Bharat Devotion
Embroidered artwork for શ્રી અંબે માતાની આરતી: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

શ્રી અંબે માતાની આરતી

શ્રી અંબે માતાની આરતી

દિવ્ય માતા દેવી અંબેની ભક્તિ-આરતી, જેમાં તેમના તેજસ્વી સ્વરૂપ, શસ્ત્રો અને અસુરો પરના વીરોચિત વિજયોનું વર્ણન છે.

શ્લોકો

જય અમ્બે ગૌરી, મૈયા જય શ્યામા ગૌરી તુમકો નિશદિન ધ્યાવત, હરિ બ્રહ્મા શિવજી
Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri. Tumko Nishdin Dhyavat, Hari Brahma Shivji.

શ્લોક 1

માંગ સિંદૂર વિરાજત, ટીકો મૃગમદ કો ઉજ્જ્વલ સે દોઉ નૈના, ચંદ્રવદન નીકો
Maang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko. Ujjwal Se Dou Naina, Chandravadan Neeko.

શ્લોક 2

કનક સમાન કલેવર, રક્તામ્બર રાજૈ રક્તપુષ્પ ગલ માલા, કંઠન પર સાજૈ
Kanak Samaan Kalevar, Raktambar Rajai. Raktpushp Gal Maala, Kanthan Par Sajai.

શ્લોક 3

કેહરિ વાહન રાજત, ખડ્ગ ખપ્પર ધારી સુર-નર-મુનિજન સેવત, તિનકે દુખહારી
Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhaari. Sur Nar Munijan Sevat, Tinke Dukhhaari.

શ્લોક 4

કાનન કુણ્ડલ શોભિત, નાસાગ્રે મોતી કોટિક ચંદ્ર દિવાકર, સમ રાજત જ્યોતી
Kaanan Kundal Shobhit, Naasagre Moti. Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti.

શ્લોક 5

શુંભ-નિશુંભ બિદારે, મહિષાસુર ઘાતી ધૂમ્ર વિલોચન નૈના, નિશદિન મદમાતી
Shumbh-Nishumbh Bidaare, Mahishasur Ghaati. Dhumra Vilochan Naina, Nishdin Madmaati.

શ્લોક 6

ચણ્ડ-મુણ્ડ સંહારે, શોણિત બીજ હરે મધુ-કૈટભ દોઉ મારે, સુર ભયહીન કરે
Chand-Mund Sanhaare, Shonit Beej Hare. Madhu-Kaitabh Dou Maare, Sur Bhayheen Kare.

શ્લોક 7

બ્રહ્માણી, રુદ્રાણી, તુમ કમલા રાની આગમ નિગમ બખાની, તુમ શિવ પટરાની
Brahmani, Rudrani, Tum Kamala Raani. Aagam Nigam Bakhaani, Tum Shiv Patraani.

શ્લોક 8

ચૌંસઠ યોગિની મંગલ ગાવત, નૃત્ય કરત ભૈરોં બાજત તાલ મૃદંગા, અરૂ બાજત ડમરૂ
Chausath Yogini Mangal Gaavat, Nritya Karat Bhairon. Baajat Taal Mridanga, Aru Baajat Damaru.

શ્લોક 9

તુમ હી જગ કી માતા, તુમ હી હો ભરતા ભક્તન કી દુખ હરતા, સુખ સંપતિ કરતા
Tum Hi Jag Ki Maata, Tum Hi Ho Bharata. Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampati Karta.

શ્લોક 10

ભુજા ચાર અતિ શોભિત, વર મુદ્રા ધારી મનવાંછિત ફલ પાવત, સેવત નર નારી
Bhuja Chaar Ati Shobhit, Var Mudra Dhaari. Manvaanchhit Phal Paavat, Sevat Nar Naari.

શ્લોક 11

કંચન થાલ વિરાજત, અગર કપૂર બાતી શ્રીમાલકેતુ મેં રાજત, કોટિ રતન જ્યોતી
Kanchan Thaal Virajat, Agar Kapoor Baati. Shrimalaketu Mein Rajat, Koti Ratan Jyoti.

શ્લોક 12

શ્રી અંબેજી કી આરતિ, જો કોઇ નર ગાવે કહત શિવાનંદ સ્વામી, સુખ-સંપતિ પાવે
Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gaave. Kahat Shivanand Swami, Sukh Sampati Paave.

શ્લોક 13

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર

Best Time (Muhurta)

બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા

Sacred Offerings

ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
Chanting Practice:Sing together with family at the conclusion of evening worship while offering a circular light flame.

પૃષ્ઠભૂમિ

આ આરતી હિન્દુ શાક્ત પરંપરાનો ભાગ છે, જે દિવ્ય માતાને તેમનાં અનેક રૂપોમાં પૂજે છે. તે સામાન્ય રીતે મંદિરો અને ઘરોમાં સાંજની ઉપાસનામાં, ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાં, આરતી તરીકે ગવાય છે; પ્રકાશ અર્પણ કરવાની આ વિધિ ગીત સાથે થાય છે. અંતિમ પદ આ રચનાનો શ્રેય શિવાનંદ સ્વામીને આપે છે, જેઓ ભક્તકવિ હતા, જોકે આ આરતી દેવી-સાહિત્યની વ્યાપક પરંપરાની જાણીતી છબીઓ પર આધારિત છે. આ આરતીની મુખ્ય છબીઓ, એટલે કે મધુ અને કૈટભનો વધ, મહિષાસુર, ચંડ અને મુંડ, રક્તબીજ, તથા શુંભ અને નિશુંભ, માર્કંડેય પુરાણના દેવી માહાત્મ્ય (દુર્ગા સપ્તશતી)માં વર્ણવેલા અસુર-સંહારના પ્રસંગોના ક્રમને અનુસરે છે. તેના તેર અધ્યાયોમાં અધ્યાય 1ના મધુ-કૈટભ પ્રસંગથી લઈને અધ્યાય 8થી 10માં શુંભ-નિશુંભના પરાજય સુધીના પ્રસંગો ફેલાયેલા છે.

શું તમે જાણો છો?

રચનાકાર અને સંદર્ભ

આ આરતી શિવાનંદ સ્વામી દ્વારા રચાયેલી છે, જે માતા અંબે (દુર્ગા) ની સ્તુતિ છે. ‘આરતી’ એ દીવા સાથે કરવામાં આવતી એક ભક્તિ વિધિ છે, જેમાં ભગવાન કે દેવીની મૂર્તિ સમક્ષ પ્રકાશ ફેરવવામાં આવે છે. આ આરતી ગુજરાત અને ભારતના અન્ય ભાગોમાં અત્યંત લોકપ્રિય છે.

પ્રતીકો અને શસ્ત્રો

દેવીને સિંહ પર સવાર, હાથમાં તલવાર અને ખપ્પર (કપાળ) ધારણ કરેલા વર્ણવવામાં આવ્યા છે. આ પ્રતીકો તેમના શૌર્ય અને રાક્ષસોના વિનાશનું સૂચન કરે છે. લાલ વસ્ત્ર અને ગળામાં રક્તપુષ્પોની માળા તેમના શક્તિમય સ્વરૂપને દર્શાવે છે.

રાક્ષસોનો સંહાર

આ આરતીમાં દેવીએ વધ કરેલા અનેક રાક્ષસોનો ઉલ્લેખ છે – શુંભ-નિશુંભ, મહિષાસુર, ચંડ-મુંડ, શોણિત બીજ અને મધુ-કૈટભ. આ બધી કથાઓ દેવી માહાત્મ્ય (માર્કંડેય પુરાણ) માં વિગતે વર્ણવેલી છે, જેમાં દેવી દુર્ગા દેવતાઓની રક્ષા માટે આ રાક્ષસોનો નાશ કરે છે.

સંગીત અને યોગિનીઓ

આરતીમાં ચોસઠ યોગિનીઓ અને ભૈરવના નૃત્ય-ગાનનો ઉલ્લેખ છે, જેમાં મૃદંગ અને ડમરૂ જેવા વાદ્યો વાગે છે. આ દેવીની આરાધનાના ઉત્સવી અને આનંદમય સ્વરૂપને દર્શાવે છે, જ્યાં સમગ્ર સૃષ્ટિ તેમની સ્તુતિમાં જોડાય છે.

આરતીનું ફળ

છેલ્લા શ્લોકમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જે કોઈ આ આરતી ગાય છે, તેને સુખ અને સંપત્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. શિવાનંદ સ્વામી આશીર્વાદ આપે છે કે આ ભક્તિ ભક્તોના દુઃખ દૂર કરીને તેમના મનવાંછિત ફળ પૂર્ણ કરે છે.

Deviની સંપૂર્ણ સ્તુતિ અને પાઠ

Devi

Deviનું બધું જુઓ →

હિન્દુ ધર્મ માંથી વધુ

બધું જુઓ

સંબંધિત ઉપદેશો

એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો