নেমিনাথৰ জীৱন

জৈন ধৰ্মৰ মতে, নেমিনাথ এজন মহান আত্মা আছিল যি পৃথিৱীত ২২তম তীৰ্থঙ্কৰ হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তীৰ্থঙ্কৰ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে এনে এজন জ্ঞানী শিক্ষক যি নিজে সকলো বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ আনকো মুক্তিৰ পথ দেখুৱাই। নেমিনাথৰ জন্ম দ্ৱাৰিকা নগৰীৰ ৰাজবংশত হৈছিল, যি বৰ্তমানৰ গুজৰাটত অৱস্থিত। তেওঁৰ পিতৃ আছিল ৰাজা সমুদ্ৰবিজয় আৰু মাতৃ আছিল ৰাণী শিৱদেৱী। শৈশৱৰ পৰাই নেমিনাথ অতি জ্ঞানী, দয়ালু আৰু ধ্যানপৰায়ণ আছিল।

যেতিয়া নেমিনাথ যৱনিক অৱস্থাত উপনীত হ’ল, তেতিয়া তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁৰ বিবাহৰ বাবে ৰাজকুমাৰী ৰাজিমতীক মনোনীত কৰিলে। ৰাজিমতীও ধাৰ্মিক আৰু সুশীলা আছিল। বিবাহৰ দিনা বহু আড়ম্বৰপূৰ্ণ আয়োজন কৰা হৈছিল। ৰাজপ্ৰাসাদত অতিথিৰ সমাগম হ’ল, আৰু বিবাহৰ ভোজৰ বাবে বহুতো পশু, যেনে গৰু, ছাগলী, ম’হ আদি বধ কৰিবলৈ অনা হ’ল।

হঠাতে নেমিনাথে সেই পশুবোৰৰ ভয়ংকৰ ক্ৰন্দন শুনিবলৈ পালে। তেওঁৰ হৃদয় কম্পিত হৈ উঠিল। তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে তেওঁৰ বিবাহৰ আনন্দৰ বাবে এই নিৰীহ প্ৰাণীকেইটা হত্যা কৰা হ’ব। তেওঁ ভাবিলে—যদি এই পশুবোৰেও জীৱনৰ মোহ আৰু মৃত্যুৰ ভয় অনুভৱ কৰে, তেন্তে তেওঁৰ নিজৰ সুখৰ বাবে আনৰ জীৱন বলি দিয়া কিমান অন্যায়। এই দয়াভাৱৰ বশৱৰ্তী হৈ নেমিনাথে তৎক্ষণাত বিবাহ ত্যাগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে।

নেমিনাথে ৰাজিমতীক নিজৰ মনৰ কথা বুজাই ক’লে যে তেওঁ সংসাৰৰ মায়া ত্যাগ কৰি সত্য আৰু অহিংসাৰ বাটত খোজ দিব বিচাৰে। ৰাজিমতীও এজনী ধাৰ্মিক নাৰী আছিল; তেওঁ নেমিনাথৰ সিদ্ধান্তক সন্মান জনাই তেওঁক আশীৰ্বাদ দিলে। কিছু সময়ৰ পিছত ৰাজিমতীয়েও সন্ন্যাসী জীৱন গ্ৰহণ কৰিলে। এই কাহিনীৰ বিভিন্ন সংস্কৰণত কিছুমান বিৱৰণ ভিন্ন হ’ব পাৰে, কিন্তু মুখ্য অংশ একে—পশুৰ ক্ৰন্দনে নেমিনাথক বিবাহ ত্যাগ কৰিবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰিছিল।

বিবাহ ত্যাগ কৰাৰ পিছত নেমিনাথে ৰাজপ্ৰাসাদ এৰি এখন বনলৈ গ’ল। তাত তেওঁ কঠোৰ তপস্যা আৰু ধ্যানত মগ্ন হ’ল। তেওঁ দীৰ্ঘকাল উপবাস কৰি, কঠোৰ শাৰীৰিক কষ্ট সহ্য কৰি, ভোগ-বিলাসৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে বিচ্ছিন্ন হৈ থাকিল। এই তপস্যাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ আছিল অহিংসা—কোনো প্ৰাণীক কষ্ট নিদিয়া, আৰু সত্য—সদায় সত্য কথা কোৱা।

অৱশেষত, বহু বছৰৰ তপস্যাৰ পিছত, নেমিনাথে সম্যক জ্ঞান বা কেৱল জ্ঞান লাভ কৰিলে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে তেওঁ আত্মা, জগত, কৰ্ম, আৰু মুক্তি সম্পৰ্কে সকলো গভীৰ সত্য বুজি পালে। তেতিয়া তেওঁ জৈন ধৰ্মৰ ২২তম তীৰ্থঙ্কৰ হিচাপে পৰিগণিত হ’ল, আৰু তেওঁ লোকসকলক অহিংসা, সত্য, অস্তেয় (চুৰি নকৰা), ব্ৰহ্মচৰ্য, আৰু অপৰিগ্ৰহ (লোভ নকৰা) এই পাঁচ মহাব্ৰতৰ শিক্ষা দিছিল।

নেমিনাথৰ জীৱন কাহিনী জৈন ধৰ্মত প্ৰেৰণাদায়ক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ দেখুৱাই যে বাহ্যিক সুখ-আনন্দতকৈও দয়া আৰু আধ্যাত্মিক মুক্তি অধিক মূল্যবান। তেওঁৰ বিবাহ ত্যাগৰ কাহিনী বিশেষকৈ পশু-পক্ষীৰ প্ৰতি দয়া আৰু অহিংসাৰ শিক্ষাৰ বাবে জনপ্ৰিয়। এনে বিশ্বাস কৰা হয় যে নেমিনাথৰ জীৱনৰ ঘটনাসমূহ জৈন ধৰ্মৰ প্ৰাচীন গ্ৰন্থ যেনে ‘উত্তৰাধ্যয়ন সূত্ৰ’ত বৰ্ণিত হৈছে, যদিও কিছু সংস্কৰণত সময় বা চৰিত্ৰৰ বিবৰ্ণ ভিন্ন হ’ব পাৰে।

আজিও জৈনসকলে নেমিনাথক অহিংসাৰ প্ৰতীক হিচাপে পূজা-অৰ্চনা কৰে। তেওঁৰ শিক্ষা যে প্ৰত্যেক জীৱতে আত্মা আছে আৰু তাক সন্মান কৰা উচিত, সেই শিক্ষা যুগ যুগ ধৰি মানুহৰ হৃদয়ত প্ৰেৰণা জগাই ৰাখিছে। এই কাহিনীৰ সাৰমৰ্ম হ’ল—সঁচা সুখ বাহিৰৰ নহয়, অন্তৰৰ শুদ্ধি আৰু জ্ঞানত নিহিত।