জৈন বিশ্বতত্ত্ব
ত্রিস্তৰীয় বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু লোকপুৰুষ
এই লেখাত জৈন ধৰ্মৰ মহাজাগতিক দৃষ্টিভংগীৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে—উৰ্ধ্ব লোক, মধ্য লোক আৰু অধো লোক—এই তিনিটা স্তৰ এক মানৱাকাৰ সত্তা 'লোকপুৰুষ'ৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়, আৰু এই ধাৰণাই কেনেকৈ জৈনসকলৰ অস্তিত্ব আৰু মুক্তি (মোক্ষ)ৰ বুজাবুজিক গঢ় দিয়ে।
জৈন ধৰ্মৰ মহাজাগতিক দৃষ্টিভংগীত সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক তিনিটা স্তৰত বিভক্ত কৰা হয়: উৰ্ধ্ব লোক (উপৰৰ জগত), মধ্য লোক (মধ্যৰ জগত) আৰু অধো লোক (তলৰ জগত)। এই তিনিটা স্তৰ একেলগে এক বৃহৎ মানৱাকাৰ সত্তা লোকপুৰুষৰ দেহ হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। লোকপুৰুষৰ মূৰত থাকে উৰ্ধ্ব লোক, নাভি অংশত মধ্য লোক, আৰু ভৰিৰ তলত থাকে অধো লোক। এই ৰূপকৰ দ্বাৰা জৈনসকলে বুজায় যে সাৰাজী জগতখন আপোনাৰ দেহৰ নিচিনা এক সততাত বান্ধ খাই আছে।
মধ্য লোক হৈছে আমি বাস কৰা পৃথিৱীৰ ঠাই। ইয়াত বিভিন্ন দ্বীপ আৰু সাগৰৰ কল্পনা কৰা হয়, যাৰ মাজত হিমাৱান পৰ্বত আৰু জম্বুদ্বীপ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। এই স্তৰত মানুহ, প্ৰাণী, উদ্ভিদ আৰু অন্যান্য জীৱই বাস কৰে। মধ্য লোকত জন্মগ্ৰহণ কৰা আত্মাই নিজৰ কৰ্ম অনুযায়ী উৰ্ধ্ব লোক বা অধো লোকলৈ যাব পাৰে। উৰ্ধ্ব লোকত দেৱ-দেৱী আৰু স্বৰ্গীয় জীৱ বাস কৰে, আনহাতে অধো লোক নৰক বা নিচল জগত হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
লোকপুৰুষৰ কল্পনাৰ জৰিয়তে জৈনসকলে বুজায় যে এই তিনিটা স্তৰ অস্থায়ী। আত্মাই ভাল কৰ্ম কৰিলে উৰ্ধ্ব লোকলৈ, বেয়া কৰ্ম কৰিলে অধো লোকলৈ যায়, কিন্তু মুক্ত অৱস্থা পাবলৈ এই তিনিও স্তৰ অতিক্ৰম কৰিব লাগে। উৰ্ধ্ব লোকৰ ওপৰত আছে সিদ্ধশিলা নামৰ সেই চিৰন্তন পৱিত্ৰ স্থান, য'ত মুক্ত আত্মাসকলে সদায় শান্তিত বাস কৰে। সিদ্ধশিলা লোকপুৰুষৰ শিৰৰ আন কোনো অংশ নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ বাহিৰত অৱস্থিত।
এই বিশ্বতত্ত্বই জৈন ধৰ্মৰ মূল শিক্ষাক গঢ় দিয়ে: পুনৰ্জন্মৰ চক্ৰ (সংসাৰ)ৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিবলৈ আত্মাই নিজৰ কৰ্মৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হ'ব লাগে। কৰ্মৰ ফলে আত্মাই কোনো স্তৰত জন্মগ্ৰহণ কৰে, কিন্তু মূল লক্ষ্য হৈছে এই তিনিও স্তৰ অতিক্ৰম কৰি সিদ্ধশিলালৈ যোৱা। জৈন সাধকসকলে কঠোৰ তপস্যা, অহিংসা, আৰু সত্য পালনৰ জৰিয়তে এই মুক্তি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
বিভিন্ন জৈন গ্ৰন্থত লোকপুৰুষৰ আকাৰ-আকৃতিৰ কিছু ভিন্নতা পোৱা যায়, কিন্তু মূল ধাৰণা একে। কিছুমান পৰম্পৰাত লোকপুৰুষক এক বিশাল মানৱ সদৃশ দেহ বুলি কল্পনা কৰা হয়, য'ত বিভিন্ন লোকস্তৰ তেওঁৰ দেহৰ বিভিন্ন অংগ। এই দৃশ্যই জৈনসকলক সোঁৱৰাই দিয়ে যে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড একেলগে সম্পৰ্কিত, আৰু প্ৰত্যেক আত্মাই নিজৰ প্ৰচেষ্টাৰে উচ্চ স্তৰলৈ উন্নীত হ'ব পাৰে।
সামৰি ক'বলৈ গ'লে, জৈন বিশ্বতত্ত্বত লোকপুৰুষৰ কল্পনাই কেৱল এখন মহাজাগতিক মানচিত্ৰ নহয়, কিন্তু ই জীৱনৰ উদ্দেশ্য আৰু মুক্তিৰ পথৰ এক গভীৰ সঙ্কেত। এই তিনিস্তৰীয় বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডই আমাক শিকায় যে সকলো আত্মাৰ সমান সম্ভাৱনা আছে, আৰু সঠিক জ্ঞান, দৃষ্টি আৰু চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে আমি চিৰন্তন শান্তি পাব পাৰো।
আপুনি জানেনে?
লোকপুৰুষৰ কল্পনা
জৈন বিশ্বতত্ত্বত সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক এক মানৱাকাৰ সত্তা ‘লোকপুৰুষ’ৰ দেহ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়। তেওঁৰ মূৰত উৰ্ধ্ব লোক (স্বৰ্গ), নাভিত মধ্য লোক (পৃথিৱী), আৰু ভৰিৰ তলত অধো লোক (নৰক) অৱস্থিত। এই ৰূপকটোৱে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আৰু অস্থায়িত্ব বুজায়।
তিনি স্তৰৰ অস্থায়িত্ব
উৰ্ধ্ব লোক, মধ্য লোক আৰু অধো লোক—এই তিনিও স্তৰ অস্থায়ী। আত্মাই নিজৰ কৰ্ম অনুসৰি এই স্তৰসমূহত জন্মগ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চূড়ান্ত মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিবলৈ এই তিনিও স্তৰ অতিক্ৰম কৰি সিদ্ধশিলালৈ যাব লাগে। সিদ্ধশিলা লোকপুৰুষৰ শিৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত এক চিৰন্তন পৱিত্ৰ স্থান।
মধ্য লোকৰ ভূগোল
আমি বাস কৰা মধ্য লোকত জম্বুদ্বীপ আৰু হিমাৱান পৰ্বতৰ দৰে ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্য কল্পনা কৰা হয়। এই স্তৰত মানুহ, প্ৰাণী, উদ্ভিদ আদি জীৱই বাস কৰে, আৰু ইয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা আত্মাই নিজৰ কৰ্ম অনুসৰি ওপৰ বা তলৰ স্তৰলৈ যাব পাৰে।
মুক্তিৰ পথ
জৈন ধৰ্মৰ মূল লক্ষ্য হৈছে পুনৰ্জন্মৰ চক্ৰ (সংসাৰ)ৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰা। সাধকসকলে কঠোৰ তপস্যা, অহিংসা, আৰু সত্য পালনৰ জৰিয়তে কৰ্মৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ সিদ্ধশিলাত চিৰন্তন শান্তি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
গ্ৰন্থৰ ভিন্নতা
বিভিন্ন জৈন গ্ৰন্থত লোকপুৰুষৰ আকাৰ-আকৃতিৰ কিছু ভিন্নতা পোৱা যায়, কিন্তু মূল ধাৰণা একে। এই দৃশ্যই জৈনসকলক সোঁৱৰাই দিয়ে যে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড একেলগে সম্পৰ্কিত, আৰু প্ৰত্যেক আত্মাই নিজৰ প্ৰচেষ্টাৰে উচ্চ স্তৰলৈ উন্নীত হ'ব পাৰে।
Mahavira
জৈন ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত