Varshitap

In de eeuwenoude traditie van het jaïnisme, een Indiase religie die sterk de nadruk legt op geweldloosheid en zelfbeheersing, bestaan er diverse bijzondere vormen van vasten. Een van de meest veeleisende en bewonderde praktijken is Varshitap. Dit is een vastenperiode die een lang jaar duurt. Deelnemers aan dit ritueel eten en drinken op de ene dag wel, maar onthouden zich op de volgende dag volledig van elk voedsel en vaak ook van water, en dit patroon herhalen zij gedurende dertien maanden lang.

Dit ingrijpende vasten is niet zomaar een fysieke uitdaging, maar heeft een diepe spirituele betekenis. Het is een levend eerbetoon aan Rishabhanatha, die in de traditie wordt beschouwd als de allereerste spirituele leraar of 'tirthankara' van de huidige tijdperk in het jaïnisme. Volgens de overlevering onderging hij in een ver verleden zeer langdurige perioden van vasten en meditatie op zijn zoektocht naar ultieme verlichting en spirituele vrijheid.

In de traditionele verhalen wordt vaak verteld hoe Rishabhanatha na een lange periode van onthoudeing weer voedsel zocht, maar dat het door omstandigheden lang duurde voordat hij op de juiste manier werd gevoed door een koning genaamd Shreyans Kumar. Deze gebeurtenis, waarin het verbreken van het vasten met suikerrietsap centraal staat, is de directe inspiratiebron voor de afsluiting van het moderne Varshitap-vasten.

Vandaag de dag wordt Varshitap ondernomen door honden en mannen binnen de jaïnegemeenschap die hun wilskracht willen versterken en hun karma willen zuiveren. Omdat het zo zwaar is voor het lichaam, begint de voorbereiding vaak al maanden van tevoren. Deelnemers moeten zowel lichamelijk als geestelijk sterk in hun schoenen staan om dit vol te houden.

Wanneer de zware periode van dertien maanden erop zit, is dat een moment van grote vreugde en gemeenschappelijke viering. De dag waarop het vasten definitief wordt verbroken, vaak 'Akshaya Tritiya' genoemd, trekken families en gelovigen naar de tempels. Daar drinken de deelnemers na een lang jaar van ontbering weer suikerrietsap om het vasten symbolisch te beëindigen.

Varshitap leert de beoefenaar om onthecht te raken van materiële genoegens en de controle over de eigen zintuigen te versterken. Het herinnert de gemeenschap eraan dat ware spirituele groei vraagt om toewijding, geduld en het overwinnen van lichamelijke verlangens. Daarmee blijft deze eeuwenoude traditie een krachtig symbool van innerlijke kracht en geloof.