महाभारत र कुरukshetra को महान युद्ध
एक परिचय
यो लेखले महाभारतको कथा, पाण्डव र कौरवबीचको द्वन्द्वको कारण, भगवान कृष्णको मार्गनिर्देशन र हिन्दू परम्परामा यसको महत्वलाई सरल भाषामा स्पष्ट पार्छ।
महाभारत हिन्दू धर्मका दुई ठूला र महत्वपूर्ण ग्रन्थहरूमध्ये एक हो। यो एउटा विशाल महाकाव्य हो जसमा एकै परिवारका दुई दाजुभाइ समूहहरू, पाण्डव र कौरवबीचको लामो कथा र संघर्ष वर्णन गरिएको छ। पाण्डवहरू धर्म र न्यायको प्रतीक मानिन्छन् भने कौरवहरूले अक्सर अहंकार र अन्यायको बाटो रोजेको देखाइएको छ। दुवै पक्षबीच राज्यको अधिकार र सम्मानलाई लिएर ठूलो विवाद सिर्जना भयो, जसले अन्ततः इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो विनाशकारी युद्ध निम्त्यायो। यो युद्ध कुरukshetra (कुरुक्षेत्र) नामक मैदानमा भएको थियो। युद्धको मुख्य कारण कौरवहरूले पाण्डवहरूको अंश दिन अस्वीकार गर्नु र उनीहरूमाथि गरेको अन्यायपूर्ण व्यवहार थियो। शान्तिका लागि गरिएका अनेक प्रयासहरू असफल भएपछि यो भीषण युद्ध अपरिहार्य बन्न पुग्यो। युद्धको मैदानमा जब पाण्डव राजकुमार अर्जुन आफ्नै नातेदार र गुरुहरूसँग लड्नुपर्ने परिस्थितिले हताश भए, तब भगवान कृष्ण उनका सारथि (रथ हाँक्ने व्यक्ति) र मार्गदर्शक बनेर उभिए। भगवान कृष्णले अर्जुनलाई धर्म, कर्म र जीवनको सत्यता बुझाउनु भयो, जुन संवादलाई पछि 'भगवद्गीता' भनी चिनियो। हिन्दू परम्परामा महाभारत र कुरुक्षेत्रको युद्धलाई केवल दुई पक्षबीचको राजनीतिक लडाइँ मात्र मानिंदैन। यसलाई सत्य र असत्य, धर्म र अधर्म बीचको शाश्वत संघर्षको रूपमा हेरिन्छ। यसले मानिसलाई आफ्नो कर्तव्य (धर्म) बिना कुनै फलको आस राखी पालना गर्नुपर्छ भन्ने गहिरो आध्यात्मिक सन्देश दिन्छ। आजसम्म पनि यो ग्रन्थले मानिसहरूलाई नैतिक मूल्यमान्यता, जीवनका कठिन निर्णयहरू लिन र सही बाटोमा हिँड्न प्रेरणा दिइरहेको छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
महाकाव्यको आकार
महाभारत संसारकै सबैभन्दा लामो महाकाव्य हो, जसमा लगभग १ लाख श्लोक (पद्य) छन्। यो होमरको 'इलियड' र 'ओडिसी' भन्दा पनि धेरै ठूलो छ।
युद्धको कारण
कुरुक्षेत्र युद्धको प्रमुख कारण कौरवहरूले पाण्डवहरूको हिस्सा (अंश) दिन अस्वीकार गर्नु थियो, जसले गर्दा धर्म र अन्यायबीचको द्वन्द्व सिर्जना भयो।
भगवद्गीताको उत्पत्ति
युद्धको मैदानमा अर्जुनलाई भगवान कृष्णले दिएको उपदेश नै 'भगवद्गीता' हो। यसलाई हिन्दू दर्शनको सार मानिन्छ, जसले कर्तव्य (धर्म) र फलको आशा नराखी कर्म गर्ने सिद्धान्त सिकाउँछ।
धर्म र अधर्मको प्रतीक
महाभारतको युद्धलाई केवल दुई परिवारको लडाइँ मात्र नभई सत्य र असत्य, न्याय र अन्यायबीचको शाश्वत संघर्षको रूपमा हेरिन्छ।
कृष्णको भूमिका
भगवान कृष्णले पाण्डव राजकुमार अर्जुनको सारथि (रथ हाँक्ने) र मार्गदर्शकको रूपमा महत्वपूर्ण भूमिका निभाए। उनले अर्जुनलाई नैतिक र आध्यात्मिक मार्ग देखाए, जसले अर्जुनलाई युद्ध गर्न प्रेरित गर्यो।
Krishna
हिन्दु धर्म बाट थप
सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
