পঞ্চ সভা
ভগৱান নটৰাজৰ পাঁচটা পৱিত্ৰ মহাজাগতিক নৃত্য মণ্ডপ
তামিলনাডুৰ পঞ্চ সভা হ'ল সেই পাঁচটা পৱিত্ৰ স্থান য'ত ভগৱান শিৱই নটৰাজ ৰূপত সৃষ্টিৰ মহাজাগতিক নৃত্য পৰিৱেশন কৰিছিল। এই পঞ্চ সভা দৰ্শন কৰিলে জীৱৰ সংচিত কৰ্ম ধ্বংস হৈ আত্মাই পৰম মুক্তি লাভ কৰে।
দ্ৰুত ভক্তি পথ-প্ৰদৰ্শক (এক দৃষ্টিত)
- •ইয়াৰ পৰিচয়: পঞ্চ সভা, অৰ্থাৎ পাঁচটা নৃত্য-মণ্ডপ, তামিলনাডুত থকা এক পবিত্ৰ ভৌগোলিক বিন্যাস। ইয়াত পৰমেশ্বৰ শিৱে নটৰাজ ৰূপত, নৰ্তকসকলৰ ৰজা হিচাপে, পঞ্চকৃত্য—সৃষ্টি, স্থিতি, সংহাৰ, তিৰোভাৱ আৰু অনুগ্ৰহ—ৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা নিজৰ পাঁচটা মহাজাগতিক নৃত্য প্ৰকাশ কৰিছিল।
- •দৰ্শন আৰু জপৰ ফল: চিদম্বৰ মাহাত্ম্য আৰু তিৰুবিলায়াডল পুৰাণ অনুসাৰে, এই পাঁচটা মহাজাগতিক গৰ্ভগৃহৰ দৰ্শনে মানুহৰ সূক্ষ্ম দেহৰ পঞ্চকোশ শুদ্ধ কৰে, জন্ম-জন্মান্তৰৰ সঞ্চিত পাপকৰ্ম ক্ষয় কৰে আৰু পৰমানন্দময় মুক্তি শিৱানন্দ প্ৰদান কৰে।
- •কেতিয়া যাব: তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে উপযুক্ত সময় অক্টোবৰৰ পৰা মাৰ্চৰ মাজলৈ। প্ৰধান পুণ্যতিথিসমূহৰ ভিতৰত ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰীত মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ আৰুদ্ৰা দৰ্শনম্, ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চত মহাশিৱৰাত্ৰি আৰু দুমাহৰ অন্তৰে অহা প্ৰদোষ ব্ৰতৰ দিনবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত।
- •ক'ত:
- 1.কনক সভা, সোণৰ মণ্ডপ: থিল্লাই নটৰাজ মন্দিৰ, চিদম্বৰম, কডালোৰ জিলা।
- 2.ৰজত সভা, ৰূপৰ মণ্ডপ: মীনাক্ষী সুন্দৰেশ্বৰৰ মন্দিৰ, মাদুৰাই।
- 3.ৰত্ন সভা, মাণিক্য মণ্ডপ: ৱাড়া অৰণ্যেশ্বৰৰ মন্দিৰ, তিৰুৱালাঙ্গাডু, তিৰুৱল্লুৰ জিলা।
- 4.তাম্ৰ সভা, তাঁৰৰ মণ্ডপ: নেল্লাইয়াপ্পৰ মন্দিৰ, তিৰুনেলভেলি, তাম্ৰপৰ্ণী নদীৰ উপত্যকা।
- 5.চিত্ৰ সভা, চিত্ৰশালা মণ্ডপ: কুট্ৰালনাথৰ মন্দিৰ, কোৰ্টালাম বা কুট্ৰালাম, তেনকাশী জিলা।
- •কেনেকৈ (বিধি আৰু নিয়ম):
- •যাত্ৰাৰ ক্ৰম: তিৰুৱালাঙ্গাডুৰ ৰত্ন সভা (কালীৰ সৈতে আদি অগ্নি-নৃত্যৰ প্ৰতীক) বা চিদম্বৰমৰ কনক সভা (আকাশ আৰু হৃৎপদ্ম) পৰা আৰম্ভ কৰি, দক্ষিণমুখে মাদুৰাই, তিৰুনেলভেলিৰ জৰিয়তে আগবাঢ়ি, শান্ত অৰণ্যৰ ঝৰণা কোৰ্টালামত সামৰণি মাৰক।
- •মন্দিৰৰ মৰ্যাদা: ঐতিহ্যগত পহিৰন বাধ্যতামূলক: পুৰুষৰ বাবে ওপৰৰ কাপোৰ নোহোৱাকৈ ধুতি বা বেষ্টি, মহিলাৰ বাবে শাৰী বা সম্ভ্ৰম ৰক্ষা কৰা ঐতিহ্যগত পহিৰন। নটৰাজৰ ওপৰলৈ তোলা চৰণ কুঞ্চিতপাদৰ ধ্যান কৰি, সদায় প্ৰদক্ষিণা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত সম্পূৰ্ণ কৰক।
- •স্নান আৰু অৰ্পণ: চিদম্বৰমৰ শিৱগংগা, মাদুৰাইৰ সোণৰ পদ্ম পুখুৰী, কোৰ্টালামৰ চিত্ৰ তীৰ্থ আদি মন্দিৰৰ তীৰ্থত পবিত্ৰ স্নান কৰক। বিল্বপত্ৰ, কেঁচা দুধ, সুগন্ধি চন্দন আৰু বিশুদ্ধ গাখীৰৰ ঘিৰ প্ৰদীপ অৰ্পণ কৰক।
পবিত্ৰ উৎস আৰু পৌৰাণিক / শাস্ত্ৰীয় বংশপৰিচয়
ভগৱান নটৰাজৰ নৃত্য ব্ৰহ্মাণ্ডৰ শাশ্বত, স্পন্দিত হৃৎস্পন্দন। শৈৱ সিদ্ধান্ত দৰ্শনত প্ৰভুৰ নৃত্য কেৱল সৌন্দৰ্যাত্মক গতি নহয়। ইয়ে পঞ্চকৃত্য, অৰ্থাৎ পাঁচ প্ৰকাৰৰ মহাজাগতিক ক্ৰিয়াৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সৃষ্টি, অৰ্থাৎ সৃজন, ডমৰুৰ পৰা উৎপন্ন হয়। স্থিতি, অৰ্থাৎ পালন, অভয় মুদ্ৰাৰে স্থিৰ হৈ থাকে। সংহাৰ, অৰ্থাৎ লয়, তেওঁৰ হাতৰ অগ্নিৰে প্ৰজ্বলিত হয়। তিৰোভাৱ, অৰ্থাৎ আৱৰণ, অপস্মাৰ নামৰ বামন অসুৰৰ ওপৰত স্থিত। আৰু অনুগ্ৰহ, অৰ্থাৎ কৰুণা আৰু মোক্ষ, তেওঁৰ ওপৰলৈ তোলা বাওঁ চৰণ কুঞ্চিতপাদৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হয়।
পৌৰাণিক বিৱৰণ অনুসাৰে, ঋষি, দেৱতা আৰু ভক্তসকলৰ গভীৰ আধ্যাত্মিক আকাংক্ষা পূৰণৰ বাবে প্ৰভু এই পাঁচটা বিশেষ পবিত্ৰ স্থানত নৃত্য কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল। তিৰুৱালাঙ্গাডুৰ ৰত্ন সভাত, মাতা কালীৰ ন্যায়সংগত ক্ৰোধ শান্ত কৰিবলৈ তেওঁ প্ৰচণ্ড ঊৰ্ধ্ব তাণ্ডৱ কৰিছিল। চিদম্বৰমৰ কনক সভাত, ঋষি পতঞ্জলি আৰু ব্যাঘ্ৰপাদক তেওঁ আনন্দ তাণ্ডৱ, অৰ্থাৎ পৰমানন্দৰ নৃত্যৰ দৰ্শন প্ৰদান কৰিছিল। মাদুৰাইৰ ৰজত সভাত, ভক্ত ৰজা ৰাজশেখৰ পাণ্ড্যৰ হৃদয়স্পৰ্শী প্ৰাৰ্থনাত দ্ৰৱীভূত হৈ প্ৰভুৱে নিজৰ ভংগী সলনি কৰি বাওঁ ভৰিৰ সলনি সোঁ ভৰি তুলিছিল; সেয়া চতুৰ বা সন্ধ্যা তাণ্ডৱ।
তিৰুনেলভেলিৰ তাম্ৰ সভাত, তাম্ৰপৰ্ণীৰ পবিত্ৰ জলৰ মাজত, বিশ্ব-ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি তেওঁ মুনি তাণ্ডৱ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। শেষত, কোৰ্টালামৰ চিত্ৰ সভাত, পৰ্বতীয় ঝৰণাৰ মাজত, চিত্ৰৰূপৰ জৰিয়তে তেওঁ নিজৰ সৌন্দৰ্য প্ৰকাশ কৰিছিল; সেয়া ত্ৰিপুৰ তাণ্ডৱ। এই ৰূপে দেখুৱায় যে দিব্য কৃপা বিশ্বকলাত বুৰা হৈ আছে। এই পাঁচটা পবিত্ৰ সভা একেলগে দিব্য উপলব্ধিৰ এক সম্পূৰ্ণ আধ্যাত্মিক পথ গঠন কৰে।
পবিত্ৰ দেৱালয় আৰু স্থানসমূহ
সাধু, মনীষী আৰু ঐতিহাসিক পৰম্পৰা
পঞ্চ সভাৰ মাহাত্ম্য ৬৩ জন তামিল শৈৱ নায়নাৰ সাধুৰ অমৰ বাণীত চিৰ-কীৰ্তিত। শৈৱ পৰম্পৰাৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা সাধিকা কাৰাইক্কাল অম্মাইয়াৰে শাৰীৰিক সৌন্দৰ্য ত্যাগ কৰি, মূৰৰ ভৰত ভৰ দি হাঁটি তিৰুৱালাঙ্গাডু পাইছিল। তাত ৰত্ন সভাত, প্ৰভুৰ নৃত্যৰত চৰণৰ তলত তেওঁ আজিও আসীন হৈ আছে; তাতে তেওঁ নিজৰ অমৰ ৰচনা তিৰুৱালাঙ্গট্টু মূত্ত তিৰুপ্পদিগম্ গাইছিল।
অপ্পৰ, সম্বন্দৰ, সুন্দৰৰ আৰু মাণিক্কৱাচকৰে তেৱাৰম্ (বাৰটা খণ্ডৰ তিৰুমুৰাইৰ প্ৰথম সাতটা খণ্ড) আৰু তিৰুৱাচকম্ (তিৰুমুৰাই সংখ্যা ৮)ৰ কাব্যামৃতেৰে এই সভাসমূহ পবিত্ৰ কৰিছিল। ঐতিহাসিক পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে এই পবিত্ৰ স্থাপত্যৰ বিস্ময়বোৰ যুগ যুগ ধৰি সংৰক্ষিত হৈছে। চোল সম্ৰাটসকলে চিদম্বৰমৰ কনক সভাৰ চাল খাঁটি সোণেৰে মণ্ডিত কৰিছিল; মাদুৰাইৰ পাণ্ড্য ৰজা আৰু নায়ক শাসকসকলে আন সভাবোৰ পালাক্ৰমে ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিছিল।
পবিত্ৰ স্তোত্ৰ আৰু ধ্যান
এই পাঁচটা বিশ্ব-নৃত্য মণ্ডপৰ ধ্যান কৰোঁতে, চিদম্বৰ মাহাত্ম্যৰ পৰা এই পবিত্ৰ নটৰাজ ধ্যান শ্লোক পাঠ কৰক:
कृपा समुद्रं सुमुखं त्रिनेत्रं जटाधरं पार्वती वामभागम् ।
सदाशिवं रुद्रमनन्तरूपं चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥
কৃপা-সমুদ্ৰং সুমুখং ত্ৰিনেত্ৰং জটাধৰং পাৰ্ৱতী-ৱামভাগম্ ।
সদাশিৱং ৰুদ্ৰমনন্তৰূপং চিদম্বৰেশং হৃদি ভাৱয়ামি ॥
ভাৱাৰ্থ: “যি কৰুণাৰ অগাধ সাগৰ, সুন্দৰ মুখমণ্ডলযুক্ত, ত্ৰিনেত্ৰধাৰী, জটাজূটে শোভিত, যাৰ বাওঁ অংগত ভগৱতী পাৰ্ৱতী বিৰাজমান, সেই নিত্য কল্যাণকাৰী, অনন্তৰূপধাৰী চিদম্বৰেশ্বৰ সদাশিৱক মই হৃদয়ত ধ্যান কৰোঁ।”
আপুনি জানেনে?
At Madurai's Rajatha Sabha, Lord Nataraja is uniquely depicted standing on His left leg with His right foot raised—the reverse of the standard cosmic posture—fulfilling the compassionate plea of King Rajashekara Pandya.
Tradition holds that the roof of Kanaka Sabha at Chidambaram is tiled with 21,600 golden tiles, said to symbolize the number of breaths a human being takes in a single day (Soham breath rhythm), and fixed with 72,000 golden nails said to represent the subtle nadis.
In the Chitra Sabha at Courtallam, no three-dimensional stone or metallic idol of Nataraja is worshipped; the cosmic dance is venerated through ancient, vibrant natural vegetable-dye fresco paintings.
Saint Karaikkal Ammaiyar wished never to place her earthly feet upon the holy ground where the Lord dances at Thiruvalangadu; hence, she traversed the sacred kshetra walking inverted upon her head.
The Tamra Sabha at Tirunelveli contains an exquisite timbered roof encased entirely in copper sheets and intricately carved with 517 figures depicting cosmic legends and Gandharvas.