कृष्णको जन्म — कंसद्वारा वसुदेव र देवकीको कैद, भविष्यवाणी, र जन्माष्टमीको रात गोकुलमा शिशु कृष्णको उद्धार

प्राचीन कालमा मथुरा नगरमा कंस नामक एक क्रूर राजा राज्य गर्थे। उनको बहिनी देवकीको विवाह वसुदेवसँग भएको थियो। विवाहको दिन, आकाशवाणी भयो कि देवकीको आठौं पुत्रले कंसको मृत्यु गर्नेछ। यो सुनेर कंस अत्यन्त क्रोधित र भयभीत भए। उनले तुरुन्तै देवकी र वसुदेवलाई कारागारमा कैद गरे, र उनीहरूका सबै सन्तानलाई मार्ने निर्णय गरे।

कंसले देवकीका पहिलो छ जना पुत्रहरूलाई जन्मेपछि मारिदिए। सातौं पुत्रलाई भगवान विष्णुको मायाले गर्भमा स्थानान्तरण गरियो, जो पछि बलरामको रूपमा जन्मिए। यसरी कंसको क्रूरता र भविष्यवाणीको डरले उसलाई पागल बनायो।

आठौं पुत्रको जन्मको रात — जुन दिनलाई जन्माष्टमी भनिन्छ — अत्यन्त अँध्यारो र वर्षाको रात थियो। देवकीले एक अद्भुत शिशुलाई जन्म दिइन्, जो भगवान विष्णुको अवतार थिए। त्यसै रात, कारागारका ढोकाहरू आफैं खुले, सिपाहीहरू गहिरो निद्रामा परे, र वसुदेवलाई हातको बेडीहरू खुले।

वसुदेवले शिशु कृष्णलाई एउटा टोकरीमा राखेर यमुना नदी पार गर्न थाले। नदीको पानी उर्लिएको थियो, तर भगवानको इच्छाले पानी घट्यो र बाटो खुल्यो। शेषनाग नामक सर्पले आफ्नो फणाले शिशुलाई वर्षाबाट बचायो। यसरी वसुदेवले शिशुलाई गोकुल पुर्याए।

गोकुलमा, नन्द र यशोदा नामक एक गोपाल दम्पती बस्थे। उनीहरूकी भर्खरै एउटी छोरी जन्मिएकी थिइन्। वसुदेवले शिशु कृष्णलाई यशोदाको काखमा राखे, र ती छोरीलाई आफ्नो टोकरीमा राखेर कारागार फर्के। कंसलाई यो खबर पुग्दा, उसले ती छोरीलाई मार्न खोज्यो, तर त्यो छोरी आकाशमा उडेर देवी बनिन् र भनिन्, 'तिम्रो मृत्यु गर्ने त्यो शिशु पहिले नै गोकुलमा छ।'

यसरी, भगवान कृष्णको जन्म र गोकुलमा उद्धारको कथा हिन्दू धर्ममा अत्यन्त प्रिय छ। यो घटना हरेक वर्ष जन्माष्टमीको रात मनाइन्छ, जहाँ भक्तहरू उपवास बस्छन्, भजन गाउँछन्, र मध्यरातमा कृष्णको जन्मको उत्सव मनाउँछन्। यस कथाले असत्यमाथि सत्यको विजय र भगवानको कृपाको सन्देश दिन्छ।