Bharat Devotion
Embroidered artwork for ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ

ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ

ਇਹ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ (ਸਵਿਤ੍ਰ) ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਹੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲ ਸਕੇ।

ਤੁਕਾਂ

ੴ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ ਤਤ੍ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਭਰ੍ਗੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਹਿ ਧਿਯੋ ਯੋ ਨਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍
Om Bhur Bhuvah Swaha Tat Savitur Varenyam Bhargo Devasya Dheemahi Dhiyo Yo Nah Prachodayat

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

ਐਤਵਾਰ

Best Time (Muhurta)

ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ

Sacred Offerings

ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲ ਅਰਘ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • ਸਿਹਤ, ਸਰੀਰਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਚਮਕ
  • ਸੂਰਜ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ

ਪਿਛੋਕੜ

ਇਹ ਮੰਤਰ ਰਿਗਵੇਦ (3.62.10) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਵੇਰ, ਦੁਪਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਸੰਧਿਆ ਵੰਦਨਾ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਉਪਨਯਨ (ਜਨੇਊ) ਸੰਸਕਾਰ ਵਰਗੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ

Composed in the 24-syllable Gayatri meter and drawn from Rigveda 3.62.10, this mantra invokes the radiant light of Savitur to awaken higher intellect.

ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੋ →

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?

ਮੂਲ ਸਰੋਤ

ਇਹ ਮੰਤਰ ਰਿਗਵੇਦ (3.62.10) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ‘ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਛੰਦ (ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ) ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 24 ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਅਰਥ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ

‘ਤਤ੍ ਸਵਿਤੁਰ੍ ਵਰੇਣਿਯੰ’ – ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ (ਸਵਿਤਾ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ) ਦੇ ਤੇਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਬੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।

ਮਹਾਂਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀ

ਮੰਤਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ‘ਓਂ ਭੂਰ੍ ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ’ – ਇਹ ਤਿੰਨ ‘ਮਹਾਂਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ’ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ (ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਸਵਰਗ) ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ

ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰ, ਦੁਪਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ (ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ) ਵਿੱਚ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ (ਜਨੇਊ) ਦਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

ਇਹ ਮੰਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਵੇਦਮਾਤਾ’ (ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Surya ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਪਾਠ

Surya

Surya ਦਾ ਸਭ ਵੇਖੋ →

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ

ਸਭ ਵੇਖੋ