භද්දසාල ජාතකය

ජේතවනාරාමයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ තම මවගේ ඥාතීන්ට එරෙහිව ගමන් ගන්නා කුමාරයාගේ මාර්ගයෙහි නිශ්ශබ්දව පෙනී සිටීමට තුන් වතාවක් උත්සාහ කළ සේක. තමන්ගේ පෙනී සිටීම පමණක් එම කාරණය වෙනතකට හරවනු ඇතැයි ඒ සේක බලාපොරොත්තු වූ සේක. ඉදිරියේ සිදුවීමට හේතු වූයේ පැරණි කර්ම ණයක් බව, එය ප්‍රාර්ථනාවෙන් පමණක් මකා දැමිය නොහැකි බව ඒ සේක දැන සිටියහ. අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ සිව්වන වරට පෙනී නොසිටි විට, බොහෝ පැරණි ජීවිතයක කථාවක් භික්ෂූන්ට වදාළ සේක. එය කෝපය ඇති කිරීමට නියමිත සියල්ල මකා දැමිය නොහැකි වුවත්, කෝපය මෘදු කළ හැකි එක් ආකාරයක පරිත්‍යාගය ගැන විය.

ඒ පුරාණ යුගයේ, බරණැස් රජ බ්‍රහ්මදත්තයන්ට තනි කණුවක් මත රැඳුණු මාලිගයක් තැනීමට ආශාවක් ඇති විය; එය බොහෝ කණු මත රැඳුණු ඕනෑම ශාලාවකට වඩා විශාල විය යුතුය. ඔහු තම ප්‍රධාන වඩුවන් රාජ්‍යය පුරා යවා, තනි කණුව සඳහා ගැළපෙන එක් ගසක් සොයන ලෙස නියෝග කළේය. නමුත් ඔවුන් සොයාගත් විශාලතම ගස් කඳුකර ප්‍රදේශවල ගැඹුරින් වැඩී තිබුණේ, කිසිම කරත්තයකට ඒවාට ළඟා විය නොහැකි විය.

ළඟ ප්‍රදේශවල නැවත සෙවීමේදී, වඩුවන් තම පිළිතුර රජුගේ ම උයනේ සොයාගත්හ: අවුරුදු හැට දහසක් පවිත්‍රව හා ස්පර්ශ නොකළව සිටි, ගම්වැසියන්, නගරවැසියන් සහ බ්‍රහ්මදත්තයට පෙර ආණ්ඩු කළ සෑම රජකුම ගෞරවයට පාත්‍ර කළ විශාල සල් ගසක් එය විය. එහි බලවත් වෘක්ෂ දේවතාවෙක් වාසය කළ අතර, එහි විශාල සෙවණ යට අසංඛ්‍ය තරුණ පැළ වැඩුණි; ඒ එක් එක් පැළය තමන්ගේම ඥාති ආත්මයන්ගේ නිවහන විය. බෝසතුන් මෙම මහා ගසේ දේවතාවා ලෙස උපත ලැබ, එහි සෙවණේ වැඩුණු සියලු කුඩා ජීවීන්ගේ අධිපති විය.

වඩුවන් ඕනෑම මහා ගසක් කැපීමට පෙර සම්ප්‍රදායානුකූල චාරිත්‍ර සිදු කළ අතර, දින හතක් ඇතුළත කෝටාරි ගසනු ඇති බවත්, එහි වාසය කරන ඕනෑම ආත්මයක් වෙනත් තැනකට ආරක්ෂිතව යා යුතු බවත් ප්‍රකාශ කළහ. සල් ගසේ දේවතාවා එය වහාම තේරුම් ගත්තේය; එය තමා සඳහා පමණක් නොව, ඔහුගේ කඳ වටා ඝනව එක් වූ සෑම තරුණ පැළයක් සඳහාද කුමක් අර්ථවත් දැයි ඔහු දැන සිටියේය. ඔහුගේ වැටීමේ මර්දන භාරය යටතේ ඔවුන් එකෙක්වත් දිවි ගලවා ගත නොහැකි බව ඔහු දැන සිටියේය.

එදින රාත්‍රියේ දේවතාවා දීප්තිමත් ස්වරූපයෙන් රජුගේ ම යහන අසල පෙනී සිටි අතර, සිටගෙන හඬා වැලපුණි. භීතියට පත් රජු, මෙතරම් ශෝකයකින් තමා වෙත පැමිණියේ කවරෙක්දැයි විමසීය. දේවතාවා පිළිතුරු දුන්නේ, රජුගේ මිනිසුන් කපන්නට අදහස් කළ ගස තමා බවත්, අවුරුදු හැට දහසක් ගෞරවයට පාත්‍ර වූ, කිසිදා කිසිම පාලකයෙකු විසින් හානි නොකළ ගසක් බවත්ය. ගසේ දීර්ඝ ඉතිහාසය නිසා සිත් සැලුණු රජු, අවසානයේ ගස ආරක්ෂා කිරීමට ඉදිරිපත් වූ අතර, එහි දර ඔහු අපේක්ෂා කළ එක් කණුව ලෙස පමණක් භාවිත කරමින්, සාමාන්‍ය දර සඳහා කොටස් වශයෙන් නොකපා, එය එක් ඒකීය ස්වරූපයෙන් රැකෙන සේ කිරීමට යෝජනා කළේය.

දේවතාවා එය ඒ ලෙස පෙනුණු දයාව ලෙස පිළිගත්තේ නැත; මන්ද තනි කණුවක් වීම පවා ගස සම්පූර්ණයෙන් වැටිය යුතු බවත්, එහි මාර්ගයේ සියලු පැළ පොඩි කළ යුතු බවත් අදහස් කළ නිසාය. ඒ වෙනුවට ඔහු රජුගෙන් ඉල්ලුවේ, වඩාත් දරුණු ලෙස ඇසෙන දෙයකි: එක් පහරකින් නොව, අත්-පාද පිළිවෙළින් කපා දැමීම; මුලින්ම ඔළුව, ඉන්පසු කඳ, අවසානයේ මුල් කපා දැමීම.

කිසිදු ජීවියෙකු ඉක්මන් මරණය වෙනුවට මන්දගාමී හා වඩා වේදනාකාරී මරණය තෝරා ගන්නේ ඇයිදැයි රජුට තේරුම් ගත නොහැකි විය; ඔහු එය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළේය. දේවතාවා පිළිතුරු දුන්නේ, ඔහුගේ ඥාතීන් වන, ඔහුගේ සෙවණේ ආරක්ෂා වූ අසංඛ්‍ය තරුණ පැළ, ඔහුගේ වැටීම මන්දගාමීව හා ඔවුන් බේරා ගත හැකි තරම් කුඩා කොටස්වලින් සිදු වුවහොත් සමෘද්ධිමත් වනු ඇති බවයි. ඔහු සම්පූර්ණයෙන් හා එක් වරම වැටුණහොත් ඔවුන් මර්දනය වී නැති වී යනු ඇතැයි ඔහු පැවසීය. ඔහු දිගු වේදනාව තමා විසින්ම දැරීමට ඉල්ලා සිටියේ, ඔහු වටා රැස්ව සිටි ජීවීන්ට කිසිදු වේදනාවක් දැරීමට නොයෙදෙන පිණිසය.

මෙය ඇසූ බ්‍රහ්මදත්ත තම සම්පූර්ණ සැලසුම අත්හැරියේය. තමන්ගේම ඥාතීන් කෙරෙහි එබඳු භක්තිය ගසක් බේරා ගැනීමට වඩා වැඩි දෙයකට සුදුසු බව ඔහු දේවතාවාට පැවසීය; ඔහු එය කෝටාරියේ සෑම බියකින්ම මුදවා, තමාට පසුව කිසිම පාලකයෙක් සල් වනය නැවත කරදර නොකරන බවට ප්‍රතිඥා කළේය. ඔහු ආරම්භ කළ ලෝභ අභිලාෂයෙන් හැරී, සියලු ජීවීන් කෙරෙහි උදාරත්වය හා සැලකිල්ල සඳහා සිහිපත් වන පාලන සමයක් වෙත මුහුණ ලැබීය; කාලයක් ගත වීමෙන් ඒ නිසාම ස්වර්ගයට ඔසවා ගෙන යන ලදී.

බුදුරජාණන් වහන්සේ තම භික්ෂූන්ට කථාවේ පුද්ගලයන් නම් කරමින් කථාව අවසන් කළ සේක. ආනන්ද, ඒ යුගයේ රජු වූ බවත්, ඔහු ඉදිරියේ රැස් වූ භික්ෂූන් පැළවල වාසය කළ තරුණ වෘක්ෂ දේවතාවන් වූ බවත්, බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන්ම භද්දසාල, මහා සල් ගසේ වාසය කළ දේවතාවන්ගේ රජු වූ බවත් වදාළ සේක. මෙම කථාව පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 465 ලෙස සටහන් වන අතර, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඥාතීන්ට ඔවුන්ගේ පැමිණීම පමණක් ප්‍රමාද කළ හැකි, කිසිදා මකා දැමිය නොහැකි අනතුරකට මුහුණ දුන් විට, එය නැවත කියන ලදී.