Bharat Devotion
Embroidered artwork for श्रीअम्बेगौरी-आरतिः: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

श्रीअम्बेगौरी-आरतिः

श्रीअम्बेगौरी-आरतिः

इयम् आरतिः देव्याः अम्बेगौर्याः स्तुतिः। भक्ताः एनां गायन्ति देवीम् आराधयितुम्।

पद्यानि

जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवजी
Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri. Tumko Nishdin Dhyavat, Hari Brahma Shivji.

श्लोकः 1

मांग सिंदूर विराजत, टीको मृगमद को उज्ज्वल से दोउ नैना, चंद्रवदन नीको
Maang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko. Ujjwal Se Dou Naina, Chandravadan Neeko.

श्लोकः 2

कनक समान कलेवर, रक्ताम्बर राजै रक्तपुष्प गल माला, कंठन पर साजै
Kanak Samaan Kalevar, Raktambar Rajai. Raktpushp Gal Maala, Kanthan Par Sajai.

श्लोकः 3

केहरि वाहन राजत, खड्ग खप्पर धारी सुर-नर-मुनिजन सेवत, तिनके दुखहारी
Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhaari. Sur Nar Munijan Sevat, Tinke Dukhhaari.

श्लोकः 4

कानन कुण्डल शोभित, नासाग्रे मोती कोटिक चंद्र दिवाकर, सम राजत ज्योती
Kaanan Kundal Shobhit, Naasagre Moti. Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti.

श्लोकः 5

शुंभ-निशुंभ बिदारे, महिषासुर घाती धूम्र विलोचन नैना, निशदिन मदमाती
Shumbh-Nishumbh Bidaare, Mahishasur Ghaati. Dhumra Vilochan Naina, Nishdin Madmaati.

श्लोकः 6

चण्ड-मुण्ड संहारे, शोणित बीज हरे मधु-कैटभ दोउ मारे, सुर भयहीन करे
Chand-Mund Sanhaare, Shonit Beej Hare. Madhu-Kaitabh Dou Maare, Sur Bhayheen Kare.

श्लोकः 7

ब्रह्माणी, रुद्राणी, तुम कमला रानी आगम निगम बखानी, तुम शिव पटरानी
Brahmani, Rudrani, Tum Kamala Raani. Aagam Nigam Bakhaani, Tum Shiv Patraani.

श्लोकः 8

चौंसठ योगिनी मंगल गावत, नृत्य करत भैरों बाजत ताल मृदंगा, अरू बाजत डमरू
Chausath Yogini Mangal Gaavat, Nritya Karat Bhairon. Baajat Taal Mridanga, Aru Baajat Damaru.

श्लोकः 9

तुम ही जग की माता, तुम ही हो भरता भक्तन की दुख हरता, सुख संपति करता
Tum Hi Jag Ki Maata, Tum Hi Ho Bharata. Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampati Karta.

श्लोकः 10

भुजा चार अति शोभित, वर मुद्रा धारी मनवांछित फल पावत, सेवत नर नारी
Bhuja Chaar Ati Shobhit, Var Mudra Dhaari. Manvaanchhit Phal Paavat, Sevat Nar Naari.

श्लोकः 11

कंचन थाल विराजत, अगर कपूर बाती श्रीमालकेतु में राजत, कोटि रतन ज्योती
Kanchan Thaal Virajat, Agar Kapoor Baati. Shrimalaketu Mein Rajat, Koti Ratan Jyoti.

श्लोकः 12

श्री अंबेजी की आरति, जो कोइ नर गावे कहत शिवानंद स्वामी, सुख-संपति पावे
Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gaave. Kahat Shivanand Swami, Sukh Sampati Paave.

श्लोकः 13

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ

Best Time (Muhurta)

ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च

Sacred Offerings

घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
Chanting Practice:Sing together with family at the conclusion of evening worship while offering a circular light flame.

पृष्ठभूमिः

इयम् आरतिः शाक्तसम्प्रदाये देव्याः अम्बेगौर्याः स्तुतिः। प्रायः सायंकाले देवीमन्दिरेषु गृहेषु च गीयते। अस्याः रचना कस्यचित् शिवानन्दनाम्नः कवेः इति श्रूयते।

ज्ञातव्य-विशेषः

रचनाकार

इस आरति के रचयिता शिवानंद स्वामी हैं, जो १८वीं शताब्दी के एक संत और कवि थे।

देवी के नाम

'अंबे' और 'गौरी' दोनों पार्वती के प्रसिद्ध नाम हैं; 'श्यामा' काली का एक रूप है।

असुर वध

शुंभ-निशुंभ, महिषासुर, धूम्रलोचन, चण्ड-मुण्ड, और मधु-कैटभ — ये सभी प्रमुख असुर देवी दुर्गा द्वारा मारे गए हैं।

योगिनी और भैरव

चौंसठ योगिनियाँ देवी की अनुचरी हैं, और भैरव शिव के उग्र रूप हैं, जो यहाँ उनकी स्तुति में नृत्य करते हैं।

आरति का स्वरूप

यह एक पारंपरिक आरति गीत है, जिसमें देवी की प्रशंसा, उनके शस्त्र, वाहन, और उनके द्वारा किए गए कार्यों का वर्णन है।

भुजा चार

देवी के चार भुजाओं का उल्लेख है, जो एक सामान्य रूप है जहाँ वे वरदान और अभय मुद्रा धारण करती हैं।

Devi सम्पूर्णा स्तुतिः पाठाश्च

Devi

Devi सर्वं पश्यतु →

हिन्दूधर्मःतः अधिकम्

सर्वं पश्यत

सम्बद्धशिक्षाः

सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता