অহিংসা
জৈন ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা — ইয়াৰ ব্যাপ্তি, প্ৰভাৱ আৰু দাৰ্শনিক ভিত্তি
এই প্ৰবন্ধত জৈন ধৰ্মৰ মূল শিক্ষা অহিংসাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে — ইয়াৰ ব্যাপ্তি সকলো জীৱ-জন্তুলৈ, ইয়াৰ প্ৰভাৱ জৈনসকলৰ আহাৰ আৰু জীৱনশৈলীত, আৰু ইয়াৰ দাৰ্শনিক ভিত্তি।
জৈন ধৰ্মৰ মূল শিক্ষা হৈছে অহিংসা। অহিংসা মানে কোনো প্ৰাণীক হিংসা নকৰা। জৈন ধৰ্মমতে, অহিংসা কেৱল মানুহৰ বাবে নহয়, বৰঞ্চ সকলো জীৱ-জন্তু, পোক-পতংগ, আৰু সৰু-সুৰা প্ৰাণীৰ বাবেও প্ৰযোজ্য। জৈনসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিটো জীৱৰে আত্মা থাকে, আৰু সেই আত্মা শুদ্ধ আৰু মুক্ত হ'ব পাৰে যদিহে আমি হিংসা নকৰোঁ। এই শিক্ষা জৈন ধৰ্মৰ দাৰ্শনিক ভিত্তিত গভীৰভাৱে ৰোপিত হৈছে। জৈন দৰ্শনমতে, কেৱল অহিংসাৰ জৰিয়তে আমি কৰ্মবন্ধনৰ পৰা মুক্ত হ'ব পাৰোঁ আৰু মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰোঁ।
অহিংসাৰ এই ধাৰণাটো জৈন ধৰ্মৰ সকলো দিশত প্ৰতিফলিত হয়। খাদ্যাভ্যাসৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জীৱনশৈলীলৈকে জৈনসকলে অহিংসাক সৰ্বোচ্চ নীতি হিচাপে গণ্য কৰে। বেছিভাগ জৈনে শাক-পাচলি, ফল-মূল, আৰু শস্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰামিষ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁলোকে মাংস, মাছ, কণী আদি খোৱা নিষিদ্ধ বুলি মানে। কাৰণ এইবোৰ খাদ্যৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰিব লাগে, যি অহিংসাৰ বিৰোধী। ইয়াৰ উপৰিও, জৈনসকলে মাটিৰ তলত জন্মা শস্য যেনে পিঁয়াজ, নহৰু, আদি খোৱাৰ পৰাও বিৰত থাকে। কাৰণ এইবোৰ খোৱাৰ ফলত সৰু সৰু জীৱ-জন্তু মৰিব পাৰে।
জৈন ধৰ্মৰ লোকে তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন জীৱনত অহিংসাৰ চৰ্চা কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে পানীৰ পৰা সৰু প্ৰাণী ৰক্ষা কৰিবলৈ পানী চেকি লয়। তেওঁলোকে ভূমিত থকা পোক-পৰুৱা নুঠিলে আগবাঢ়ি নাযায়, বৰঞ্চ সাৱধানে চলাচল কৰে। বহু জৈনে সন্ধিয়াৰ পিছত বাহিৰলৈ নোযোৱাৰ নিয়ম পালন কৰে, কাৰণ তেতিয়া সৰু প্ৰাণীসকল সক্ৰিয় হয় আৰু তেওঁলোকৰ ওপৰত ভৰি পৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে। ইয়াৰ উপৰিও, জৈনসকলে তেওঁলোকৰ বৃত্তি আৰু পেছাতো অহিংসাৰ নীতি অনুসৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে কৃষি বা পশুপালনৰ দৰে প্ৰাণীৰ ক্ষতি কৰা কামৰ পৰা বিৰত থাকে।
অহিংসাৰ এই গভীৰ চৰ্চা জৈন ধৰ্মৰ দাৰ্শনিক ভিত্তিৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। জৈন দৰ্শনমতে, প্ৰতিটো জীৱৰে আত্মা সমান। কোনো জীৱই আন জীৱতকৈ শ্ৰেষ্ঠ বা অধম নহয়। সেয়েহে, কোনো জীৱক হিংসা কৰাটো নিজৰ আত্মাৰ বিৰুদ্ধে পাপ। জৈন ধৰ্মত অহিংসাক সৰ্বোচ্চ ধৰ্ম বুলি কোৱা হয়। এই শিক্ষা জৈন ধৰ্মৰ পবিত্ৰ গ্ৰন্থ যেনে 'আচাৰাঙ্গ সূত্ৰ' আৰু 'সূত্ৰকৃতাঙ্গ'ত বিস্তৃতভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মুঠৰ ওপৰত, জৈন ধৰ্মৰ অহিংসা ধাৰণাটো এটা সম্পূৰ্ণ জীৱন দৰ্শন, যি মানুহক সকলো জীৱৰ প্ৰতি কৰুণা আৰু সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ শিকায়।
আপুনি জানেনে?
অহিংসাৰ ব্যাপ্তি
জৈন ধৰ্মত অহিংসা কেৱল মানুহলৈ সীমাবদ্ধ নহয়; ই সকলো জীৱ-জন্তু, পোক-পতংগ আৰু সৰু প্ৰাণীলৈকে বিস্তৃত। প্ৰতিটো জীৱৰে আত্মা থাকে বুলি বিশ্বাস কৰি জৈনসকলে সেই আত্মাক শুদ্ধ আৰু মুক্ত কৰিবলৈ হিংসা পৰিহাৰ কৰে।
আহাৰৰ নীতি
জৈনসকলে মাংস, মাছ, কণী আদিৰ পৰা বিৰত থাকে, কেৱল শাক-পাচলি আৰু ফল-মূল খায়। তেওঁলোকে পিঁয়াজ, নহৰু আদি মাটিৰ তলৰ শস্যও নাখায়, কাৰণ সেইবোৰ খোৱাৰ বাবে মাটি খান্দিলে সৰু জীৱ-জন্তু মৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
দৈনন্দিন চৰ্চা
অহিংসা পালনৰ বাবে জৈনসকলে পানী চেকি লয় যাতে সৰু প্ৰাণী নমৰে, আৰু ভূমিত পোক-পৰুৱা থাকিলে সাৱধানে খোজ কাঢ়ে। সন্ধিয়াৰ পিছত বহু জৈনে বাহিৰলৈ নোযোৱাৰ নিয়ম মানে, কাৰণ তেতিয়া সৰু প্ৰাণী সক্ৰিয় হয় আৰু তেওঁলোকৰ ওপৰত ভৰি পৰাৰ আশংকা থাকে।
দাৰ্শনিক ভিত্তি
জৈন দৰ্শনমতে, সকলো জীৱৰ আত্মা সমান—কোনোৱে শ্ৰেষ্ঠ বা অধম নহয়। সেয়েহে কোনো জীৱক হিংসা কৰাটো নিজৰ আত্মাৰ বিৰুদ্ধে পাপ। অহিংসাক সৰ্বোচ্চ ধৰ্ম বুলি গণ্য কৰি জৈনসকলে কৰ্মবন্ধনৰ পৰা মুক্তি আৰু মোক্ষ লাভৰ বাবে ইয়াক পালন কৰে।
পবিত্ৰ গ্ৰন্থৰ উল্লেখ
অহিংসাৰ শিক্ষা জৈন ধৰ্মৰ প্ৰাচীন গ্ৰন্থ যেনে 'আচাৰাঙ্গ সূত্ৰ' আৰু 'সূত্ৰকৃতাঙ্গ'ত বিস্তৃতভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থসমূহে অহিংসাক জীৱন দৰ্শন হিচাপে গঢ় দিয়ে, যিয়ে মানুহক সকলো জীৱৰ প্ৰতি কৰুণা আৰু সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ শিকায়।