උද්දාලක ජාතකය

ජේතවනයේ වාසය කරමින් සිටි බුදුරජාණන් වහන්සේ අවංක නොවන පුද්ගලයෙකු ගැන දේශනා කළ සේක. විමුක්තියට මෙහෙයවන ධර්මයට කැප වී සිටියද, ඔහු ජීවිතාවශ්‍යතා සඳහා වංචාව පැවැත්වී ය. ධර්ම සභාවේ කථා කරමින් සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඔහුගේ දෝෂ හෙළිදරව් කළහ. මෙතරම් මහත් ශාසනයකට ඇතුළත් වී ද ඔහු වංචාවෙන් ජීවත් විය හැකි දැයි ඔව්හු පුදුම වූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩම කොට, ඔවුන් කුමක් ගැන සාකච්ඡා කරන්නේදැයි විමසා එය අසා වදාළ සේක. මෙම පුරුෂයා වංචා කිරීම පළමු වතාව නොවන බව වදාළ සේක, අතීතයේ කථාවක් දේශනා කළ සේක. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 487 මෙම කථාව වාර්තා කරන අතර, මෙම නැවත කීමෙන් ඒ පාඨය අනුගමනය කෙරේ.

බරණැස් රජු වූ බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ සමයේ, බෝසතුන් ඔහුගේ පුරෝහිතයා විය; ඔහු ප්‍රාඥ හා දැනුම්වන්ත පුරුෂයෙකි. දිනක් ඔහු තම උයන වෙත ගිය විට එහිදී කාන්තාවක් හමු විය. ඇය පසුව ඔහුට පැවසුවේ තමා ගර්භිණී බවත්, දරුවාට ඔහුගේ සීයාගේ නම දෙන බවත්‍ය. පුරෝහිතයා සිතුවේ, උසස් කුලයක නාමය එවැනි දරුවෙකුට යා නොයුතු බවයි. ඒ වෙනුවට ඔහු පැවසුවේ, ඔවුන් ඉදිරියේ ඇති ගස උද්දාල ලෙස හඳුන්වන බවත්, එහි දී දරුවා පිළිසිඳ ගත් බැවින් ඔහුට උද්දාලක යන නම දිය යුතු බවත්‍ය. ඔහු ඇයට මුද්‍රිකාවක් දී, දරුවා දියණියක් නම් එම මුද්දිය ඇයට දරුවා රැකබලා ගැනීමට උපකාරී වන බවත්, පිරිමි දරුවෙකු නම් වැඩුණු විට ඔහු පුරෝහිතයා වෙත ගෙන ආ යුතු බවත් පැවසීය.

නියමිත කාලයේදී ඇය පුතෙකු බිහි කර ඔහුට උද්දාලක යනුවෙන් නම් තැබුවාය. ඔහු වැඩුණු විට ඔහුගේ පියා කවරෙක්දැයි විමසීය. මව ඔහුට පැවසුවේ ඒ පුරෝහිතයා බවයි. එවිට කුමාරයා පැවසුවේ, එසේනම් තමන් ශුද්ධ ග්‍රන්ථ ඉගෙන ගන්නා බවයි. ඔහු මව වෙතින් මුද්දිය ගෙන, ආචාර්‍ය ගාස්තුව සමඟ, ලොව ප්‍රසිද්ධ ආචාර්‍යවරයෙකු යටතේ ඉගෙන ගැනීමට තක්සලාවට ගියේය. ඉගෙනුම ලබන අතරතුර ඔහු තපස්වී කණ්ඩායමක් දුටු අතර, ඔවුන්ට පරිපූර්ණ ඥානය ඇති විය යුතු යැයි සිතීය. ඔවුන්ගෙන් ඉගෙන ගැනීමට ඔහු ලෞකික ජීවිතය අත්හැර, නමුත් නම්‍රව ඔවුන්ට සේවය කර, ඔවුන්ගේ ප්‍රඥාව ඉගැන්වීමට ඉල්ලා සිටියේය.

තපස්වීහු තමන් දන්නා සියල්ල ඔහුට ඉගැන්වූ අතර, පන්සියයේ මුළු කණ්ඩායමෙන් කිසිවෙක් ඔහුට වඩා උසස් නොවූහ. ඔහු ඔවුන් අතර ප්‍රාඥයා වූ බැවින්, ඔවුන් ඔහු ආචාර්‍යවරයා ලෙස තෝරා ගත්හ. ඉන්පසු ඔහු විමසුවේ, ඔවුන් සෑම විටම වනයේ පලතුරු හා මුල් අනුභව කරමින් ජීවත් වන්නේ මන්දැයි, කිසි විටෙකත් ජනයා අතරට නොයන්නේ මන්දැයි ය. ඔවුන් පිළිතුරු දුන්නේ, ජනයා ඔවුන්ට පරිත්‍යාග ලබා දීමට සතුටු වුවද, ධර්මය ඉගැන්වීමෙන් හා ප්‍රශ්න ඇසීමෙන් කෘතඥතාව පෙන්වන ලෙස ඔවුන් ඉල්ලන බවත්, ඒ ගැන ඔවුන් බිය වන බවත්‍ය. උද්දාලක ඔවුන්ට බිය නොවන ලෙස පැවසීය. චක්‍රවර්ති රජු ප්‍රශ්න ඇසුවද, ඒවා විසඳීම තමා සතු බව ඔහු පැවසීය.

පිණ්ඩපාතය ඉල්ලමින් ඔවුන් සමඟ ඔහු චාරිකාවේ ගිය අතර, අවසානයේ බරණැසට පැමිණ රජුගේ උයනේ නැවතුණි. ඊළඟ දිනයේ ඔවුන් නගර ද්වාරය අසල ගමක සිට පිණ්ඩපාතය ඉල්ලූ අතර, ජනයා ත්‍යාගශීලීව දන් දුන්හ. ඊළඟ දිනයේ ඔවුන් නගරය හරහා ගිය විට, දන් වැඩි විය. උද්දාලක ස්තූති කොට, දායකයන්ට ආශීර්වාද කර, ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දුන්නේය. ජනයා සතුටු වී තපස්වීන්ට අවශ්‍ය සියල්ල දුන්හ. ප්‍රාඥ ආචාර්‍යවරයෙකු පිළිබඳ ප්‍රවෘත්තිය නගරය පුරා පැතිර ගිය අතර, රජු ද එය අසා සිටියේය. ඔහු එදින ඔවුන් බැලීමට යන බව පැවසීය.

අන්‍යයෙක් උද්දාලකට දැන්වූයේ රජු එනවා ඇති බවයි. ඔහු කණ්ඩායම එකතු කර, “මහත් අයගේ කරුණාව එක් දිනක් ලබා ගන්න; එය ජීවිත කාලයටම ප්‍රමාණවත්‍ය” කියා පැවසීය. ඔහු නියෝග දුන්නේය. ඇතැම්හු සීරුවට එල්ලී තපස් කළ යුතුය; ඇතැම්හු බිම උකුලෙන් වාඩි විය යුතුය; ඇතැම්හු කටු ඇඳ මත සයනය කළ යුතුය; ඇතැම්හු පඤ්චාග්නි තපස් කළ යුතුය. අනෙකුත් අය ජලයේ සිටගෙන සිටිය යුතුය, නැතහොත් ඒ ඒ තැන පවිත්‍ර මන්ත්‍ර පාරායණය කළ යුතුය. ඔහු ම ප්‍රාඥ පුරුෂයින් අට හෝ දස දෙනෙකු සමඟ සූදානම් කළ අසුනක වාඩි වී සිටියේය; ඔහු අසල සුන්දර පීඨයක් මත උසස් ග්‍රන්ථයක් තිබුණේය. රජු පුරෝහිතයා සහ විශාල පිරිවර සමඟ පැමිණ, ඔවුන් පරලොවදී අපාය ගතිවලට බිය නොවන බව සිතා සතුටු වූයේය.

රජු පුරෝහිතයාට ගාථාවෙන් කථා කළේය. නොසේදූ දත්, එළුවන්ගේ සම් ඇඳුම් හා පිරුණු හිසකෙස් ඇති ඔවුන් සාමයෙන් ශුද්ධ වචන මුමුණන බවත්, ඔවුන් සත්‍යය ඇත්තෙන්ම දන්නා බවත් ඔහු පැවසීය. පුරෝහිතයා පිළිතුරු දුන්නේ, ඉගෙන ගත් මුනිවරයෙකුට පවා නරක ක්‍රියා කළ හැකි බවත්, ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවක් නොමැතිව දහස් වේද ද ආරක්ෂාව ගෙන නොදෙන බවත්‍ය. ඉන්පසු උද්දාලක, එසේ නම් වේද නිෂ්ඵල බව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. පුරෝහිතයා පැවසුවේ ඒවා නිෂ්ඵල නොවන බවයි. වේද අධ්‍යයනය කීර්තිය ගෙන දෙන නමුත්, සදාචාරාත්මක හැසිරීම සැප ගෙන දෙයි. උද්දාලක තීරණය කළේ මේ මිනිසා සමඟ නොවිවාද කළ යුතු බවයි. ඔහු තම පුත්‍රයා බව පැවසුවොත්, මිනිසා ඔහුට ආදර කළ යුතු බව, එබැවින් ඔහු එසේ කළේය.

උද්දාලක තමා පුරෝහිතයාගේ පුත්‍රයා බව ප්‍රකාශ කළේය. පුරෝහිතයා ඔහු ඉතිරි කළ සලකුණ ඉල්ලූ විට, උද්දාලක මුද්දිය ඔහුට දුන්නේය. පුරෝහිතයා එය හඳුනාගෙන, ඔහු සැබවින්ම බ්‍රාහ්මණයෙක් බව පැවසුවද, බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ යුතුකම් දන්නේද යැයි විමසීය. ඔවුන් ගාථා හුවමාරු කර ගත්හ. උද්දාලක ගින්දර, ජලය සහ යාග කණුව සමඟ වන පූජාව විස්තර කළේය. පුරෝහිතයා පැවසුවේ, ජලය ඉසීමෙන් බ්‍රාහ්මණයා පිරිසිදු නොවන බවයි. සැබෑ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ඉඩම්, භාණ්ඩ, ආශාවක් හෝ ඥාතීන් නැත; ඔහු ජීවිතය ගැන උදාසීන ය, තණ්හා හෝ නපුරු ක්‍රියා නැත. උද්දාලක වර්ණය (ජාතිය) ගැන ඔහුට තදින් ප්‍රශ්න කළේය. ඔහු පැවසුවේ ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය, ශූද්‍ර, චණ්ඩාල සහ පුක්කුස යන සියල්ලෝම අනුකම්පාසහගත වී නිර්වාණය දිනිය හැකි බවයි; එසේ නම් සාධුන් අතර කවරෙක් උසස්ද? පුරෝහිතයා එකඟ වූයේ කිසිවෙක් උසස් නොවන බවට ය. විවිධ වර්ණවලින් ඇඳ ඇති රෙද්දකින් තනා ඇති මණ්ඩපයක සෙවණ එකක් වන්නා සේ, මිනිසුන් පිරිසිදු වූ විට යහපත් පුද්ගලයෝ සාධුන් පමණක් දකිති; ඔවුන්ගේ උපන් තැන ගැන නොවිමසති. උද්දාලකට පිළිතුරක් නොතිබුණු බැවින් නිහඬව වාඩි විය.

පුරෝහිතයා රජුට පැවසුවේ, මේ සියලු තපස්වීහු වංචාකරුවන් බවත්, වංචාව නිසා ඉන්දියාව පුරාම විනාශ වන බවත්‍ය. ඔහු රජුගෙන් ඉල්ලා සිටියේ, උද්දාලකව ව්‍යාජ තපස් අත්හැර තමා යටතේ පුරෝහිතයා ලෙස සේවය කිරීමට පොළඹවන ලෙසය. අනෙකුත් සියල්ලෝම තපස් අත්හැර, පලිහ හා හෙල්ල ගෙන රජුගේ සේවයට ඇතුළත් විය යුතු බවත් ඔහු පැවසීය. රජු එකඟ වූ අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම ඔහුගේ සේවයට ඇතුළත් වූහ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනාව නිමා කොට, මෙම පුරුෂයා වංචාකරුවෙකු වූයේ මෙය පළමු වතාව නොවන බව වදාළ සේක. ඒ ජාති හඳුනා වදාළ සේක. අවංක නොවන භික්ෂුව උද්දාලක වූ අතර, ආනන්ද රජු විය; බුදුරජාණන් වහන්සේ ම පුරෝහිතයා විය.

මෙම කථාව ගිහිගෙයි හෝ තාපස ජීවිතයට හෝ ශාස්ත්‍ර ඉගෙනීමට හෝ හෙළිදරව් කිරීම නොවේ. එය ඒවා පිටුපස ඇත්තේ කුමක්දැයි විමසයි. මිනිසෙකුට නිවැරදි ඇඳුම් ඇඳ ගත හැකිය, නිවැරදි ඉරියව්ව පවත්වා ගත හැකිය, නිවැරදි ගාථා කීව හැකිය, එහෙත් තවමත් පුරෝහිතයා වංචාකරු යැයි කී දෙයක් විය හැකිය. අවසානයේ තර්කය තීරණය වූයේ තනතුර හෝ චාරිත්‍රය මත නොව, හැසිරීම මත ය. පුරෝහිතයා පියෙකුගේ සැලකිල්ලද පෙන්වීය. ඔහුට තම පුත්‍රයාට අවමන් කළ හැකි වුවද, ඔහු ඔහුට තනතුරක් පිරිනැමීය; අනෙකුත් අයට අවංක රැකියා ලබා දුන්නේය. සැබෑ සදාචාරය ඉල්ලා සිටින ඉගැන්වීමක් ද වෙනස් වීම සඳහා දොරටුවක් විවෘතව තබයි.