ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ ଆରତୀ
ଦେବୀ ଅମ୍ବେ, ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରତୀ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମୟ ରୂପ, ଅସ୍ତ୍ରସମୂହ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କ ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଜୟର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ଜୟ ଅମ୍ବେ ଗୌରୀ, ମାତା ଜୟ ଶ୍ୟାମା ଗୌରୀ। ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ତୁମକୁ ଦିନରାତି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 1
ତୁମ କପାଳରେ ସିନ୍ଦୂର ଶୋଭା ପାଏ, ମୃଗମଦର ଟୀକା। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୁଇ ନୟନ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ସୁନ୍ଦର।
ଶ୍ଲୋକ 2
ତୁମ ଶରୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମାନ, ରକ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଶୋଭା ପାଏ। ରକ୍ତ ପୁଷ୍ପର ମାଳା କଣ୍ଠରେ ଶୋଭିତ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ସିଂହ ବାହନରେ ବିରାଜମାନ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଖପ୍ପର ଧାରଣ କର। ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ମୁନିଗଣ ସେବା କରନ୍ତି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କର।
ଶ୍ଲୋକ 4
କର୍ଣ୍ଣରେ କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭିତ, ନାସିକା ଅଗ୍ରରେ ମୋତି। କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତୁମ ଜ୍ୟୋତି ବିରାଜମାନ।
ଶ୍ଲୋକ 5
ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ ବିଦାରଣ, ମହିଷାସୁର ଘାତିନୀ। ଧୂମ୍ର ଲୋଚନକୁ ମାରି, ନିଶାଦିନ ମଦମାତୀ।
ଶ୍ଲୋକ 6
ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡ ସଂହାର, ଶୋଣିତ ବୀଜ ହରଣ। ମଧୁ-କୈଟଭ ଦୁଇଙ୍କୁ ମାରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟହୀନ କଲ।
ଶ୍ଲୋକ 7
ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ରୁଦ୍ରାଣୀ, ତୁମେ କମଲା ରାଣୀ। ଆଗମ ନିଗମ ବଖାଣନ୍ତି, ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ପଟରାଣୀ।
ଶ୍ଲୋକ 8
ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମଙ୍ଗଳ ଗାନ କରନ୍ତି, ଭୈରବ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। ତାଳ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ବାଜେ, ଏବଂ ଡମରୁ ବାଜେ।
ଶ୍ଲୋକ 9
ତୁମେ ହିଁ ଜଗତର ମାତା, ତୁମେ ହିଁ ପିତା। ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କର, ସୁଖ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କର।
ଶ୍ଲୋକ 10
ଚାରି ଭୁଜ ଅତି ଶୋଭିତ, ବର ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କର। ସେବା କରୁଥିବା ନର ନାରୀ ମନବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକ 11
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଥାଳି ବିରାଜମାନ, ଅଗର ଓ କର୍ପୂର ବତୀ। ଶ୍ରୀମାଳକେତୁରେ କୋଟି ରତ୍ନ ଜ୍ୟୋତି ବିରାଜମାନ।
ଶ୍ଲୋକ 12
ଶ୍ରୀ ଅମ୍ବେଜୀଙ୍କ ଆରତୀ, ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଗାଏ। ଶିବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀ କହନ୍ତି, ସେ ସୁଖ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଏ।
ଶ୍ଲୋକ 13
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ହିନ୍ଦୁ ଶାକ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବିବିଧ ରୂପରେ ପୂଜେ। ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଆରତୀ ଭାବେ ଗାୟନ କରାଯାଏ — ଗୀତ ସହିତ ଆଲୋକ ଅର୍ପଣର ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ — ମନ୍ଦିର ଓ ଗୃହରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା ସମୟରେ, ବିଶେଷ କରି ଉତ୍ତର ଭାରତରେ। ଶେଷ ପଦ ଏହାର ରଚନା ସ୍ୱାମୀ ଶିବାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଦିଏ, ଯିଏ ଜଣେ ଭକ୍ତି କବି, ଯଦିଓ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ବ୍ୟାପକ ଦେବୀ ସାହିତ୍ୟରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତୀକ ଆହରଣ କରେ। ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରତୀକ — ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ବଧ, ମହିଷାସୁର, ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ, ରକ୍ତବୀଜ, ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ — ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣର ଦେବୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟମ (ଦୁର୍ଗା ସପ୍ତଶତୀ)ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅସୁର-ବଧ ଘଟଣାର କ୍ରମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଏହାର ମୋଟ ତେର ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି — ଅଧ୍ୟାୟ 1ରେ ମଧୁ-କୈଟଭ ଘଟଣାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଧ୍ୟାୟ 8-10ରେ ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭର ପରାଜୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଲେଖକ
ଶିବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀ ଏହି ଆରତୀର ରଚୟିତା, ଯିଏ ଶେଷ ପଦରେ ନିଜ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଆରତୀ ଯାହା ଦେବୀ ଅମ୍ବେ (ଦୁର୍ଗା)ଙ୍କ ମହିମା ଗାନ କରେ।
ଦୈତ୍ୟ ବିନାଶ
ଏହି ଆରତୀରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ବଧର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି – ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ, ମହିଷାସୁର, ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡ, ଧୂମ୍ରଲୋଚନ, ଶୋଣିତ ବୀଜ, ଏବଂ ମଧୁ-କୈଟଭ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଅସୁର ଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା
ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ – ସିନ୍ଦୂର, ମୃଗମଦ ତିଲକ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁଖ, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର, ରକ୍ତପୁଷ୍ପ ମାଳା, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଖପ୍ପର, ଏବଂ ସିଂହ ବାହନ। ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଆରତୀର ଗଠନ
ଏହା ୧୨ଟି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଆରତୀ, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଦୀପ ଓ ଧୂପ ସହିତ ଗାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ଦେବୀଙ୍କ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୁଣ ବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।
ମହତ୍ତ୍ୱ
ଏହି ଆରତୀ ଗାନ କଲେ ଭକ୍ତମାନେ ସୁଖ-ସମ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶେଷ ପଦରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ଦେବୀ ଅମ୍ବେଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିର ଏକ ସରଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ।