මහාකපි ජාතකය

ජේතවනාරාමයේ, භික්ෂූහු ප්‍රතිශක්තියෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේට හානියක් කිරීමට නැවත නැවත උත්සාහ කළ දේවදත්ත තෙරුන් වහන්සේ ගැන කතා කරමින් සිටියහ, ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේට වරක් ගලක් හෙළා තිබූ ආකාරය ගැන. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට මෙය ප්‍රථම වාරය නොවන බව වදාළ සේක; එම ම මිනිසා, ඉතා පැරණි භවයක, ඔහුට වරක් ගලක් හෙළා තිබූ බවත්, උන්වහන්සේ එම පැරණි කතාව සම්පූර්ණයෙන් වදාළ සේක.

එම පැරණි යුගයේ, කාසි රාජ්‍යයේ ගොවි බ්‍රාහ්මණයෙකු අස්ථානගත වූ ගවයන් සොයමින් වනයට ගොස්, දින හතක් ආහාර නොමිලව සංචාරය කළේය. ගැටයක් මත වනුතරුවූ ගෙඩි ගසක් දැක, ඔහු ආහාර ගැනීමට එහි ඇගී, ලිස්සා, හැට රියනක් (ආසන්න වශයෙන් අඩි අනූවක්) පහත නිරය තරම්ම අඳුරු හා ගැඹුරු ගර්තයකට වැටුණේය. එහි ඔහු තවත් දින දහයක් නැඟී යෑමට කිසිදු ක්‍රමයක් නොමැතිව, වැතිර සිටියේය.

ආසන්නයේ ජීවත් වූ විශාල වනරෝවෙක් (වදුරෙක්) ඔහුගේ හඬ අසා, ගර්ත ආන්තියට පැමිණියේය. කිසිවක් උත්සාහ කිරීමට පෙර, වනරෝවා බර ගලක් සමඟ පුරුදු වෙමින් තම ම ශක්තිය පරීක්ෂා කළේය, එසේ ඉහළකට ගල්වෙන්නට පෙර වැඩිහිටි මිනිසෙකුගේ බර සැබවින්ම ඔසවාගෙන යෑමට හැකි බව තහවුරු කරගනිමින්. තෘප්තියට පත්ව, ඔහු ගර්තයට පහළට ගියේය, බඩගින්නේ සිටි ගොවියාව ඔහුගේම පිටේ උස් කරගත්තේය, හා සුරක්ෂිතව ආපසු ඉහළට නැඟුණේය.

ප්‍රයත්නයෙන් වෙහෙසට ගත් වනරෝවා, තමන් බේරූ මිනිසා ළඟ විවේක ගැනීමට පමණක් ඉල්ලා සිටියේය, වනයේ වාරික සතුන් සංචාරය කරන බවට අනතුරු ඇඟවූ අතර, තමන් නින්දෙන් සිටින විට ආරක්ෂා කරන්නට ඉල්ලා සිටියේය. වනරෝවා නින්දේ සිටියදී, තවමත් අඩ-බඩගින්නේ සිටි ගොවියා, වනරෝවෙකුගේ ශරීරයක් බඩගින්නේ සංචාරකයෙකුට කොතරම් මාංස ලබා දිය හැකිද යෑයි අලුතින් වටහාගෙන, ගලක් ඔසවාගෙන ඔහුට හැකි තරම් දැඩිව පැමිණවූවේය, ඔහුව මරා දැමීමේ අරමුණින්.

තුවාල ලබා රුධිරය ගලද්දී, නමුත් මරා දැමීමකින් තොරව, වනරෝවා ස්පර්ශ නොහැකි උසකට ගස්වලට නැඟුණේය. ගොවියා, තනියෙන් තැබූයේ නම්, වනයෙන් තමන්ගේම මග කිසි දිනක සොයාගත නොහැකි බව ඔහු එසැණින් වටහාගත්තේය. එබැවින් ඔහු සුරක්ෂිතව සිටීම සඳහා ඇති තරම් දුර තබාගෙන ඔහුට පෙර අතකින් අතකට පැනගිය අතර, පහතට දිශාවන් කියමින්, බරණැස ආසන්නයේ වගාබිම් දර්ශනයට එන තෙක් තම ම ප්‍රහාරකයාව පියවරෙන් පියවර මග පෙන්වූවේය.

ගොවියා කුෂ්ඨ රෝගයෙන් පීඩිත වී, බරණැස ආසන්නයේ මිගචීර උද්‍යානයට ළඟා වීමට පෙර සම්පූර්ණ වසර හතක් වේදනාවෙන් සංචාරය කළේය, එහි එම නගරයේ රජතුමා ඔහුව සොයාගෙන, ඔහුව එවැනි දුක් විඳීමකට ගෙනා දේ විමසීය. ගොවියා ම සම්පූර්ණ කතාව කියා, කිසිවෙකු අනුරාධ නොකර ම තම ම ස්වකීය නොකෘතවේදීත්වය හා ද්‍රෝහීභාවය පාප දෙසමින්. ඔහුගේ පාප දේශනාව අවසන් වූ මොහොතේම, බිම ඔහු යට විවෘත වී, ඔහුව නිරයට ගිල දමාගත්තේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ද්‍රෝහී ගොවියාව දේවදත්ත තෙරුන් ලෙස හඳුන්වන්නෙන් ඉගැන්වීම අවසන් කළ සේක. උන්වහන්සේ හෙළිදරව් කළේ, තමන්ම ඔහුව බේරූ වනරෝ රජු ලෙසත්, තුවාලයෙන් රුධිරය ගලද්දී ඔහුව නිවසට මග පෙන්වූ බවත්, ඔහුව මරා දැමීමට උත්සාහ කළ මිනිසෙකුට සුරක්ෂිත ගමනක් හැර ආපසු කිසිවක් නොඉල්ලූ බවත්ය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 516 මෙම කතාව මෙම ආකාරයෙන් සටහන් කරයි.

ගර්තයට පහළ වීමට පෙර ගලක් සමඟ පුරුදු වීමට වනරෝවා ගත් තීරණය පහසුවෙන් නොතකා අතහැරිය හැකියි, නමුත් එය ඔහුව හුදෙක් ආවේගයෙන් කරුණාවන්තභාවයට වඩා සැලසුම්සහගත කෙනෙකු ලෙස සලකුණු කරයි. ඔහු හැට රියනක ගමනක් තම ම පිටේ වෙනත් සත්ත්වයෙකුගේ සම්පූර්ණ බර සමඟ අඩකින් ශක්තිය සෑහෙනු ඇතැයි හැඟීම මත පමණක් ක්‍රියා නොකළේය. ඔහු තම ම ශක්තිය මුලින්ම තහවුරු කළේ, එසේ දක්වමින් කරුණාව කන්දේ අඩකින් කඩාවැටී ඔවුන් දෙදෙනාගේම ජීවිත අහිමි කරනු ඇත යෑයි නොමැති වන පිණිස.

පහර ලැබීමට වනරෝවා දුන් ප්‍රතිචාරයට ගොවියාට ආපසු ලැබිය යුතු දේ ගැණනය කිරීම කිසිවක් සම්බන්ධ නොවූයේය. තරම් බරපතල හිංසාවකට හැකි මිනිසෙකු ඉනික් සහයක් ලැබීමට හිමිකමක් අහිමි කරගත් බව ඔහු තර්ක කළේ නැත. ඔහු හුදෙක් වටහාගත්තේ, අත්හැර දමාගත් ගොවියෙකු ඔහු දැන් කළ දේ නොතකා වනයේ මිය යන බවත්, එම ම සත්‍යය ඔහුව මග පෙන්වීම දිගටම කරගෙන යෑමට ඇති තරම් හේතුවක් ලෙස සැලකූ බවත්ය. ජාතකය මෙය අධි-මනුෂ්‍ය ඉවසීමක් ලෙස පෙන්වනවාට වඩා, වෙනත් කෙනෙකුගේ දරුණුකම තම ම ඉදිරි ක්‍රියාවේ හැඩය තීරණය කරන්නට ඉඩ දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් ලෙස පෙන්වයි.

වසර හතකට පසු ගොවියා රජතුමාගේ උද්‍යානයට ළඟා වන විට, ඔහුගේම දඬුවමේ දෘෂ්‍යමාන සාක්ෂියෙන් වැස, කිසිවෙකු ඔහුට විස්තර කිරීමට ඉල්ලා සිටියේ නැත. ඔහු එසේ වුවද සම්පූර්ණ කතාව කියූවේය, ඔහුව වඩාත්ම නරකද පෙනුම දුන් කොටස් ද ඇතුළුව, කුෂ්ඨ රෝගය පමණක් තවමත් ඔහුට ගෙවිය යුතු ගණන අවසන් නොකළාක් මෙනි. බිමේ විනිශ්චය පැමිණියේ ඔහුගේම වදන් ඔහුව දැනටමත් වරදකාරී කර තිබූ පසුව පමණි, පාප දේශනාව ම, කොතරම් ප්‍රමාද වුවද, කතාව තවමත් සම්පූර්ණ කිරීමට අවශ්‍ය දෙයක් ලෙස සැලකූ බව යෝජනා කරමින්.