দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ
জৈন ধৰ্মৰ দুটা মুখ্য শাখা
এই লেখাটোত জৈন ধৰ্মৰ দুটা মুখ্য শাখা—দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ—ইহঁতৰ ঐতিহাসিক উৎপত্তি, ভিন্ন বিশ্বাস আৰু আচৰণ, আৰু বৃহত্তৰ জৈন ঐতিহ্যৰ ভিতৰত ইহঁতৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।
জৈন ধৰ্মৰ ভিতৰত দুটা মুখ্য শাখা আছে—দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ। এই দুটা শাখাৰ উৎপত্তিৰ কাহিনী বহু শতাব্দী আগলৈকে বিস্তৃত, আৰু ইহঁতৰ মাজত থকা পাৰ্থক্যসমূহ বুজিবলৈ হ'লে প্ৰথমে জৈন ধৰ্মৰ মূল বিশ্বাসসমূহৰ বিষয়ে জানাটো প্ৰয়োজনীয়। জৈন ধৰ্মৰ মূল শিক্ষা হৈছে অহিংসা, সত্য, আৰু আত্মাৰ শুদ্ধি। এই ধৰ্মৰ অনুসাৰীসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিটো জীৱতে এক আত্মা আছে, আৰু এই আত্মাক মুক্ত কৰিবলৈ হ'লে কঠোৰ তপস্যা আৰু সঠিক জ্ঞানৰ প্ৰয়োজন।
দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ শাখাৰ মাজত থকা মূল পাৰ্থক্যসমূহৰ ভিতৰত সন্ন্যাসীসকলৰ পোছাক পৰিধানৰ নিয়ম অন্যতম। দিগম্বৰ সন্ন্যাসীসকলে কোনো বস্ত্ৰ পৰিধান নকৰে, কেৱল আকাশক বস্ত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰে—সেয়ে তেওঁলোকক 'দিগম্বৰ' বোলা হয়, যাৰ অৰ্থ 'আকাশ-বস্ত্ৰধাৰী'। আনহাতে শ্বেতাম্বৰ সন্ন্যাসীসকলে বগা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে, যাৰ অৰ্থ 'বগা বস্ত্ৰধাৰী'। এই পাৰ্থক্যটো কেৱল বাহ্যিক নহয়, ই তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু সাধনাৰ গভীৰতাত প্ৰভাৱ পেলায়।
এই দুটা শাখাৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে বহু কাহিনী আছে, কিন্তু ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰে যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ পৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই বিভাজন ঘটিছিল। মূল কাৰণ আছিল সন্ন্যাসীসকলৰ আচৰণ আৰু ধৰ্মীয় নিয়মৰ ব্যাখ্যাৰ পাৰ্থক্য। দিগম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহাবীৰে নিজেই কোনো বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা নাছিল, সেয়ে তেওঁলোকেও সেই একে নিয়ম মানি চলে। আনহাতে শ্বেতাম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহাবীৰে বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল, আৰু সেয়ে তেওঁলোকেও বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে। এই ব্যাখ্যাৰ পাৰ্থক্যই ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু তীৰ্থংকৰসকলৰ বিষয়েও মতভেদ সৃষ্টি কৰিছে।
দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ শাখাৰ মাজত আন বহু পাৰ্থক্যও আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দিগম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহিলাসকলে সন্ন্যাসী হ'ব নোৱাৰে, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে আত্মাৰ মুক্তিৰ বাবে পুৰুষ হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। আনহাতে শ্বেতাম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহিলাসকলেও সন্ন্যাসী হৈ মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে। এই পাৰ্থক্যটো তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু তীৰ্থংকৰসকলৰ সংখ্যাৰ বিষয়েও প্ৰভাৱ পেলায়। দিগম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে তীৰ্থংকৰসকল সকলো পুৰুষ আছিল, আনহাতে শ্বেতাম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে তেওঁলোকৰ ভিতৰত এগৰাকী মহিলা তীৰ্থংকৰো আছিল।
এই দুটা শাখাই যদিও বহু বিষয়ত পৃথক, তথাপিও তেওঁলোকৰ মাজত বহু মিল আছে। দুয়োটা শাখাই মহাবীৰক তেওঁলোকৰ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতা হিচাপে মানে, আৰু দুয়োটা শাখাই অহিংসা, সত্য, আৰু তপস্যাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় গ্ৰন্থসমূহো বহু অংশত একে, যদিও কিছু অংশত পাৰ্থক্য আছে। এই মিলৰ বাবেই দুয়োটা শাখাই একেলগে জৈন ধৰ্মৰ মূল ঐতিহ্য বজাই ৰাখিছে, আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কোনো শাৰীৰিক সংঘাত নাই। বৰঞ্চ তেওঁলোকে একেলগে জৈন ধৰ্মৰ শিক্ষা প্ৰচাৰ কৰি আহিছে।
আজিৰ দিনত দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ শাখা দুয়োটা ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত পোৱা যায়। দিগম্বৰসকল মূলতঃ দক্ষিণ ভাৰত আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ কিছু অংশত বাস কৰে, আনহাতে শ্বেতাম্বৰসকল মূলতঃ পশ্চিম ভাৰত, বিশেষকৈ গুজৰাট আৰু ৰাজস্থানত বেছি পোৱা যায়। দুয়োটা শাখাই নিজৰ নিজৰ মন্দিৰ, তীৰ্থস্থান আৰু উৎসৱ পালন কৰে, কিন্তু তেওঁলোকৰ মাজত কোনো বৈৰিতা নাই। বৰঞ্চ তেওঁলোকে একেলগে জৈন ধৰ্মৰ ঐতিহ্যক সমৃদ্ধ কৰি তুলিছে, আৰু এই বৈচিত্ৰ্যই জৈন ধৰ্মৰ গভীৰতা আৰু সহনশীলতাৰ পৰিচয় দিয়ে।
আপুনি জানেনে?
ঐতিহাসিক বিভাজন
দিগম্বৰ আৰু শ্বেতাম্বৰ শাখাৰ মাজত বিভাজন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ পৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত ঘটিছিল। মূল কাৰণ আছিল সন্ন্যাসীসকলৰ আচৰণ আৰু ধৰ্মীয় নিয়মৰ ব্যাখ্যাৰ পাৰ্থক্য, বিশেষকৈ মহাবীৰে বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল নে নাই সেই বিষয়ে মতভেদ।
বস্ত্ৰৰ প্ৰতীকী অৰ্থ
দিগম্বৰ সন্ন্যাসীসকলে কোনো বস্ত্ৰ নিপিন্ধে, কেৱল আকাশক বস্ত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰে—সেয়ে তেওঁলোকক 'আকাশ-বস্ত্ৰধাৰী' বোলা হয়। আনহাতে শ্বেতাম্বৰ সন্ন্যাসীসকলে বগা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে, যাৰ অৰ্থ 'বগা বস্ত্ৰধাৰী'। এই পাৰ্থক্যই তেওঁলোকৰ সাধনাৰ গভীৰতাক প্ৰতিফলিত কৰে।
মহিলাৰ মুক্তিৰ বিষয়ে মতভেদ
দিগম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহিলাসকলে সন্ন্যাসী হ'ব নোৱাৰে, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে আত্মাৰ মুক্তিৰ বাবে পুৰুষ হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। শ্বেতাম্বৰসকলে ইয়াৰ বিপৰীতে বিশ্বাস কৰে যে মহিলাসকলেও সন্ন্যাসী হৈ মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু তীৰ্থংকৰসকলৰ সংখ্যাৰ বিষয়েও পাৰ্থক্য দেখা যায়।
তীৰ্থংকৰসকলৰ লিংগ পাৰ্থক্য
দিগম্বৰসকলে বিশ্বাস কৰে যে সকলো ২৪ গৰাকী তীৰ্থংকৰ পুৰুষ আছিল। শ্বেতাম্বৰসকলে অৱশ্যে বিশ্বাস কৰে যে তেওঁলোকৰ ভিতৰত এগৰাকী মহিলা তীৰ্থংকৰ (মল্লিনাথ) আছিল, যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ মহিলা সন্ন্যাসীৰ প্ৰতি থকা সমৰ্থন প্ৰকাশ পায়।
ভৌগোলিক বিতৰণ
আজিৰ দিনত দিগম্বৰসকল মূলতঃ দক্ষিণ ভাৰত আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ কিছু অংশত বাস কৰে, আনহাতে শ্বেতাম্বৰসকল মূলতঃ পশ্চিম ভাৰত, বিশেষকৈ গুজৰাট আৰু ৰাজস্থানত বেছি পোৱা যায়। দুয়োটা শাখাই নিজৰ নিজৰ মন্দিৰ, তীৰ্থস্থান আৰু উৎসৱ পালন কৰে, কিন্তু তেওঁলোকৰ মাজত কোনো বৈৰিতা নাই—বৰঞ্চ তেওঁলোকে একেলগে জৈন ধৰ্মৰ ঐতিহ্যক সমৃদ্ধ কৰি তুলিছে।
Mahavira
জৈন ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত
