එම තොටියා දෙවරක් මුණගැසුණ අතර
බුද්ධයා ජේතවනයේ අචිරවතී ගඟින් තොටියෙකු මුණගැසුණු දින කතන්දර කිවේය. එම නාවිකයා පුරාණ කාලයේ නාවිකයෙකුට සමාන ලෙසින් ක්‍රියා කරනු ඔහු දැක්කේ ය. බුද්ධයා එම දෙ අතර එකම සතුවෙකු බව පෙනුණු කළේ ය. ඔහුගේ කඩවසා ස්වභාවය ජන්ම සංසරණයට නොවෙනස්ව ගිය බු. පාලි කනෝනයේ ජාතකය අංක 376 මෙම පුරාණ කතන්දර ගබඩා කරයි.
රාජකීය පිතුරු තුළ බර වසර
බ්‍රහ්මදත්ත වරණසි නුවරෙහි විසූ විට බෝධිසත්වයා ගිඹුවගිඹු ධ්‍යාන සිද්ධිමත් තාපසයෙකු විසූ බු. ඔහු රජගේ පිතුරු තරුණු ඉඩට අටුවිසි වසරක් කරපු තිබිණු. එම කාලයේ ඔහු පිතිසරුට සෙවනින් ශ්‍ලෝකයන් පිළිකුලු කරනු තිබිණු. ධර්ම ගිණුම්ගත කරපු ඔහු පිතිසරුගෙන් සුසමා භාවිතා ලබිණු.
ගඟතීරයෙ පිළිගැනිමේ පොරොන්දුවක්
ඔහු හිමාලයට ආපසු යාමට තීරණය කරනු ඔහු ගංගා දිසා ගිණුම් කරපු. ඔහු අවාරිය නම් කඩවසා නාවිකයෙකු තීරයෙ ඉඩට මුණගැසුණු ඔහු. බෝධිසත්වයා නෑවු ඔරුවීම ඉටුකරිසි නම් ඔහු පිරිසිදු උරුසුසි. රිදිවලට වඩා නිසිතු ලාභයක් ඔහු ඔබුට දෙන බු. අවාරිය උනන්දුවෙන් එම ඔරුවීම ඉටුකරන ඔහු තීරයට පිටිසි.
දෙ ශිෂ්ටාචාර තවාකි එකක් පිළිගැනිමට පිටුවිණු
තීරයට පිටිසි පසු බෝධිසත්වයා ඔහුගේ පොරොන්දුව සම්පූර්ණ ලෙසින් කරපු. පළමුවෙන් ඔහු පිරිසිදු ශිෂ්ටාචාර දුන්නේ ගිණුම්ගත නාවිකයා. ගිණුම් පෙර එකතු කරන ලෙස ඔහු නාවිකයා සිතින් ශිෂ්ටාචාර ඔහු දුන්නේ. ඔහු බර වසර රජුට පිළිකුලු කරන ශ්‍ලෝකයන් දැනටත් පිතිසරුට ඔහු එකයි. ක්‍රෝධය පාලනය කරන නිසි තමාද අනුන්ද ආරක්ෂා කරයි.
ක්‍රෝධය බැලීමට පෙර ඉඩැල් කිරිසි
ඔහු රිදිවලට වඩා බණ ඇසූ නිසි ක්‍රෝධයෙන් පුර විය ඔහු. ඔරුවීම ඇසුවා පසු ඔහු කඩවසා හබල ඉසවා තාපසයාට පහර දුන්නේ. එම මොහොතේ ඔහුගේ බිරිඳ බත් ගෙන ඉඩට පිටිසිය ඔබ. ඔහුගේ ක්‍රෝධය නිවාගන ඔබ ඔහු අල්ලා ගිණුම් කරනු ඔබ එම බිරිඳට හබල ඉඩ. ඇගේ දරුගැබ විනාශ වුණු අතර ඇගේ දුක ගිණුම්ගත නිසි විය.
ගඟතීරයෙ ගැමි අරුත්ව ශිෂ්ටාචාර දුන්නේ
කෑගැසීම අසා දිව ආ ගැමි ඊට ඉඩට පිටිසි ඔහු. එම නිසි තොටියා අල්ලා ගිණුම්ගත ඔහු රජු වෙත ගෙන ගිය බු. රජු වෙත පිටිසි පසු ඔහු නිසිතු ශිෂ්ටාචාර දුන්නේ ඔහු. ඔහුගේ බිරිඳට ඔහු ගිණුම්ගත ඔහු පිටිසි. තාපසයාට අරුත්ව කිරිසි ඔහු ශිෂ්ටාචාර දුන්නේ.
නිසිතු ශිෂ්ටාචාර ඉතිරි වුණු නිසි ව්‍යර්ථ විය
බෝධිසත්වයා ඔහුගේ පොරොන්දුව සම්පූර්ණ ලෙසින් කරපු තිබිණු ඔහු. ඔරුවීම ඔබුට දුන්න ශිෂ්ටාචාර රිදිවලට වඩා නිසිතු ලාභයක් විය. ඔහු ක්‍රෝධයෙන් පුර ශිෂ්ටාචාර පිළිගැනුම් දුන්නේ ඔබු නිසි. ඔහුගේ ඉඩ තුළ ඔබුත් අරුත්ගිණුම් කරපු පිටිසි. ශිෂ්ටාචාර පිළිගැනුම් දුන්නේ ක්‍රෝධයෙන් පුර වුණු නිසි ව්‍යර්ථ විය.
බුද්ධයා එම සතුවෙකු දෙවරක් දෙසට දුටුවේ
එම අචිරවතී ගඟතීරයේ නාවිකයා එකම සතුවෙකු බු ගංගා තීරයෙ. ඔහු තාපසයාට පහර දුන්නේ එකම ස්වභාවයින් පිටිසි. ඔහුගේ ක්‍රෝධය පිඉවු ස්වභාවයෙකු ලෙස ඔහු ජන්ම සංසරණයට ගිණුම් කරපු. එම ස්වභාවය දඩ නිසි නිසි ඔහු දුටුවේ ය. බුද්ධයා එම සතුවෙකු දෙවරක් දෙසට දුටුවේ ඔහු.
පොරොන්දුවු ගිණුම් කිසි නිසි අපේක්ෂාවෙන් දඩ නොවේ
බුද්ධයා ඔහුගේ පොරොන්දුව සම්පූර්ණ ලෙසින් කරපු තිබිණු ඔහු. ඔරුවීම දුන්න ඔබු රිදිවලට වඩා නිසිතු ලාභයක් දුන්නේ. ක්‍රෝධයෙන් ඔහු දුන්න ශිෂ්ටාචාර පිළිගැනුම් දුන්නේ ඔබු ඔබු. එම පිළිගැනුම් දුන්න ඔබු ඉඩ තුළ දුක් එකතු විය. බුද්ධයා තුළ ඔබුගේ උපකාරයෙන් පිටිවිය ඔබු දුටුවේ.
ඔබ දැන සිටියාද?
මෙම කතාව ජාතක ග්‍රන්ථයේ හයවන පොතේ (ඡක්කනිපාතයේ) ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. එහි කෝපයේ අනතුරු හා මෝඩයන්ට ධර්ම දේශනා කිරීමේ නිෂ්ප්‍රයෝජනත්වය පිළිබඳ ගාථා හයක් ඇතුළත් වේ.
මෙම කතාවෙන් පැරණි කියමනක් බිහි විය
'කාසි සඳහා ආශා කරන කුසකට ආධ්‍යාත්මික අවවාද නොදෙන්න.'
කෝපයට පත් ඔරු පදින්නා විසින් ශාරීරිකව පහර දුන් විටදී පවා බෝධිසත්වයා පරිපූර්ණ ඉවසීම (ක්ෂාන්තිය) පෙන්නුම් කරයි.
පහර කෑ බිරිඳගේ ශෝකජනක සිදුවීම, පාලනයකින් තොර කෝපයෙන් (දෝසය) ඇති වන අනුබද්ධ විනාශය පිළිබඳ බෞද්ධ ධර්මය නිරූපණය කරයි.
ජේතවනයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මෙය, අචිරවතී ගංගාවේ කෝපයට පත් ඔරු පදින්නෙකු විසින් එතරම් නොසැලකිලිමත් ලෙස ඔරු පදිනු ලැබ, ග්‍රාමීය භික්ෂුවගේ සිවුර තෙත් කර, රාත්‍රිය වනතුරුම ගොඩබිමට ගෙන ගිය නිසා, එදින ඔහුට බුදුරජාණන් වහන්සේ හමුවීමට නොහැකි වූ ආකාරය පිළිබඳවය.
Buddha
බුදුදහම වෙතින් තවත්
සම්බන්ධිත ඉගැන්වීම්
එකම ඉගැන්වීම, විවිධ සම්ප්‍රදායන් හරහා ප්‍රතිධ්වනිත වේ