श्रीमदखिलाण्डदेवीजम्बुकेश्वरस्तुतिः
इयं स्तुतिः शृङ्गेरीपरम्परायाः पूज्येन सन्तेन विरचिता, या दिव्यस्त्रीशक्तिं सार्वभौमदेवीरूपेण श्रीजम्बुकेश्वररूपं शिवं च स्तौति। श्लोकाः तयोः कृपायां भक्तिं समर्पणं श्रद्धाञ्च व्यञ्जयन्ति।
पद्यानि
हे अखिलाण्डदेवि! हे जम्बुकेशपुण्यतते! हे करुणावाराशे! मयि अपराधसहस्राणि कुर्वाणे अपि प्रसीदाम्ब। मातः, मम अपराधान् क्षमस्वेति भावः।
श्लोकः 1
हे देवी! त्वम् ऊर्ध्वस्थिताभ्यां करपङ्कजाभ्यां गाङ्गेयपद्मे दधतीम् अधस्तात् वराभये सन्दधतीं कराभ्याम् अखिलाण्डपूर्वाम् (ब्रह्माण्डानामादिस्वरूपाम्) त्वाम् नमामि। त्वं वराभयप्रदा पद्मधारिणी चासीति स्तुतिः।
श्लोकः 2
हे देवि क्षमासागरि! त्वं जम्बूनाथस्य मनोऽम्बुजातस्य दिनराड्बालप्रभासन्ततिमिव भासमाना, शम्बूकादिवृषावलिं कृतवती कृतार्थामपि, कम्बूर्वीधरधारिणीम् (शङ्खचक्रधारिणीम्) वपुषि ग्रीवाकुचव्याजतः अम्बूर्वीधररूपिणीम् (पृथिवीधररूपाम्) हृदि भजे।
श्लोकः 3
जम्बूमूलनिवासम्, कम्बूज्ज्वलगर्वहरणचणकण्ठम् (शङ्खदर्पहारिणम्), अम्बूर्वीधररूपम्, शम्बूकादेः वरप्रदम् (जम्बुकेश्वरम्) वन्दे। इत्यनेन शिवरूपेण स्तुतिरियम्।
श्लोकः 4
इति शृङ्गेरि श्रीजगद्गुरु श्रीसच्चिदानन्दशिवाभिनवनृसिंहभारतीस्वामिभिः विरचिता एषा श्रीमदखिलाण्डदेवीजम्बुकेश्वरस्तुतिः सम्पूर्णा। अस्य स्तवस्य रचनाकारः शृङ्गेरि पीठाधिपतिः इति ज्ञाप्यते।
श्लोकः 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
सोमवासरः प्रदोषकालः च
प्रातःकाले सन्ध्याकाले च
बिल्वपत्रं, गङ्गाजलं, भस्म, धत्तूरः, श्वेतपुष्पं च
- चित्तशान्तिः, पापनाशः, मृत्युभयनिवारणम्
पृष्ठभूमिः
इयं स्तुतिः शृङ्गेरीशाङ्कराचार्यपरम्परायाः भागः, श्रीसच्चिदानन्दशिवाभिनवनृसिंहभारतीस्वामिने समर्पिता, ये शृङ्गेरीशारदापीठस्य पूर्वाध्यक्षाः आसन्। तिरुचिरापल्याम्, तमिळुनाडुराज्ये स्थिते जम्बुकेश्वरमन्दिरे प्रतिष्ठितानां देवतानां स्तुतौ पारम्परिकतया गीयते वा पठ्यते वा, यत्र देवी अखिलण्डा (सार्वभौमा) इति शिवः जम्बुकेश्वर इति च पूज्यते। इयं स्तुतिः प्रायः दैनिकेषु कर्मसु अस्मिन् मन्दिरसम्बद्धेषु विशेषपर्वसु च प्रयुज्यते।
ज्ञातव्य-विशेषः
कर्ता
इयं स्तुतिः श्रीसच्चिदानन्दशिवाभिनवनृसिंहभारतीस्वामिभिः रचिता, ये शृङ्गेरीशारदापीठस्य त्रयस्त्रिंशतमं जगद्गुरवः (१८७९-१९१२) आसन्, अतिगौरवपूर्णाध्यात्मिकनेतारः विद्वांसश्च।
पूजितदेवताः
इयं स्तुतिः युगपद् अखिलान्दादेवीम् (पार्वत्याः रूपम्, अर्थः 'समग्रब्रह्माण्डस्य राज्ञी') जम्बुकेश्वरं (जलतत्त्वसम्बद्धं शिवस्य अंशम्) च स्तौति, यस्य मन्दिरं तमिल्नाडुराज्ये तिरुवनैकावल् नगरे अस्ति।
मन्दिरसम्बन्धः
जम्बुकेश्वरो जम्बुकेश्वरमुमन्दिरस्य मुख्यदेवता, यत् पञ्चभूतस्थलेष्वन्यतमं जलतत्त्वम् (अप्पुलिङ्गम्) प्रतिनिधयति। मन्दिरस्य किंवदन्त्यां जम्बु (जम्बूफल) वृक्षवने निमग्नं शिवलिङ्गमस्ति।
प्रतीकात्मकचित्रणम्
द्वितीये श्लोके देवी ऊर्ध्वहस्ताभ्यां गङ्गां पद्मं च धारयति, अधःहस्ताभ्यां वरम् अभयं च यच्छति — इति दिव्यमातुः अनेकरूपेषु शास्त्रीयालङ्कारः।
शब्दालङ्कारः
तृतीयचतुर्थश्लोकयोः 'जम्बु' (जम्बूफल) 'अम्बु' (जल) इत्यनयोः शब्दयोः चतुरः प्रयोगः, स्थाननाम जलतत्त्वेन सम्बध्नाति। स्तुतिः शम्बुकाख्यस्य व्याधस्य किमपि चेतयति, यो जम्बुकेश्वरस्य कृपया मोक्षं लब्धवान्।