আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু আৰু জৈন ধৰ্মৰ শাস্ত্ৰ সংকলনৰ ইতিহাস
এই প্ৰবন্ধটোত জৈন ধৰ্মৰ শেষ শ্ৰুতকেৱলী আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ অৱদান, ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ সংকলন আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সময়ত দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত হোৱা ঐতিহাসিক বিভাজনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।
জৈন ধৰ্মৰ ইতিহাসত আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু এগৰাকী অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু শ্ৰদ্ধাৰ ব্যক্তি আছিল। তেওঁক 'শ্ৰুতকেৱলী' বুলি কোৱা হয়, যাৰ অৰ্থ হ'ল যিজনে সকলোবোৰ পৱিত্ৰ গ্ৰন্থ মৌখিকভাৱে মুখস্থ ৰাখিছিল। তেৱেঁই আছিল এই উপাধি লাভ কৰা অন্তিমগৰাকী সাধু। জৈন ঐতিহ্য অনুসৰি, তেওঁৰ সময়তে জৈন ধৰ্মৰ প্ৰাচীন জ্ঞান আৰু শিক্ষা সংকলন কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আহি পৰিছিল। পৰৱৰ্তী কালত হ'বলগীয়া পৰিৱৰ্তনৰ আগতে ধৰ্মীয় জ্ঞান সুৰক্ষিত কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ভদ্ৰবাহুৰ জীৱনকালত সমগ্ৰ অঞ্চলটোত এক দীঘলীয়া দুৰ্ভিক্ষ বা খাদ্য সংকটৰ সৃষ্টি হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই কঠিন পৰিস্থিতিৰ সময়ছোৱাত জৈন ধৰ্মীয় গুৰুসকলৰ মাজত হোৱা চিন্তা-চৰ্চা আৰু পৰিস্থিতিৰ তাগিদাত ধৰ্মীয়াচৰণ আৰু গ্ৰন্থসমূহ সংৰক্ষণৰ ধাৰণাত কিছু ভিন্নতা আহি পৰিছিল। এই দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ছোৱাতেই জৈন সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এক ঐতিহাসিক বিভাজনৰ পথ মুকলি হৈছিল বুলি জনা যায়। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলস্বৰূপে জৈন ধৰ্মটো মূলতঃ দুটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত হৈ পৰিল— দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ। দিগম্বৰ সম্প্ৰদায়ৰ সাধুসকলে পুৰণি কঠোৰ নিয়ম অনুসৰি সম্পূৰ্ণ বস্ত্ৰহীন হৈ থাকিবলৈ ল'লে, আনহাতে শ্বেতাম্বৰ সম্প্ৰদায়ৰ সাধুসকলে বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। এই দুই সম্প্ৰদায়ৰ মাজত পৰম্পৰা, আচাৰ-নিয়ম আৰু পৱিত্ৰ গ্ৰন্থৰ তালিকাৰ ক্ষেত্ৰত কিছু পাৰ্থক্য দেখা গ'ল যদিও দুয়োটা দলেই মহাবীৰ আৰু আন তীৰ্থংকৰসকলৰ অহিংসা আৰু সত্যৰ আদৰ্শকে সাৱটি চলি আহিছে। ইতিহাসৰ এই জটিল অধ্যায়টোৱে জৈন ধৰ্মৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যক বৰ্তমানলৈকে জীয়াই ৰখাত আৰু তাক বিভিন্ন ৰূপত বিকশিত কৰাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে।
আপুনি জানেনে?
শ্ৰুতকেৱলী উপাধি
আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু আছিল জৈন ধৰ্মৰ শেষ শ্ৰুতকেৱলী, অৰ্থাৎ যিজনে সকলো পৱিত্ৰ গ্ৰন্থ মৌখিকভাৱে মুখস্থ ৰাখিছিল। তেওঁৰ পাছত এই উপাধি লাভ কৰা কোনো সাধু নাছিল, সেয়ে তেওঁ জৈন জ্ঞানৰ সংৰক্ষণৰ এক যুগান্তকাৰী ব্যক্তিত্ব।
দুৰ্ভিক্ষৰ পটভূমি
ভদ্ৰবাহুৰ সময়ত এক দীঘলীয়া দুৰ্ভিক্ষই সমগ্ৰ অঞ্চলত খাদ্য সংকট সৃষ্টি কৰিছিল। এই সংকটই জৈন গুৰুসকলক ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু আচাৰ-নিয়ম সংৰক্ষণৰ নতুন উপায় বিচাৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী বিভাজনৰ ভেটি স্থাপিত হৈছিল।
দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ বিভাজন
দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ত জৈন সম্প্ৰদায় দুটা ভাগত বিভক্ত হয়— দিগম্বৰ (বস্ত্ৰহীন) আৰু শ্বেতাম্বৰ (বগা কাপোৰ পৰিধানকাৰী)। এই বিভাজন কেৱল পোছাকৰ ক্ষেত্ৰতেই নাছিল, বৰং গ্ৰন্থ তালিকা আৰু আচাৰ-নিয়মতো পাৰ্থক্য দেখা গৈছিল।
সাধাৰণ আদৰ্শ
বিভাজনৰ পাছতো দুয়োটা সম্প্ৰদায়েই মহাবীৰ আৰু তীৰ্থংকৰসকলৰ অহিংসা আৰু সত্যৰ আদৰ্শক অনুসৰণ কৰি আহিছে। এই ঐক্যবদ্ধ মূল আদৰ্শই জৈন ধৰ্মক আজিও এক সুসংহত ধৰ্মীয় পৰম্পৰা হিচাপে জীয়াই ৰাখিছে।
ঐতিহাসিক প্ৰভাৱ
ভদ্ৰবাহুৰ সময়ৰ এই ঘটনাই জৈন ধৰ্মৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যক বৰ্তমানলৈকে জীয়াই ৰখাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে। তেওঁৰ সংকলন আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাই পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ জৈন জ্ঞান পৰিবহণৰ পথ সুগম কৰিছিল।
Mahavira
জৈন ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত
