සෝණක ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ 529 වැනි ජාතකය, එම ජන්මයේ බෝධිසත්වයන් වූ අරින්දම රජු ගැන කියයි. ඔහු රජගහ නුවරින් මගධ රටේ කිසි කැළලක් නැති තේජසින් රාජ්‍ය පාලනය කළේය. එකල ප්‍රසිද්ධ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානයක් වූ තක්සලාවේ යෞවන රාජකුමරෙකු ලෙස ඉගෙනුම ලබමින් සිටි ඔහු, සෝණක නම් විශිෂ්ට සහෝදර ශිෂ්‍යයෙකු සමඟ සමීප මිත්‍රත්වයක් ගොඩනඟා ගත්තේය. වෙන් වීමට පෙර, දෙදෙනාම පළමුව යසස් ලබන අය අනෙකාවද තමා සමඟ උස්සන බවට ප්‍රතිඥා දුන්හ.

අරින්දම නැවත ගෙදර පැමිණ මගධ රජු ලෙස රාජාභිෂේක විය. ඔහු හැට දහසක් රාජ්‍ය සේවකයන් හා රටේ කිසිදු සතුරෙකුට පිළිතුරු දිය නොහැකි සේනාවක් මැද සිටියේය. එය එම යෞවනයන් දෙදෙනා වෙන්වීමේදී බෙදාගැනීමට ප්‍රතිඥා දුන් අයුරුම යසසයි.

සෝණක තමන් සඳහා රාජාසනයක් සෙවීම වෙනුවට, තම වටා ඇති සෑම අභිලාෂයක්ම අනිත්‍ය බව දැක එයින් කලකිරුණේය. ඔහු කඳුකරයට ගොස්, අවසාන වස්තුව දක්වාම සියල්ල අත්හැරියේය. අනිත්‍යතාව පිළිබඳ ස්ථිර ප්‍රතිවිද්‍යාවෙන්, ඉතිරි වී ඇති සියලු කෙලෙස්, තෘෂ්ණාවේ, ද්වේෂයේ හා මෝහයේ ඉතිරි සලකුණු දුරු කර, තමන් ම පූර්ණ අවබෝධයට පැමිණෙන නමුත් අනුන්ට ධර්මය නොදේශනා කරන පසේබුදුවරයෙකු බවට පත් විය. ඔහු දුරස්ථ හිමාලයේ නන්දමූල පර්වතයේ ගැඹුරු නිශ්චලතාවේ වැඩවසමින් සිටියේය.

වසර හතළිහක් ගත විය. රාජ්‍යයේ අවසන් නොවන අවශ්‍යතාවලින් වැටුණු, දැන් වයසට ගිය අරින්දම රජතුමා, කාලයත් සමඟ වඩ වඩාත් තීව්‍ර වන බැඳීමකින් තම පැරණි මිතුරා සිහි කරගෙන සිටියේය. සෝණක වෙත ගෙන එන ඕනෑම කෙනෙකුට රන් කාසි දහසක් දෙන බවට ගීතයක් රැක ඔහු රචනා කර, රාජකීය ගායකයන් රටේ සෑම වෙළඳපොළකින්ම එය ගායනා කිරීමට යැවීය.

රජුගේ ආධ්‍යාත්මික සූදානම අවසානයේ මේරී ඇති බව දැනගත් සෝණක, තම බෝධියෙන් ලද බලය යටතේ රජගහ නුවර රාජකීය උයනට පහත් විය. එහි ඔහු මල් පිපුණු ආම්බා ගසක් යටින් මට්ටම් ගලක් මත තේජාන්විත නිශ්චලතාවේ වැඩවසාගෙන, සොයාගැනීමට බලා සිටියේය.

ආලෝකමත් තාපසයෙකු උයනේ පෙනී සිටින බවට රජුට ආරංචියක් ලැබුණි. අරින්දම පැමිණ තම පැරණි සහෝදර ශිෂ්‍යයා හඳුනාගත් විට, ඔහු සතුටින් හඬමින් වැළඳගත් අතර, එම පිරිනැමීම යටතේ තිබූ සියලුම මාලිගා හා නිධාන සමඟ මගධ රාජ්‍යයෙහි අර්ධයක් ද පිරිනැමුවේය.

සෝණක ශාන්ත සිනාසීමකින් පමණක් පිළිතුරු දුන්නේය. රජතුමා තව දුරටත් ඉදිරිපත් වූ විට, ඔහු රාජමුදුන හෝ නිධානයන්ට කිසි බැඳීමක් නොදරන සත්‍යයක් ගාථාවකින් පැවසීය. ගෙය සහ වස්තුව අත්හැරූ තැනැත්තා ශෝකයක් හෝ බියක් නොදරයි. කට තුඩෙහි මාසය දරන කුරුල්ලා අසල සිටින සෑම උකුසෙකුගේ ම ඇවිටේටම මුහුණ දෙයි, නමුත් එම කුරුල්ලා ම මාසය හැර දැමූ විට, ඔවුන් කිසිවෙකුට නොවදින ලෙස විවෘත අහසට නිදහසේ ඉගිලෙයි.

රාජ්‍ය තත්ත්වය ම, සෝණක රජුට කීවේය, එම මාස කැබැල්ලට වඩා වෙනස් කිසිවක් නොවේ, එය එය දරන අයෙකු වෙත දඩයම්කරුවන් ඇද ගෙන එයි. පැවිද්ද යනු, කුරුල්ලෙකු එතරම් තද අල්ලාගෙන සිටි දේ අත්හැරීමෙන් පසුව පමණක් සොයාගන්නා විවෘත අහසයි.

තම පැරණි මිතුරා එතරම් පහසුවෙන් දරන තේජාන්විත සාමයෙන් ස්පර්ශ වී, අරින්දම තම විශාල රාජ්‍යය එහි සැබෑ භාරයක් ලෙස දුටුවේය. ඔහු තම රාජකීය රථය එය සිටි තැනම තබා, තම පුත්‍රයා තමාගේ ස්ථානයේ රාජාසනයේ හිඳුවා, හිස මුඩු කර, සෝණක ගිය මාර්ගයම ගමන් කිරීමට චාරිකා තාපසයෙකුගේ කසාවත් වත් ගත්තේය.

අරින්දම හිමාලය වෙත ගමන් කර, ගැඹුරු තනිකඩ භාවනාව තුළින්, දශක ගණනාවකට පෙර තම මිතුරා ලබාගත් එම අවබෝධයට ම පැමිණියේය. ඔහු අවසානයේ බ්‍රහ්මලෝකයට ඉඟිලිණේ, සෝණකගේ යසසට ඉදිරියෙන් හැසිරුණු නිසා නොව, අල්ලාගත යුතු යසස කිසි දිනක රාජාසනයක් නොවූ බව අවසානයේ වටහාගත් නිසාය.

තක්සලාවේ සිසුන් දෙදෙනා ගත් ප්‍රතිඥාව අවසානයේ රැකගනු ලැබීය, එනමුත් ඒ අවස්ථාවේ දෙදෙනාගෙන් කිසිවෙකු සිතූ ආකාරයට නොවේ. අරින්දම සැබවින්ම තම මිතුරා තම ම යසස සමඟ උස්සා තිබිණ, සෝණක ද සැබවින්ම එම යහපත ප්‍රතිචාර දක්වා තිබිණි. නමුත් අවසානයේ දෙදෙනා අතර සමීප වූ යසස වූයේ පැවිද්ද ම විය, රාජමුදුනක්, රන් ගීතයක්, හෝ වසර හතළිහක සෙවීමක් ම තනිව කිසි දිනක මිලදී ගත නොහැකි එකම උරුමය.