De heilige Shatrunjaya-heuvel in Palitana

In de Indiase deelstaat Gujarat ligt de stad Palitana, bekend om de Shatrunjaya-heuvel. Voor aanhangers van het jaïnisme is deze heuvel een van de heiligste plekken op aarde. Volgens de overlevering hebben hier 24 van de 24 tirthankaras – de verlichte leraren die de weg naar bevrijding tonen – hun aardse bestaan beëindigd en de eeuwige vrijheid bereikt. Daarom wordt de heuvel beschouwd als een plaats waar de ziel de cyclus van wedergeboorte kan doorbreken. Pelgrims uit heel India en daarbuiten komen hier om eer te bewijzen aan deze heilige geschiedenis.

Op de top van de Shatrunjaya-heuvel staat een ongeëvenaarde verzameling tempels: meer dan 900 marmeren heiligdommen, verspreid over een oppervlakte van ongeveer 200 hectare. De meeste tempels zijn prachtig versierd met fijn houtsnijwerk, beelden en zuilen, allemaal uit wit marmer. De grootste en beroemdste is de tempel van Adinath, de eerste tirthankara, die door jaïnisten wordt vereerd als de stichter van hun religie in deze tijd. De bouw van deze tempels werd gesponsord door rijke handelaren en koningen, en vele dateren uit de 16e tot 18e eeuw, al zijn er ook oudere resten gevonden.

Het meest opvallende onderdeel van de bedevaart is dat pelgrims de heuvel traditiegetrouw op blote voeten beklimmen. De klim is ongeveer 3,5 kilometer lang en telt 3.500 treden – een tocht die onder de hete zon van Gujarat uren kan duren. Het lopen zonder schoenen symboliseert nederigheid, zuiverheid en het loslaten van materiële comfort. Het is ook een daad van boetedoening voor fouten uit het verleden. Veel pelgrims doen dit meerdere keren in hun leven, en sommigen vasten tijdens de beklimming om de innerlijke reiniging te versterken.

Voor jaïnisten is de reis naar Palitana niet alleen een fysieke tocht, maar een spirituele voorbereiding. De regels voor dit heilige bezoek zijn streng: geen eten of drinken in de tempels, geen leren voorwerpen, en mannen en vrouwen moeten respectvol gekleed zijn. Ook wordt aangeraden om geen schoenen te dragen, niet alleen uit traditie maar ook omdat het de aandacht op de goddelijke sfeer richt. Wie de top bereikt, ervaart een diepe rust en overzicht over het landschap, dat symbool staat voor het overwinnen van wereldse begeerten.

Naast de architectuur en de klim heeft de Shatrunjaya-heuvel ook een symbolische betekenis. De naam 'Shatrunjaya' betekent 'overwinnaar van vijanden' – maar het gaat niet om aardse vijanden, om de innerlijke vijanden van de ziel: woede, hebzucht, trots en bedrog. De beklimming wordt gezien als een manier om deze negatieve eigenschappen te overwinnen en dichter bij de staat van verlichting te komen. Daarom wordt de heuvel ook wel de 'tempelberg' genoemd, een plek waar hemel en aarde elkaar raken.

Hoewel jaïnisme een aparte religie is met eigen leraren en geschriften, wordt deze plek ook door sommige hindoes vereerd, omdat de tirthankaras in India vaak worden gezien als heilige figuren. Maar voor jaïnisten is de Shatrunjaya-heuvel de meest heilige plaats van allemaal – de plek waar de ziel haar oorsprong vindt en waar zij, na duizenden levens, eindelijk thuis kan komen. Jaarlijks trekken honderdduizenden pelgrims naar Palitana om deze reis te maken en hun toewijding te tonen.

Voor de lezer die op afstand hoort over deze traditie: het is vooral een verhaal van volharding, geloof en een onwankelbaar vertrouwen in de kracht van spirituele reiniging. Wie de Shatrunjaya-heuvel zelfs maar in gedachten bezoekt, kan zich voorstellen hoe duizenden voeten, generatie na generatie, dezelfde stenen treden hebben betreden, allemaal gedragen door dezelfde hoop op bevrijding.