නන්දියමිග ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ, තම සගයන් විසින් විවාදයට ලක් වූ භික්ෂුවකගේ ආරක්ෂාව සඳහා, පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 385 වදාළහ. ඒ භික්ෂුව, තම ම වයස්ගත දෙමාපියන් රැක බැලීම සඳහා ශාසනයේ දෛනික චර්යාව හැරගියේය, බුදුරජාණන් වහන්සේ එකම හේතුව වෙනුවෙන් තම ම ආරක්ෂාව වරක් අත්හැරිය මීයකු ගැන පැරණි කථාවක් සිහිපත් කළහ.

එම පෙර ජීවිතයේ, කෝසල රජු දඩයමට ආදරය කළේය, එහි වනයේ මීයන් ලුහුබැඳීම නිරතුරුව වැඩී ගියේය. විශාල වනාන්තරය නිරතුරුවම කැළඹීමකින් ආරක්ෂා කිරීමේ බලාපොරොත්තුවෙන්, ඔහුගේ ජනයා සැලැස්මක් නිපදූහ. මීයන්ගේ විශාල රෑලාවක් වට කළ රාජ උයනකට ගෙනඒමට, එහි රජු තම දඩයම්කරුවන් මුළු වනාන්තරය පුරාම ගවේසනය කිරීමක් නොමැතිව, තම හදවතේ තෘප්තියට දඩයම් කළ හැකි විය.

එම වනයේ උපත ලැබූ මීයන් අතර, බෝධිසත්වයෝ, නන්දිය නම් මීවැරියෙකු වූහ, තම වයස්ගත දෙමාපියන් සමඟ ස්ථිර කරුණාවෙන් ජීවත්ව, ඔවුන්ට සැපයුම් කළේය. මහා ලුහුබැඳීම ආරම්භ වී මීයන් වට කළ උයන දෙසට ගෙනයන විට, නන්දිය ඇරගත් සත්වයන් අතර තමාව තැබූවේය, අල්ලාගැනීමට ඉඩ හැරියේය. ඔහු තම ම දෙමාපියන් තවමත් උයනේ බිත්තිවලින් ඔබ්බෙහි වනයේ නිදහසේ සිටින බව දඩයම්කරුවන්ගෙන් සැඟවීය.

උයන තුළ රැස් වූ පසු, මීයෝ, එකින් එක, වාරයක් වශයෙන් රජුගේ දුනුවට මුහුණ දීමට ඉදිරිපත් වන ක්‍රමයක් ස්වයංව සංවිධානය කළහ. මේ ආකාරයෙන් එකම සතෙකු දෙවර දඩයම් කරනු නොලැබ, අනෙක් සතුන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉදාසනයට ලක් නොවේ. නන්දිය, අනෙකුත් මීයන් කළ ආකාරයටම මේ ක්‍රමයේ තම ම ස්ථානය පිළිගත්තේය. රජු එහි වට වී සිටි සෑම සතෙකුටම ආහාරත් ජලයත් සපයීය, ඔවුන්ගෙන් බලාපොරොත්තු වූයේ, එක් එක් අයට තම ම වාරය පැමිණෙන තෙක් ඉවසීම පමණි.

නන්දියගේ අල්ලාගැනීම පිළිබඳ ආනනය අවසානයේ ඔහුගේ දෙමාපියන් වෙත ළඟා විය. ඔවුන් ස්නේහවන්ත බ්‍රාහ්මණ ආනනකරුවෙකු විසින් ගෙනයන ලද අනිවාර්ය ආයාචනයක් එවූහ. එය ඔවුන්ගේ පුතුට ආයාචනා කළේ, කල් තවම ඇති තාක්, මරණය පමණක් ගෙනදෙන්නා වූ වාරයක් සඳහා අක්‍රියව බලා සිටිනවා වෙනුවට, උයනෙන් සෙමින් ඉවත්ව ඔවුන් වෙත ආපසු එන ලෙසයි.

නන්දියට ඉවතයෑම හැකි විය, එහෙත් ඔහු රැඳී සිටීමට තෝරාගත්තේය. ඔහු පැහැදිලි කළේ, ඔහුගේ ඇරගැනීම පුරාම රජු ඔහුට ආහාරත් ජලයත් සපයා ඇති බවත්, තම ම වාරය මෙතරම් ළඟා වී තිබීමේදී දැන් ඉවතයෑම, ඒ සැපයීමට හරියටම ද්‍රෝහීත්වයක් පමණක් ප්‍රතිඵල ලෙස දෙනු ඇති බවත්ය. මුලින්ම ඇරගත් රැළේ තම ස්ථානය පිළිගත් ආකාරයටම, ක්‍රමයේ තම ම ස්ථානය පැමිණෙන විට ඇති ඕනෑම දෙයක් පිළිගැනීමට ඔහු අධිෂ්ඨාන කර ගත්තේය.

නන්දියගේ වාරය අවසානයේ පැමිණි විට, ඔහු ඉදිරියේ වෙඩි තබනු ලැබීමට රජු ඉදිරියේ සිටගත්තේය. රජුට හමු වූයේ, ඔහුගේ දුනුව, සැම විටම කරන ආකාරයට, ඔහුට සේවය නොකරන බවයි, මීවැරියාගේම ස්ථිර ගුණධර්මයම, කිසි සාමාන්‍ය මියකුගේ බයකටත් වඩා ඈතට ළඟා වී ඇති ලෙසින්. තම ඉදිරියේ සාමාන්‍ය සතෙකු සිටගෙන නැති බව හැඟී, රජු තම ආයුධය එක් පසෙකට තබා, නන්දියට පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලීය.

නන්දිය අවංකව පිළිතුරු දුන්නේය. ඔහු රජුට, උයනෙන් ඔබ්බෙහි බලා සිටින තම වයස්ගත දෙමාපියන් ගැනත්, ඔහුව ඉවතයෑමෙන් වළක්වාගත් කෘතවේදී ණය ගැනත් පැවසීය. ඔහු හරියටම තමාව ඉදාසනයෙන් ආරක්ෂා කළ එම ම ඉරණමට මුහුණ දෙන, තවමත් උයන බිත්ති තුළ වට වී සිටින මීයන් ගැනත් කතා කළේය. තමන් ඇසූ දේ විසින් සිත් ඇදී, රජු නන්දියට ආශිසුවක් පිරිනැමීය. මීවැරියා තමාටම පමණක් නිදහස නොව, රජුගේ දඩයම වෙනත් ලෙස ගත හැකි සෑම ජීවියකුගේම ආරක්ෂාව ඉල්ලීය.

ඉල්ලීම සම්පූර්ණයෙන් ලබා දෙමින්, රජු දඩයම් උයන අහෝසි කර, එහි රැස් වී සිටි සෑම මීවැරියෙකුම මුදා හැරියේය. පසුව ඔහු තම ආරක්ෂාව නන්දිය ම ඉල්ලූවට වඩා ඈතට, වනාන්තරයේ සතුන් දක්වා පුළුල් කළේය, එක් මීවැරියෙකුගේ කෘතවේදීත්වයත් පුත්‍රවීය කරුණාවත් මුළු රාජ්‍යයක ම වනජීවි ආරක්ෂාව බවට හැරවූයේය.

කථාවේ අවසානයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ කෝසල රජු ආනන්ද හිමියෝ (තම ම බුරුත-පුතා හා සමීපතම උපස්ථායකයා) සමඟත්, දෙමාපියන්ගේ ආනනය ගෙනා බ්‍රාහ්මණයා ශාරිපුත්‍ර තෙරුන් (බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍යයන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු) සමඟත් හඳුන්වා දුන්හ. තම ම දෙමාපියන් වෙනුවෙන් දෛනික චර්යාව හැරයෑමට භික්ෂුවක් වරක් ගෙනා එම ම විශ්වාසවන්තකම, පුරාණ ජීවිතයක මීවැරියෙකුට, තම ම නිසැක ආරක්ෂාවට වඩා කෘතවේදී ණයක් තෝරාගැනීමට ගෙනාවේය. තීරණ දෙකම, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වූහ, හෙළාදැකීම වෙනුවට එකම ගෞරවයට සුදුසු විය.