲ್ಲೇಖನವು ಪರಮ ಅಹಿಂಸೆಯ ಕ್ರಿಯೆ; ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ದೇಹದ ಶಾಂತ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ, ನಿರ್ಮೋಹ ತ್ಯಾಗ. ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶವೇ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಜೀವನದಿಂದ ಪಾರಾಗುವಿಕೆ, ಆದರೆ ಸಲ್ಲೇಖನ ಮುಂಬರುವ ಉತ್ತಮ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆ; ಎಲ್ಲ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು, ಬದುಕುವ ಬಯಕೆ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಬಯಕೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ, ಜಯಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕನ ಅಂತಿಮ, ವೀರೋಚಿತ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸೋಲಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಆತ್ಮದ ಜಯದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೇವಲ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ವಿಧಿಯಲ್ಲ, ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಅಂತಿಮ ಕ್ರಿಯೆ.

ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಈ ಆಚರಣೆ ಅಪರೂಪವೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಯಂತ್ರಿತವೂ ಆಗಿದೆ; ಎಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಖಾಸಗಿ, ಕುಟುಂಬ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಲ್ಲೇಖನ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ; ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಸಹಿತ ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜೈನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ, ಇದು ಇನ್ನೂ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ; ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಆಳವಾದ ಬದ್ಧತೆಯಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಧಕನಿಗೂ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ: ಬದುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಅದೇ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?