මහා-පලෝභන ජාතකය

ජේතවනාරාමයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ තනිකම් ජීවිතයෙන් වෙහෙසට පත් වූ භික්ෂුවකට දේශනා කළ සේක. ඒ භික්ෂුව, පැවිද්දේදී තමා අත්හැර දැමූ ලෝකයට නැවත යාමට ආශා කළේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔහුට සෘජුව පිළිතුරු දීමට පෙර, සැඟවුණු තණ්හාව කොතරම් දුරට යා හැකිද යන්න සිහිපත් කළ සේක. තමා සියලු ඇලීම්වලින් මිදුණු බව සිතන සංකල්පයකට පවා එය ළඟා විය හැකිය. මෙය සම්පූර්ණයෙන් පෙන්වීමට, ශාස්තෘන් වහන්සේ සභාව ඉදිරියේ එක් කුමාරයෙකුගේ සම්පූර්ණ ජීවිත කාලය ඉදිරිපත් කළ සේක, එහි අවසාන හැරවුම පමණක් නොව.

කාසි රාජ්‍යයේ, බරණැසින් යුක්තියෙන් හා සැලකිල්ලෙන් පාලනය කළ රජු ගැඹුරින් ශෝක වූයේය. ඔහුගේ වංශය ඉදිරියට ගෙන යාමට පුත්‍රයෙකු උපන්නේ නැත. එම මොහොතේ, බ්‍රහ්ම දෙවිවරුන් අතර දීර්ඝ කාලයක් වාසය කළ මහා සත්ත්වයෙක් තම දීර්ඝ ආයුෂේ අවසානයට ළඟා වෙමින් සිටියේය. ලෞකික ජීවිතයේ අවසාන කාලය සඳහා ඔහු මනුෂ්‍ය කුසක් තෝරාගෙන, ඒ පිරිසිදු හා රූපරහිත ස්වර්ගයෙන් රැජිනගේ කුසට ඇතුළු විය. දරුවා උපන් විට, ඔහු රන් වලින් වාත්තු කළ රූපයක් මෙන් බැබළුණේය. එහෙත් පළමු හුස්මේ සිටම, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භේදයක් නොමැති ලෝකයක වාසය කළ සත්ත්වයෙකුගේ පිළිකුල ඔහු මේ ජීවිතයට රැගෙන ආවේය.

ස්ත්‍රියක් ඔහුව අතින් ගත් සෑම අවස්ථාවකම ළදරුවා නොනවත්වා හඬා වැලපුණේය; කිරිත් සැනසීමත් ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය. කල්යත් ගෙදර අය එම උත්සාහය සම්පූර්ණයෙන් අත්හැරියහ. ඔහු කැමති ආකාරයට, තාපසයන්ගේ සරල සිවුරු හැඳ සිටින පුරුෂයන්ගේ අත්වලින් පමණක් ඔහු හදා වඩා ගත්හ. රජු සහ ඇමතිවරු ඔහුට 'අනිට්ඨිගන්ධ' යනුවෙන් නම තැබූහ, එනම්, ස්ත්‍රීන්ගේ සුවඳ පවා ද්වේෂ කරන තැනැත්තා. වසර ගණනාවක් ගත වී ඔහු දහසය හැවිරිදි වන විට, ඒ මුල් පිළිකුල ස්ථිර විනයක් බවට පත් විය. පියා යෝජනා කළ සෑම විවාහයක්ම ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය; සංගීතයෙන් හෝ උත්සවවලින් ඔහුට සතුටක් නොලැබුණි. ඔහු තම දින සම්පූර්ණයෙන්ම ඉගෙනීමටත් නිහඬ භාවනාවටත් කැප කළේය; ඔහුගේ යම් කොටසක් තමා අත්හැර ගිය ලෝකයට නැවත යන මග තුළ මනුෂ්‍ය නිවසක් හරහා ගමන් කරන්නක් පමණක් වූවාක් මෙන්.

රජු තම එකම උරුමක්කාරයා, කුමාරයෙකු හැදී වැඩෙන්නේ ඉටු කිරීමට අපේක්ෂා කරන ජීවිතයෙන් ම, සෑම වසරකම වැඩි වැඩියෙන් ඉවත් වෙනු දුටුවේය. තමාට පසු සිංහාසනය හිස් වනු ඇත යැයි ඔහු කම්පනයට පත් විය. ඔහු සභාව ඉදිරියේ ප්‍රකාශ කළේ, අන් පුරුෂයන් කිසි උත්සාහයකින් තොරව දරන ඒ සාමාන්‍ය ආශාව කුමාරයාගේ සිතෙහි ඇවිළවිය හැකි යමෙකුට, ගණන් කළ නොහැකි විශාල ත්‍යාගයක් ලැබෙන බවයි. රාජ මාලිගයේ නර්තකියක් ඉදිරියට ආවාය. ඇය ස්වරය හා වීණා වාදනයේ දක්ෂතාව නිසා දැනටමත් ප්‍රසිද්ධ වී සිටියාය; රටේ කිහිප දෙනෙකුට පමණක් ඒ හා සමාන වීමට හැකි විය. ඇය ඉල්ලුවේ කාලයත් රජුගේ ඉවසීමත් පමණි. ළදරු වියේ සිට රඳවා ගත් කිසිදු ප්‍රතිඥාවක්, කිසිදා විරුද්ධ නොවූ ශබ්දයක් ඉදිරියේ සදහටම නොසිටින බව ඇය විශ්වාස කළාය.

ඇය තම කාමරය සහ කුමාරයාගේ කාමරය වෙන් කරන තුනී දැලිස් බිත්තිය අසල කාමරයක් තෝරා ගත්තාය. ඔහු වෙත සෘජුව නොයා, ඇය මුලින්ම උදෑසන හා සවස කාලයට වැඩ කිරීමට ඉඩ දුන්නාය. අරුණෝදය හා සන්ධ්‍යාවේදී, කුමාරයා අසල භාවනාවේ වාඩි වී සිටින බව ඇය දැන සිටි විට, ඇය තම වීණාවෙන් මන්දගාමී, නොතැකූ රාගයන් ඇද ගත්තාය. ඇය ප්‍රකට ආරාධනයකට නොව විස්මයට ගැලපෙන හඬකින් ගායනා කළාය; තුහින හා අරුණෝදය පිළිබඳ ගීත, සහ එය ආශාවක් ලෙස පවා නොපෙනෙන තරම් මෘදුව ප්‍රකාශ වූ කාංසාවක්. දිනෙන් දින, ඒ ශබ්දය තුනී බිත්තිය පසු කර ගොස්, ජීවිතය පුරාම එවැනි දෙයකට විරුද්ධව ආරක්ෂා වීමට අවශ්‍ය නොවූ මනසක් තුළ පිහිටියේය.

හත්වන උදෑසන වන විට, කුමාරයාට ඒ ශබ්දය පිළිතුරක් නොමැතිව ගෙවී යාමට ඉඩ දිය නොහැකි විය. ඔහු ඇමතුවේ, මෙම මිහිරි ගීතය කාගේද කියා විමසමිනි. නර්තකිය, සංගීතයට දුන් ඒ එකම ඉවසීමෙන්, තම පිවිසුම් කාලය තීරණය කළාය; අත්වල දැනටමත් එක්රැස් කළ මල් ඇතිව, දැලිස් පිටුපසින් පෙනී සිටියාය. ඇයව දුටු මොහොතේම, බ්‍රහ්ම ස්වර්ගය ඔහුට ආරක්ෂා කරන ලෙස කිසි දිනක ඉල්ලා නොසිටි ස්වභාවයේ සම්පූර්ණ බර එක්වරම පුපුරා ගියේය. ඒ වියලි කාලයේ ඉතිරි වූ වියළි තණකොළ, පළමු ගිනි පුලිඟුව ළඟා වූ විට සම්පූර්ණයෙන් ඒ වෙත බාර දෙන ආකාරය වැනිය. වසර දහසයක විනය සෙමින් නැමුණේ නැත; එය සරලව ම නොපවතින්නට විය.

ඉන්පසු සිදු වූයේ කුමාරයෙකු තම සංයමය නැති කිරීමට වඩා බොහෝ වැඩි දෙයකි. අනිට්ඨිගන්ධ ඇයට එතරම් සම්පූර්ණයෙන් සහ එතරම් ඊර්ෂ්‍යාවෙන් කැපවුණේ, කුමාරයා කඩුවට අත තබන්නේ නැතිව වෙනත් කිසිම පුරුෂයෙකුට ඇය අසලින් ගමන් කළ නොහැකි විය. එක් කලෙක ඔහුගේ සංයමය අගය කළ රාජසභාව දැන් ඔහුගේ උමතුවට භයෙන් ජීවත් වූවේය. ඔහු ළමා කාලයේ සිට ඔහුට සේවය කළ ඇමතිවරුන් හා පරිචාරකයන් ගමන් කරන මංමාවත්වල, ඇද ගත් කඩුවක් ගෙන ඇවිදියේය. ඇය දෙස යම් කෙනෙකුගේ බැල්ම ක්ෂණිකව වුවද දිගු වූයේ නම්, ඔහු ඒ තැනැත්තාගේ ජීවිතයට තර්ජනය කළේය; ඔහු ඇති කළ අවුල අවසානයේ මාළිගාවේ තාප්පවලින් ඔබ්බට යාමට පටන් ගත්තේය.

ඔහුගේ පියා, තමාගේම සැලසුම මගින් මුදා හරින ලද අනතුර ගැන, රාජ්‍යයේ ආරක්ෂාව ගැන තරම්ම ශෝක වූයේය. ඔහු ඔවුන් දෙදෙනා වෙන් නොකර, එකට පිටුවහල් කළේය; දඩුවමකට හෝ කතාබහකට දැන් කුමාරයා ඒ ස්ත්‍රියගෙන් වෙන් කළ නොහැකි බැවින්, ඔහු කිසිදා ළඟට එන්නට ඉඩ නොදුන් ස්ත්‍රිය. අනිට්ඨිගන්ධ විරෝධයක් නොමැතිව ඇය පසුපස අගනගරයෙන් පිටව ගියේය. ගංගාව හා මුහුද අතර පැතිරුණු වනාන්තර ප්‍රදේශයේ, කිසිදු රාජසභාවකින් ඈතින්, ඔහු ඔවුන් දෙදෙනා සඳහා සරල පැල ගෙයක් ඉදිකළේය; ඔහු කිසිදා සිතූ එකම ජීවිතය ඇයගේ ජීවිතය සමඟ විනිමය කර ගත්තේය.

කුටියට ගෙනයාමට වනාන්තරයේ ඵල සොයමින් සිටි දවසක, අනිට්ඨිගන්ධ පැහැදිලි දුකකින් ඉවුරට දිව යන තනි තාපසයෙකු හමු විය. එම ස්ත්‍රියම, තමාගේ කාර්යයක් සඳහා තාපසයාගේ ආශ්‍රමයට ළඟින් ගමන් කර තිබුණි. එක බැල්මකින් සහ ගීත කිහිපයකින්, ඇය වසර ගණනාවක විනයෙන් ගොඩනැගුණු භාවනාව කලබල කර තිබුණි; දැන් ඒ සාන්තුවරයා, ගින්නෙන් පලා යන මිනිසෙකු මෙන්, තමාගේම කඩා වැටෙන සංයමයෙන් පලා යයි. අනිට්ඨිගන්ධ තාපසයාගේ විනාශයේ තමාගේම ප්‍රතිරූපය හඳුනා ගත්තේය. ඔහු බලෙන් නවත්වන්නට නොව, ශෝකය ඔහුව යළි සුව නොවිය හැකි ස්ථානයකට ගෙන යාමට පෙර ඔහු වෙත ළඟා වන්නට ලුහුබැන්දේය.

අවසානයේ ඔහුට ළඟා වූ අනිට්ඨිගන්ධ, ස්ත්‍රීන් ගැන කතා කළේ, වඩාත්ම භක්තිමත් භාවනා පිළිවෙත පවා දහන කළ හැකි අනතුරක් ලෙසයි. ඔහු ඒ අනතුර, දීර්ඝ කාලයක් වියළිව තබන ලද කෙතක් දහන කරන ගින්නට උපමා කළේය. ඒ අනතුරු ඇඟවීම, ඔහුගේම බිඳවැටීමට පෙර, සැබෑ බරකින් කිසි දිනක දිය නොහැකි දෙයක් විය. ඒ බිඳවැටීමම, එවැනි දහනයක් කෙසේ දැනේද කියා අභ්‍යන්තරයෙන් ඔහුට පෙන්වා දී තිබුණි. තාපසයා වචන වලින් වඩා, හැම අක්ෂරයක්ම ජීවිතයෙන් ජීවත් වූ මිනිසෙකුගේ අවංක අධිකාරියෙන් සනසනු ලැබුවේය. ඔහු තම සංයමය නැවත ලබාගෙන, සදහටම නැති කර ගන්නට ආසන්න වූ පිළිවෙත වෙත නැවත හැරී ගියේය.

අපරිචිත කෙනෙකු ගලවා ගැනීමට සත්‍යය හඬ නඟා කී පසු, අනිට්ඨිගන්ධ තම අනතුරු ඇඟවීම එම බලයෙන්ම තමා වෙත වැටෙනු ඇසුවේය. ඔහු තමා පෙර රැක ගත් සෑම ප්‍රතිඥාවක්ම අත්හළ ස්ත්‍රිය සමඟ සමුගැනීමට පමණක් කුටියට ආපසු ගියේය. ඉන්පසු ඔහු තනිවම ගැඹුරු වනාන්තරයට ගියේය. එහිදී, කිසිදා කිසිම හඬකට ළඟා විය නොහැකි වූ, දැලිස් බිත්තියක් ඔහු වෙත ගෙන එන තෙක්, එම භාවනාවම නැවත ආරම්භ කළේය. කාලයත් සමඟ ඔහු ඒ විනය සම්පූර්ණ මට්ටමට ගෙනගියේය; කෙටි වේලාවක් බැස ආ බ්‍රහ්ම දෙවිවරුන් අතර, නැවතත් උපත ලැබීය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, තමා ම ඒ කුමාරයා බව හෙළි කරමින් දේශනාව අවසන් කළ සේක. කාමයේ සියලු සලකුණුවලින් ඔබ්බට ලෝකයකින් පැමිණි සත්ත්වයෙක් වූ සේක් ද, කාලයක් සඳහා එක් හඬකින් බිඳ වැටුණු සේක, එයින් ආරක්ෂා වීමට කිසි දිනක ඉගෙන නොගත් හඬකින්. ජාතකට්ඨවණ්ණනාවේ ජාතක අංක 507 මෙම අසතුටු භික්ෂුව සහ පසුව එන සෑම පාඨකයෙකු සඳහාම මෙම සම්පූර්ණ කථාව ආරක්ෂා කරයි. කොතරම් සම්පූර්ණ ලෙස දැනුණත්, කොතරම් උසස් මූලයකින් ආවත්, පිළිකුල කිසිදා සැබවින් පරීක්ෂාවට ලක් නොවූ ප්‍රඥාව ලෙස වරදවා ගත නොයුතුය.