බ්‍රහ්මදත්ත ජාතකය

ආලවි අසළ අග්ගාලව ස්ථූපය අසළ, ස්වාමින් තම ප්‍රධාන ශ්‍රාවකයින් අතරින් එක් කෙනෙකු වූ මහාකස්සපගෙන් දැනගත්තේ, එහි භික්ෂූහු තම කුටි සැකසීම සඳහා කම්කරුවන් හා ද්‍රව්‍ය සඳහා නගරවාසීන්ගෙන් නිරන්තරයෙන් පීඩනය කරන පුරුද්දකට ගොසින් ඇති බවය. ජනයා ඔවුන් දැකීම පමණින්ම පැන යෑමට පටන් ගෙන ඇති අතර, නගරයේ දානමානය අඩු වීමට පැටන් ගෙන තිබිණි. ස්වාමින් භික්ෂූන්ගේ අධික ඉල්ලීම, ත්‍යාගයන් හා වැඩ සඳහා නිරන්තරයෙන් පීඩනය කිරීම, විවේචනය කළ සේක, ප්‍රාඡ්ඥයෝ වරක් ඉල්ලීමේ සරල ක්‍රියාව ගැන සිතූ අයුරු කතාවක් මගින් ඔවුන්ට පැවසූ සේක.

එම පැරණි යුගයේ, බ්‍රහ්මදත්ත බරණැස රජ කරන සමයේ, බෝධිසත්වයාණෝ ගෞරවනීය බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපත ලැබූහ. තක්ෂිලාවේ සෑම විද්‍යාවක්ම ප්‍රගුණ කළ ඔහු, ඉන්ද්‍රිය සුඛය අත්හැර ශ්‍රමණයෙකුගේ පොතු ඇඳුම් ගත්තේය. ඔහු හිමාලයේ උස් තනිවාසයන් වෙත පිවිස, වනපොතු හා පලතුරු මත ජීවත්ව, ගැඹුරු මනස්කාරික සමාධියක් වැඩි දියුණු කළේය.

එම වනාන්තරයේ වසර ගණනාවකට පසු, බෝධිසත්වයාණෝ ලුණු හා විනාකිරි ලබාගැනීම සඳහා පංචාල දේශය වෙත පහළට ගොස්, එහි රාජකීය විනෝද උද්‍යානයේ රැකවරණය ගත්තේය. තම ම උයනේ ඇවිද ගියේ පංචාලයේ රජතුමා, ශ්‍රමණයාගේ සංසුන් ස්වභාවයෙනුත්, පහතට බැහැපු සමාධිමත් ඇසින් ගැඹුරින් ස්පර්ශ වී. ඔහු ශ්‍රමණයාගේ පාදයන් වෙත නමස්කාර කර, ඔහුට අභිමතය පරිදි උද්‍යානයේම රැඳී සිටින ලෙස ආරාධනා කර, ඔහුගේ ආහාර දිනපතා රාජකීය කුස්සියෙන් ලබාදෙන බවට සලසා ගත්තේය. වසර දොළහක් බෝධිසත්වයා එහි සාමයෙන් වාසය කර, රජුට පාලකයෙකුට සුළු ගුණ ගැන උපදෙස් දුන්නේය.

සෘතුන් ගලාගෙන යත්ම, හිමාලය දෙසට බෝධිසත්වයාගේ ගමන් ඔහුට වඩාත් අපහසු විය, තියුණු ගල් හා ගිනි ගත්ත බිම ඔහුගේ හිස් පාදයන් කපා, හිරිහැරයෙන් ඔහුව දුබල කළ බැවිනි. සරල, එක් පටුමතු සපත්තු යුග්මයක් හා පත්‍රවලින් ගෙතූ කුඩයක් මෙම දුක සම්පූර්ණයෙන්ම මගහරවනු ඇති බව ඔහුට පැහැදිලිව පෙනුණි. එහෙත් සෑම විටම මෙබඳු සුඵ දෙයක් රජුගෙන් ඉල්ලන්නට තීරණය කරද්දී, ලජ්ජාව වදන් එළියට එන්නටත් පෙර ඔහුගේ උගුරේ නැඟුණි. ඔහු සෑම විටම නිහඬ විය, වසර ගණනාවක් පිළිගැනීමෙන් හා රැකවරණයෙන් පසුවත්, එතරම් සරල ඉල්ලීමක් ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකිවිය.

රජතුමා, තම අමුත්තා තුළ ප්‍රකාශ නොකළ යමක් ඇති බව හැඟී, රහසේ වාර කීපයක් රත්තරන්, සිවුරු හෝ රැක ද්‍රව්‍ය වුවද අවශ්‍ය ඕන දෙයක් නම් කරන ලෙසත්, එය ක්ෂණිකව ලබාදෙන බවට පොරොන්දු වී, ඔහුව පෙළඹවීමට උත්සාහ කළේය. එහෙත් දෙදෙනාම තනිවම කතාබහට වෙනවිට, බෝධිසත්වයාගේ තීරණය අවසාන මොහොතේ දුබල විය, වසර දොළහක්ම සපත්තු හා කුඩයක සරල අවශ්‍යතාව එක් වරකුත් ශබ්දයෙන් නොකියමින් ගතවිය.

අවසානයේ, බෝධිසත්වයා නැවතත් කඳුකරය වෙත යෑමට සූදානම් වෙත්ම, රජතුමාට මෙම රහස තවදුරටත් දරාගත නොහැකි විය. ඔහු තමාට හිමි සියල්ල, රාජ්‍යය ම ආරම්භයක් කරගෙන, ශ්‍රමණයාට අවශ්‍ය දෑ, ඉල්ලීමේ බරක් ඔහුටම පටවා ගැනීම නොමැතිවම, අවසානයේ නම් කරගත හැකි වන ලෙස පිරිනැමීය. එම පිරිනැමීම ම දැනටමත් කර ඇති, ඉල්ලීමේ ලජ්ජාව ඔහුගේම උරහිසෙන් ඉවතට ගියවිට පමණක්, බෝධිසත්වයා වසර දොළහක් ශබ්දයෙන් නොකියමින් දරාගෙන ආ සපත්තු හා කුඩය ගැන කතා කළේය.

මෙම සුඵ තෑග්ග පවා පිළිගැනීමට පෙර, බෝධිසත්වයා එතරම් ඈතකට බලා සිටියේ ඇයි දැයි ගාථාවකින් පැහැදිලි කළේය. ඉල්ලීමක ස්වභාවය මෙසේය, ඔහු කීවේ, එය ත්‍යාගශීලී තෑග්ගක් හෝ වේදනාකාරී ප්‍රතික්ෂේපයක් ගෙනා හැක, ස්වාමියෙකුගෙන් ඉල්ලන්නන් ප්‍රතික්ෂේප කළ යුත්තන් තරම්ම හඬන්නට ඉඩ ඇත. තමාටත් තම ආශ්‍රිතයාටත් අනුන් දැකගත හැකි ස්ථානයක කඳුළු හෙළීමේ ලජ්ජාව වලක්වා ගැනීම සඳහාම, ඔහු සෑම විටම මෙබඳු සුඵ ඉල්ලීමක් ප්‍රසිද්ධියේ නොව, විශ්වාසවන්ත, පුද්ගලික කණකට පමණක් සුසුම් දීම තෝරාගෙන ඇත.

ස්වාමින් පංචාල රජු ආනන්ද ලෙස නම් කරමින්, තමාම, තවත් කෙනෙකුගේ හෝ තම ම කඳුළු බිහි කිරීමට ඉඩ දෙනවාට වඩා, සපත්තු යුග්මයක් ගැන වසර දොළහක් රැඳී සිටි ශ්‍රමණයා වූ බව හෙළි කරමින් ඉගැන්වීම අවසන් කළ සේක. ආලවියේ භික්ෂූන්ට උන්වහන්සේ පැවසූයේ, ප්‍රාඡ්ඥයෝ කුඩාම ඉල්ලීමක් සම්බන්ධයෙන් පවා වරක් තමන් සඳහා තබාගත් මිනුම මෙයම බවත්, ඔවුන්ගේ ම නිරන්තර ඉල්ලීම් මෙයින් බොහෝ දුරින් පහත බවත්ය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ 323 වැනි ජාතකය මෙම විස්තරය යටතේ කතාව සටහන් කරයි.