श्री अंबेजीची आरती
दिव्य माता देवी अंबेची स्तुती करणारी भक्तिपूर्ण आरती; तिचे तेजस्वी रूप, शस्त्रे आणि असुरांवरील वीर विजय यांचे वर्णन करते.
श्लोक
जय अंबे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी। तुला रात्रंदिवस ध्यानात ठेवतात हरि, ब्रह्मा आणि शिव.
श्लोक 1
कपाळावर सिंदूर शोभतो, टिळा मृगमदाचा. तुझे दोन्ही नेत्र तेजस्वी आहेत, चंद्रासारखे मुख सुंदर आहे.
श्लोक 2
सोन्यासारखे तेजस्वी शरीर, लाल वस्त्र शोभते. लाल फुलांची माळ गळ्यात सजलेली आहे.
श्लोक 3
सिंहावर आरूढ होऊन तू शोभतेस, हातात खड्ग आणि खप्पर धारण करतेस. देव, मानव आणि मुनी तुझी सेवा करतात, तू त्यांचे दुःख दूर करतेस.
श्लोक 4
कानात कुंडले शोभतात, नाकाच्या टोकावर मोती. कोट्यावधी चंद्र आणि सूर्यासारखा तुझा प्रकाश शोभतो.
श्लोक 5
तू शुंभ-निशुंभ यांना विदारलेस, महिषासुराचा वध केलास. धूम्रलोचन नावाच्या राक्षसाचे नेत्र तू फोडलेस, रात्रंदिवस मदमस्त राहतेस.
श्लोक 6
तू चंड आणि मुंड यांचा संहार केलास, शोणितबीज राक्षसाला मारलेस. मधु आणि कैटभ या दोघांनाही ठार केलेस, देवांना भयमुक्त केलेस.
श्लोक 7
तू ब्रह्माणी, रुद्राणी, तू कमला राणी आहेस. आगम आणि निगम शास्त्रे तुझे वर्णन करतात, तू शिवाची पटराणी आहेस.
श्लोक 8
चौसष्ट योगिनी मंगल गीत गातात, भैरव नृत्य करतो. ताल, मृदंग आणि डमरू वाजतात.
श्लोक 9
तूच जगाची माता आहेस, तूच पिता आहेस. भक्तांचे दुःख हरण करणारी, सुख आणि संपत्ती देणारी आहेस.
श्लोक 10
तुझ्या चार भुजा अत्यंत शोभतात, वरदान देणारी मुद्रा धारण करतेस. तुझी सेवा करणाऱ्या स्त्री-पुरुषांना मनोवांछित फळ मिळते.
श्लोक 11
सोन्याची थाळी शोभते, त्यात अगरू आणि कापूरची वाती. श्रीमालकेतूमध्ये तू राज्य करतेस, कोटी रत्नांचा प्रकाश आहे.
श्लोक 12
श्री अंबेजीची ही आरती जो कोणी माणूस गातो, शिवानंद स्वामी म्हणतात, त्याला सुख आणि संपत्ती प्राप्त होते.
श्लोक 13
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे स्तोत्र हिंदू शाक्त परंपरेचा भाग आहे, जी दिव्य मातेला तिच्या असंख्य रूपांत पूज्य मानते. उत्तर भारतात, विशेषतः मंदिरांत आणि घरांत, संध्याकाळच्या उपासनेत ते पारंपरिकपणे आरती म्हणून गायले जाते — गीतासह प्रकाश अर्पण करण्याचा विधी. अंतिम पद रचनेचे श्रेय शिवानंद स्वामी या भक्ती-कवींना देते, जरी हे स्तोत्र व्यापक देवी-साहित्यातील सुप्रसिद्ध प्रतिमांवर आधारलेले आहे. मधु आणि कैटभ वध, महिषासुर, चंड आणि मुंड, रक्तबीज, आणि शुंभ व निशुंभ — ही स्तोत्रातील केंद्रीय प्रतिमा मार्कंडेय पुराणातील देवी माहात्म्य (दुर्गा सप्तशती) मधील असुर-वधाच्या प्रसंगांच्या क्रमाचे अनुसरण करतात. हा ग्रंथ तेरा अध्यायांचा असून त्यात पहिल्या अध्यायातील मधु-कैटभ प्रसंगापासून ते आठव्या ते दहाव्या अध्यायांतील शुंभ-निशुंभ पराभवापर्यंतच्या कथा आहेत.
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचनाकार
ही आरती शिवानंद स्वामी यांनी रचली आहे. ते १८ व्या शतकातील संत असून, देवीच्या उपासनेत त्यांचे मोठे योगदान आहे.
रचनेची रचना
या आरतीत एकूण १२ कडी आहेत. प्रत्येक कडीत देवीच्या विविध रूपांचे वर्णन आहे – तिचे सौंदर्य, शस्त्रे, वाहन आणि राक्षसांचा वध.
राक्षसांचा वध
या आरतीत शुंभ-निशुंभ, महिषासुर, चंड-मुंड, शोणितबीज आणि मधु-कैटभ या पाच प्रमुख राक्षसांचा देवीने केलेला वध सांगितला आहे. हे सर्व दुर्गासप्तशतीतील प्रसिद्ध प्रसंग आहेत.
प्रतीकात्मकता
'केहरि वाहन' म्हणजे सिंह हे देवीचे वाहन. 'खड्ग खप्पर' म्हणजे तलवार आणि कवटीचे पात्र – ही शक्ती आणि संहाराची चिन्हे आहेत. तिच्या चार भुजा वरदान देण्याचे आणि भक्तांचे रक्षण करण्याचे प्रतीक आहेत.
आरतीचे फळ
शेवटच्या कडीत सांगितले आहे की, ही आरती जो कोणी गातो, त्याला सुख-संपत्ती प्राप्त होते. यामुळे ही आरती देवीच्या उपासनेत अत्यंत लोकप्रिय आहे.
Devi
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
