කුණාල ජාතකය

පාළි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 536 වන මහා-කුණාල ජාතකය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්ම ප්‍රචාර කාලය තුළ ආරම්භ වේ. ඔවුන්ගේ ම ශාක්‍ය වංශයේ තරුණයන් කිහිප දෙනෙක් එකවර ලෝකය අත්හැර පැවිදි වී සිටියහ. කහ සිවුර හැඳුණු පසු, කපිලවස්තුවේ තබා ආ භාර්යාවන් සහ ගෘහ ජීවිතය ගැන සිහිය ඔවුන්ගේ සිත් කලඹා, ඇතැම්හු ගිහි ජීවිතයට ආපසු යාමට ආසන්න වූහ. ඔවුන්ගේ දුක දුටු බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන් හිමාල කඳුවැටියට, ගන්ධමාදන පර්වතයේ සුන්දරත්වයට සහ කුණාල විලෙහි නිසලව පවතින ජලයට කැඳවාගෙන ගියහ. එහිදී බොහෝ කලකට පෙර, එම විල අසල ජීවත් වූ, මේ ම ප්‍රශ්නය තමාටම විසඳා ගත් පක්ෂියෙකුගේ කථාව ඔවුන්ට වදාළ සේක.

ඒ දුරාතීත යුගයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ කුණාල නමින් චිත්‍රකෝකිල කොවුල්ලන්ගේ රජු ලෙස එම විලෙහි තෙර ජීවත් වූහ. ඔවුන් කුකුළු ගෑනුන්ගේ විශාල පිරිසකට අධිපති වූ අතර ඔවුන්ට විවෘත හෙළාදැකීමෙන් සැලකූහ. අසල ම ඔවුන්ගේ මිතුරා වූ පුණ්ණමුඛ, ෆුස්ස කෝකිල කොවුල්ලන්ගේ රජු, ජීවත් වූ අතර ඔහු තමාගේ කුකුළුවන් අති ප්‍රියවන්ත ලෙස සලකා මිතුරාගේ දැඩි බව තේරුම් ගත නොහැකි විය. තම ගැහැනුන්ට මෙතරම් මෘදුකමක් නොදක්වන්නේ ඇයි කියා පුණ්ණමුඛ විමසූ විට, කුණාල සරලව පිළිතුරු දුන්නේ, ස්ත්‍රීන් ගැන තමා වැඩිපුර දන්නා බැවින් ඔවුන්ට විශ්වාස කළ නොහැකි බව ය.

නොබෝ කලකින් පුණ්ණමුඛ තමාම බරපතළ ලෙස රෝගී වූයේ ය. ඔහු ප්‍රියමනාප කළ කුකුළුවන් ම ඔහුව එක්වරම අත්හැර, කුණාල වෙත ගොස් ඔහුට ඇලී සිටියහ. කුණාල ඔවුන් සියල්ලන් ම පලවා හැර, මිතුරා අසල ම රැඳී සිටියේ ය. කුකුළුවන් පෙන්වීමට අසමත් වූ විශ්වාසවන්තකමින් ඔහු සුවපත් කළේ ය. පුණ්ණමුඛ සුවය ලැබූ පසුවය, විල අසල ගලක් වූ මනෝශිලාතල නම් ගල් පියස්සෙහි කුණාල වාඩි වී, ස්ත්‍රීන් ගැන තමා දන්නා දේ සහ එය දන්නා හේතුව දීර්ඝව විස්තර කිරීම ආරම්භ කළේ ය.

කුණාලගේ දේශනාව කාමයේ ස්වභාවය පිළිබඳ දීර්ඝ ගාථා මාලාවක් ලෙස දිගහැරුණි. එහිදී ඔහු ආකර්ෂණය විසින් විශ්වාසඝාතකම වසාගෙන සිටි රැජිනන්ගේ සහ පෙම්වතුන්ගේ කථා උපුටා දැක්වූයේ ය. වෙනත් අයෙකුගේ ආදරයේ ස්ථාවරභාවය මත තමන්ගේ සිත්සනසුම තබන පුද්ගලයා, තමා යට දිරාපත් වෙමින් පවතින භූමිය මත තම නිවහන ඉදිකරන්නෙකු බව ඔහු අනතුරු ඇඟවූයේ ය. ප්‍රඥාවන්තයා ලෝකයේ ගමන් කළ යුත්තේ දිය කොළය මත වැටෙන දිය මෙන් ය. ඒ සෑම තැනම ස්පර්ශ කරමින් කොතැනකවත් නොඇලී ය. පාළියෙහි ඒ රූපකය වාරි පොක්ඛරපත්තේ ව ලෙස සිහිපත් කෙරේ. එය පසුව ධම්මපදයේ අනාසක්ති ඉගැන්වීමේ ද අනුනාද විය. කුණාල ඉන්පසු ශරීරය වෙතට හැරී, එහි අලංකාරය ඉතා තියුණු පේළි කිහිපයකින් ගලවා දැමීය. ප්‍රශංසකයන් හඳුන් සහ රන්වලින් සරසන දේ, ඇතුළේ ඇට රාමුවක් පමණක් වූ අතර එය නහරවලින් බැඳී, ලේ, පිත්තය සහ අපද්‍රව්‍ය රැගෙන යන බව ඔහු කීය. කාලයක් මුළුල්ලේ එය කුමක් ආලේප කළත්, අවසානයේ එය එකම ඉවසිලිමත් පණුවන්ට ම නියමිත බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේ ය.

ඒ දින ලබා දුන් එකම සාක්ෂිය කුණාලගේ ම නොවීය. ඔහුට සවන් දීමට විලෙහි වෙරළට බොහෝ සත්වයෝ රැස්ව සිටියහ. ඔවුන් අතරින් ගිජුලිහිණි රජු වූ ආනන්ද නැගී සිටි අතර, තමා ඇස්වලින් දුටු දේවල් මත පදනම් වූ, ස්ත්‍රීන්ගේ දුෂ්ටකම පිළිබඳ තමාගේ ම වාර්තාව එකතු කළේ ය. ඔහුට පසු තාපස නාරද වාරයෙන් කතා කළ අතර, තමාගේ දීර්ඝ අත්දැකීමෙන් එවැනි තවත් කථා එකතු කළේ ය. සාක්ෂිකරුවන් තිදෙනෙක් ජීවිත තුනකින් — එක් පක්ෂියෙකුගෙන්, ගිජුලිහිණියකුගෙන් සහ මානව තාපසයෙකුගෙන් — එම ම පාඩම අවධාරණය කළහ. ඔවුන් සියල්ලෝ ම එම කාරණය පළමු අතින් දන්නා බව ප්‍රකාශ කළ නිසා, අන්ධ ආශාවට එරෙහි චෝදනාව එක් සාක්ෂිකරුවෙකුට වඩා වැඩි පිරිසකගෙන් සහ එක් පසුතැවිල්ලකට වඩා වැඩි වර්ගයකින් ගොඩනැගී තිබුණි.

භාර්යාවකගේ සිහිය නිසා සිවුර අත්හැරීමට සූදානම් වූ ශාක්‍ය භික්ෂූන්, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන් ගෙන ගිය කඳු මුදුනේ මෙම ඉගැන්වීම ප්‍රතිධ්වනි වනු ඇසූහ. ඒ ආශාවේ උණ බිඳී ගියේ ය. ඒ කිසිවක් ස්ථිර විශ්වාසයට පාත්‍ර නොවන බව අවසානයේ දැක, ඔවුන් ඒ වෙනුවට සියලු සංස්කෘත ධර්මයන්ගේ අනිත්‍යතාවය කෙරෙහි තම අවධානය යොමු කළහ. ඔවුන් එක්කෙනෙකු බැගින් එදින ම අර්හත්ඵලය අවබෝධ කළ බව කියැවේ. ඔවුන්ට බොහෝ කලකට පෙර, පක්ෂියෙකු තමාගේ ම සන්සුන්භාවය සඳහා මෙම එ ම සත්‍යය මුලින්ම වටහා ගත් එම කඳු ගැට ම ය එය සිදු වූයේ.