ঋষভনাথ (আদিনাথ)

জৈন ধৰ্মৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, ঋষভনাথ (আদিনাথ নামেৰেও পৰিচিত) হৈছে এই যুগৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ, অৰ্থাৎ যি সন্তই জ্ঞান লাভ কৰি আনক মুক্তিৰ পথ দেখুৱায়। তেওঁক জৈন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, যদিও জৈন মত অনুসৰি ধৰ্ম চিৰন্তন আৰু তেওঁ ইয়াৰ পুনৰুদ্ধাৰক। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল কোশল ৰাজ্যৰ অযোধ্যা নগৰীত, ৰজা নাভিৰাজ আৰু ৰাণী মেৰুদেৱীৰ গৰ্ভত। তেওঁৰ জন্মৰ সময়ত বহু শুভ লক্ষণ দেখা গৈছিল বুলি কোৱা হয়। তেওঁক আদিনাথ বুলিও কোৱা হয় কাৰণ তেওঁ এই অৱসৰ্পিণী যুগৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ আছিল, অৰ্থাৎ যি সময়ত মানুহৰ জ্ঞান আৰু আয়ুস কমি আহে।

ঋষভনাথৰ ৰাজত্বকালত মানুহ সভ্যতাৰ আৰম্ভণিৰ অৱস্থাত আছিল। জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি, তেওঁৰ আগত মানুহ সৰল জীৱন যাপন কৰিছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ জ্ঞান আৰু দক্ষতাৰ অভাৱ আছিল। ঋষভনাথক মানুহক সভ্য জীৱনৰ কলা শিকোৱাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। তেওঁ মানুহক কৃষি, বাণিজ্য, শিল্প, আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প শিকাইছিল। তেওঁ ৰাজ্যত ন্যায় আৰু শান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু মানুহক একেলগে থাকি সমাজ গঠন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকালত মানুহে খেতি কৰিবলৈ, ঘৰ সাজিবলৈ, কাপোৰ বোৱাবলৈ, আৰু অন্যান্য জীৱন-উপকৰণৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ শিকিছিল। এই শিক্ষাই মানুহক এক উন্নত জীৱনৰ পথ দেখুৱাইছিল।

তেওঁৰ ৰাজত্বকালত ঋষভনাথৰ বহু সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পুত্ৰসকলৰ ভিতৰত ভৰত আৰু বাহুবলী আটাইতকৈ বিখ্যাত। ভৰতৰ নামেৰেই এই দেশখন 'ভাৰতবৰ্ষ' নামেৰে জনাজাত হৈছিল বুলি বহু কাহিনীত কোৱা হয়। কিন্তু ঋষভনাথৰ জীৱনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। তেওঁ ৰাজকীয় জীৱনৰ বিলাসিতা আৰু সংসাৰৰ মায়া দেখি বিচলিত হৈ পৰিছিল। তেওঁ বুজিব পাৰিছিল যে এই সকলো সাময়িক আৰু ক্ষণস্থায়ী। তেওঁৰ মনত বৈৰাগ্যৰ ভাৱ জন্মিছিল, আৰু তেওঁ সিদ্ধান্ত লৈছিল যে তেওঁ ৰাজ্য ত্যাগ কৰি সত্য আৰু মুক্তিৰ সন্ধান কৰিব।

তেওঁ ৰাজ্য ত্যাগ কৰি সন্ন্যাসী হৈ পৰিছিল। তেওঁ নিজৰ বস্ত্ৰ আৰু সম্পত্তি ত্যাগ কৰি সম্পূৰ্ণ নিৰ্বাণৰ পথত আগবাঢ়িছিল। তেওঁ বহু বছৰ ধৰি কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল, আৰু অৱশেষত তেওঁ কেৱল জ্ঞান লাভ কৰিছিল। তেওঁক 'কৈৱল্য' বা সৰ্বোচ্চ জ্ঞান লাভ কৰা বুলি কোৱা হয়। এই জ্ঞান লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু তেওঁ মানুহক ধৰ্মৰ পথ দেখুৱাইছিল। তেওঁৰ উপদেশ আৰু শিক্ষাই জৈন ধৰ্মৰ মূল ভেটি স্থাপন কৰিছিল।

ঋষভনাথৰ জীৱনৰ এই কাহিনী জৈন ধৰ্মত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁক এজন আদৰ্শ ৰজা আৰু সন্ন্যাসী হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়। তেওঁৰ জীৱনে দেখুৱাইছে যে সংসাৰৰ মায়া ত্যাগ কৰি সত্যৰ সন্ধান কৰাটোৱেই মানুহৰ চৰম লক্ষ্য। তেওঁৰ শিক্ষা আৰু ত্যাগৰ কাহিনী আজিও জৈন ধৰ্মাৱলম্বীসকলৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ উৎস। তেওঁৰ জীৱনৰ এই ঘটনাসমূহ বিভিন্ন জৈন শাস্ত্ৰ আৰু পুৰাণত বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু অঞ্চলভেদে কাহিনীৰ কিছু পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। কিন্তু মূল শিক্ষাটো একেই — সংসাৰৰ মোহ ত্যাগ কৰি আত্মাৰ মুক্তিৰ পথ বিচৰা।