বাহুবলী আৰু ভৰত
ত্যাগ আৰু জ্ঞানৰ কাহিনী
এই লেখাটোত জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ৰিষভনাথৰ পুত্ৰ বাহুবলী আৰু ভৰতৰ মাজত হোৱা ৰাজ্যৰ বাবে সংঘৰ্ষ, বাহুবলীৰ বিজয় আৰু তাৰ পিছতে তেওঁৰ ত্যাগ, দীৰ্ঘ তপস্যা, আৰু তেওঁৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত গোম্মটেশ্বৰ মূৰ্তিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
জৈন ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ৰিষভনাথ (যাক আদিনাথ বুলিও কোৱা হয়) প্ৰথম তীৰ্থংকৰ, অৰ্থাৎ আধ্যাত্মিক পথ প্ৰদৰ্শক। তেওঁৰ বহু সন্তান আছিল, যাৰ ভিতৰত ডাঙৰ দুজন আছিল ভৰত আৰু বাহুবলী। ৰিষভনাথ সাংসাৰিক জীৱন ত্যাগ কৰি তপস্যালৈ গুচি যোৱাৰ পিছত তেওঁৰ বিশাল ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰ লৈ পুত্ৰসকলৰ মাজত প্ৰশ্ন উঠিল। বেছিভাগ কাহিনীৰ মতে, ৰিষভনাথে নিজৰ ৰাজ্য পুত্ৰসকলৰ মাজত ভাগ কৰি দিছিল, কিন্তু ভৰতে নিজৰ অংশত সন্তুষ্ট নহৈ গোটেই ৰাজ্য একত্ৰিত কৰিব বিচাৰিলে। তেওঁ বাহুবলীৰ ৰাজ্যলৈ বাৰ্তা পঠিয়ালে যে হয় তেওঁ যুদ্ধত বাহুবলীক পৰাস্ত কৰিব, নহয় বাহুবলীয়ে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিব। বাহুবলীয়ে যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হ'বলৈ সন্মত হ'ল, কিয়নো তেওঁ ভাইৰ প্ৰতি সন্মান ৰাখিছিল, কিন্তু তেওঁৰ নিজৰ মৰ্যাদা হেৰুৱাবলৈ ইচ্ছুক নাছিল।
দুয়ো ভাইৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ বৰ্ণনা বিভিন্ন গ্ৰন্থত অলপ বেলেগ বেলেগ। কিছুমান কাহিনীত কোৱা হয় যে তেওঁলোকে প্ৰথমে কুস্তি বা শাৰীৰিক যুদ্ধ কৰিছিল, আন কিছুমানত কোৱা হয় যে তেওঁলোকে চকুৰে চাই বা মাত্ৰ দৃষ্টিৰে যুদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু সকলো কাহিনীৰ মূল কথা একেই — বাহুবলীয়ে ভৰতক পৰাস্ত কৰিলে। যুদ্ধৰ শেষত, বাহুবলীয়ে ভৰতক মাটিত পেলাই দিলে, কিন্তু তেওঁৰ মনত জয়ৰ আনন্দ নহ'ল, বৰং তেওঁৰ মনত উপলব্ধি হ'ল যে এই ৰাজ্য, ক্ষমতা আৰু বিজয়ৰ বাবে তেওঁ নিজৰ ভাইৰ লগত যুঁজিছে। এই উপলব্ধিয়ে তেওঁক গভীৰভাৱে স্পৰ্শ কৰিলে — তেওঁ বুজি পালে যে এই সকলোবোৰ অস্থায়ী, আৰু প্ৰকৃত সুখ আধ্যাত্মিক জ্ঞানতহে আছে। তৎক্ষণাত তেওঁ ৰাজ্য, ধন-সম্পত্তি, আৰু সকলো সাংসাৰিক বস্তু ত্যাগ কৰি সন্ন্যাসী হ'বলৈ স্থিৰ কৰিলে।
বাহুবলীয়ে ৰাজ্য ত্যাগ কৰি তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁ এনে এটা অৱস্থাত থিয় হৈ থাকিল যে তেওঁৰ শৰীৰৰ কোনো নড়াচৰা নাছিল, আৰু তেওঁৰ চাৰিওফালে পৰুৱা, বান্দৰ আদিয়ে বাহ বান্ধি থাকিলেও তেওঁ অচল হৈ থাকিল। এই তপস্যা বহু বছৰ ধৰি চলিল। কিছুমান কাহিনী অনুসৰি, তেওঁৰ ভগ্নী ব্ৰাহ্মী আৰু সুন্দৰীয়ে তেওঁক এই তপস্যাৰ পৰা জাগৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁ তেওঁলোকৰ কথাত কাণ নিদিলে। অৱশেষত, তেওঁৰ ধ্যান ইমান গভীৰ হৈ পৰিল যে তেওঁ কেৱল নিজৰ আত্মাৰ শুদ্ধিৰ ওপৰতহে মনোনিৱেশ কৰিলে, আৰু এই তপস্যাৰ ফলত তেওঁ কেৱলমুখী নামৰ এক বিশেষ আধ্যাত্মিক অৱস্থা লাভ কৰিলে, য'ত তেওঁ কোনো বাহ্যিক জ্ঞানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাকৈ আত্মজ্ঞান লাভ কৰিলে।
বাহুবলীৰ এই তপস্যা আৰু ত্যাগৰ স্মৃতিত, জৈন ধৰ্মীয় লোকসকলে তেওঁৰ এক বিশাল মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছে, যাক গোম্মটেশ্বৰ বা বাহুবলী মূৰ্তি বুলি কোৱা হয়। এই মূৰ্তিটো ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ শ্ৰাবণবেলগোলা নামৰ ঠাইত অৱস্থিত। এই মূৰ্তিটো প্ৰায় ৫৭ ফুট (১৭ মিটাৰ) ওখ, আৰু ইয়াক এখন ডাঙৰ শিলৰ পৰা খোদিত কৰা হৈছে। এই মূৰ্তিটোত বাহুবলীক থিয় হৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হৈছে, তেওঁৰ চাৰিওফালে পৰুৱা আৰু লতাই বেৰি ধৰা অৱস্থাত, যি তেওঁৰ দীৰ্ঘ তপস্যাৰ প্ৰতীক। প্ৰতি ১২ বছৰৰ মূৰে মূৰে এই মূৰ্তিটোৰ ওপৰত মহামস্তকাভিষেক নামৰ এক বিশেষ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়, য'ত মূৰ্তিটো পানী, গাখীৰ, আৰু অন্যান্য শুভ দ্ৰব্যৰে স্নান কৰোৱা হয়। এই মূৰ্তিটো কেৱল জৈন ধৰ্মৰ বাবে নহয়, গোটেই ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হৈ পৰিছে, যিয়ে ত্যাগ, শান্তি, আৰু আধ্যাত্মিক সাধনাৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰে।
এই কাহিনীটোৱে আমাক শিকায় যে ক্ষমতা আৰু বিজয়ৰ পিছতো প্ৰকৃত সুখ আধ্যাত্মিক জ্ঞানতহে আছে। বাহুবলীয়ে নিজৰ ভাইক পৰাস্ত কৰি ৰাজ্য লাভ কৰিছিল, কিন্তু তেওঁ বুজি পালে যে এই বিজয় অস্থায়ী, আৰু তেওঁৰ প্ৰকৃত বিজয় হৈছে নিজৰ মন আৰু ইচ্ছাক জয় কৰা। তেওঁৰ ত্যাগ আৰু তপস্যাৰ কাহিনী আজিও লাখ লাখ লোকক প্ৰেৰণা দিয়ে, আৰু গোম্মটেশ্বৰ মূৰ্তিটোৱে সেই প্ৰেৰণাৰ এক স্থায়ী স্মাৰক হৈ আছে।
আপুনি জানেনে?
সংঘৰ্ষৰ মূল
জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ৰিষভনাথে ৰাজ্য ত্যাগ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ভৰতে গোটেই ৰাজ্য একত্ৰিত কৰিব বিচাৰিছিল। তেওঁ বাহুবলীক বাৰ্তা পঠিয়াইছিল যে হয় যুদ্ধত পৰাস্ত হ’ব লাগিব নহয় তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিব। বাহুবলীয়ে ভাইৰ প্ৰতি সন্মান ৰাখিও নিজৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ সন্মত হৈছিল।
যুদ্ধৰ ৰূপ
বিভিন্ন গ্ৰন্থত বাহুবলী আৰু ভৰতৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা পৃথক—কোনোবাটাত কুস্তি, কোনোবাটাত কেৱল দৃষ্টিৰে যুদ্ধ কৰা বুলি কোৱা হয়। কিন্তু সকলোতে একে কথা যে বাহুবলীয়ে ভৰতক পৰাস্ত কৰিছিল। বিজয়ৰ পিছত বাহুবলীৰ মনত উপলব্ধি হৈছিল যে ৰাজ্য আৰু ক্ষমতা অস্থায়ী, আৰু তেওঁ তৎক্ষণাত সকলো ত্যাগ কৰি সন্ন্যাসী হ’বলৈ স্থিৰ কৰিছিল।
দীৰ্ঘ তপস্যা
ৰাজ্য ত্যাগ কৰি বাহুবলীয়ে কোনো নড়াচৰা নকৰাকৈ থিয় হৈ তপস্যা কৰিছিল। তেওঁৰ চাৰিওফালে পৰুৱা, বান্দৰ আদিয়ে বাহ বান্ধি থাকিলেও তেওঁ অচল হৈ আছিল। বহু বছৰৰ পিছত তেওঁ ‘কেৱলমুখী’ নামৰ এক বিশেষ আধ্যাত্মিক অৱস্থা লাভ কৰিছিল, য’ত বাহ্যিক জ্ঞানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাকৈ তেওঁ আত্মজ্ঞান লাভ কৰিছিল।
গোম্মটেশ্বৰ মূৰ্তি
বাহুবলীৰ ত্যাগৰ স্মৃতিত কৰ্ণাটকৰ শ্ৰাবণবেলগোলাত ৫৭ ফুট (১৭ মিটাৰ) ওখ এখন ডাঙৰ শিলৰ পৰা খোদিত মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই মূৰ্তিত তেওঁক থিয় হৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হৈছে, চাৰিওফালে পৰুৱা আৰু লতাই বেৰি ধৰা অৱস্থাত, যি তেওঁৰ দীৰ্ঘ তপস্যাৰ প্ৰতীক। প্ৰতি ১২ বছৰৰ মূৰে মূৰে ‘মহামস্তকাভিষেক’ নামৰ উৎসৱত মূৰ্তিটো পানী, গাখীৰ আদিৰে স্নান কৰোৱা হয়।
শিক্ষা
এই কাহিনীৰ মূল শিক্ষা হৈছে যে প্ৰকৃত সুখ আধ্যাত্মিক জ্ঞানতহে আছে, ক্ষমতা বা বিজয়ত নহয়। বাহুবলীয়ে নিজৰ ভাইক পৰাস্ত কৰি ৰাজ্য লাভ কৰিছিল, কিন্তু তেওঁ উপলব্ধি কৰিছিল যে নিজৰ মন আৰু ইচ্ছাক জয় কৰাই প্ৰকৃত বিজয়। তেওঁৰ ত্যাগ আৰু তপস্যাৰ কাহিনীয়ে আজিও লাখ লাখ লোকক প্ৰেৰণা দিয়ে।
Rishabhanatha
জৈন ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত
