শত্রুঞ্জয় পাহাৰ আৰু পলিতনাৰ জৈন তীৰ্থক্ষেত্ৰ

শত্রুঞ্জয় পাহাৰ ভাৰতৰ গুজৰাট ৰাজ্যৰ পলিতনা চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত এখন পৱিত্ৰ পাহাৰ। জৈন ধৰ্মৰ অনুগামীসকলৰ বাবে এই স্থান অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত প্ৰায় ৮৬৩টা সংগমৰ মন্দিৰ আছে, যিবোৰ বগা মাৰ্বলৰ পাথৰেৰে নিৰ্মিত। এই মন্দিৰসমূহ জৈন তীৰ্থংকৰসকলৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱ (আদিনাথ) এই স্থানত জ্ঞান লাভ কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। সেইবাবে এই পাহাৰ জৈনসকলৰ বাবে মুক্তি (মোক্ষ) লাভৰ স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

জৈন তীৰ্থযাত্রীসকলৰ বাবে শত্রুঞ্জয় পাহাৰ আৰোহণ কৰা এক বিশেষ ধৰ্মীয় অনুশীলন। তেওঁলোকে প্ৰায়ে খালী ভৰিৰে পাহাৰৰ ওপৰলৈ যায়। এই আৰোহণৰ সময়ত তেওঁলোকে ধ্যান, প্ৰাৰ্থনা আৰু উপবাস কৰে। পাহাৰৰ ওপৰত থকা মন্দিৰসমূহত তেওঁলোকে পূজা-অৰ্চনা কৰে। এই যাত্রাক শত্রুঞ্জয় যাত্রা বুলি কোৱা হয়। বহু তীৰ্থযাত্রীয়ে বছৰত এবাৰ বা অধিক বাৰ এই যাত্রা কৰে।

শত্রুঞ্জয় পাহাৰৰ মন্দিৰবোৰ অতি সুন্দৰ আৰু জটিল কাৰুকাৰ্যৰে সজোৱা। প্ৰত্যেক মন্দিৰৰ নিজস্ব কাহিনী আছে। বহু মন্দিৰ ১১ শতিকাৰ পৰা ১৯ শতিকালৈকে নির্মিত হৈছিল। প্ৰধান মন্দিৰটো হৈছে আদিনাথ মন্দিৰ, য'ত ঋষভদেৱৰ মূৰ্তি স্থাপিত। এই মন্দিৰবোৰৰ কাৰুকাৰ্য আৰু স্থাপত্য জৈন শিল্পৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।

পৰম্পৰা অনুসৰি, শত্রুঞ্জয় পাহাৰত মৃত্যু হোৱা জৈনসকলে মুক্তি লাভ কৰে। সেইবাবে বহু বয়স্ক বা অসুস্থ জৈনে ইয়ালৈ আহি পাহাৰৰ ওপৰত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। ইয়াক 'সমাধি' বা 'সাল্লেখনা' বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই প্ৰথা বিতৰ্কিত আৰু সকলো জৈন শাখাই একে মত পোষণ নকৰে।

আৰোহণৰ পথটো প্ৰায় ৩.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল। পাহাৰৰ তলৰ পৰা ওপৰলৈ যাবলৈ প্ৰায় ৩,৫০০ খোজ আছে। তীৰ্থযাত্রীসকলে পুৱা বেলাতে আৰম্ভ কৰে আৰু দুপৰীয়ালৈকে ওপৰত উপস্থিত হয়। খালী ভৰিৰে যাত্ৰা কৰাটো কঠিন, কিন্তু তেওঁলোকে ইয়াক আধ্যাত্মিক শুদ্ধতাৰ চিহ্ন হিচাপে বিবেচনা কৰে। এই যাত্ৰাৰ সময়ত তেওঁলোকে কোনো ধৰণৰ বাহন বা জোতা ব্যৱহাৰ নকৰে।

পৰ্যটক আৰু ধৰ্মীয় অনুগামীসকলৰ বাবে পলিতনা চহৰটো ব্যস্ত থাকে। মাৰ্চ আৰু নৱেম্বৰ মাহত বিশেষ উৎসৱ উপলক্ষে অধিক তীৰ্থযাত্রী আহে। এই সময়ত পাহাৰৰ ওপৰত দেৱালিৰ দৰে পোহৰৰ আয়োজন কৰা হয়। শত্রুঞ্জয় পাহাৰ জৈন ধৰ্মৰ বিশ্বাস আৰু ভক্তিৰ এক জীৱন্ত প্ৰতীক হিচাপে থিয় দিছে।

ইতিহাস আৰু ধৰ্মীয় কাহিনী অনুসৰি, এই স্থান হাজাৰ হাজাৰ বছৰ আগতেও গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। বৰ্তমান ই জৈন সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম পবিত্ৰ তীৰ্থ। সাম্প্ৰতিক কালত ইয়াক পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। তথাপিও শত্রুঞ্জয় পাহাৰৰ আধ্যাত্মিক তাৎপর্য অটুট আছে।