නංගුල ජාතකය

මෙම කථාව අංකගත ජාතකයක් නොව ධම්මපද අටුවාවෙන් (ගාථා 379-380, 25 වන පරිච්ඡේදය, භික්ඛු වග්ගය) පැමිණෙන අතර, එහි එය ස්ථවිර නංගලකුල සම්බන්ධයෙන් කියවේ. පැවිදි වීමට පෙර දිළිඳු දින කූලි කම්කරුවෙකු වූ භික්ෂුවක් ගැන ජේතවනාරාමයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලදී. ඔහුගේ සිතේ ගෘහස්ථ ජීවිතය කෙරෙහි ආශාව ඇති වන සෑම විටම, ඔහු වැඩ කළ කාලයේ ඉරුණු වස්ත්‍රය සහ මලකඩ කෑ නගුල සඟවා තැබූ රහස් ගසේ බෙනයට යාමට පුරුදු විය. එහිදී ඔහු තමාටම බැණ වදිමින් සිත දමනය කර, සන්සුන් භාවනාවට නැවත පැමිණියේය. මෙම විනය පෙර පටන් ම පැවති බව පෙන්වීමට, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙර ජාතියක කථාවක් සිහිපත් කළ සේක.

එම පෙර ජාතියේ බෝසතාණන් වහන්සේ හිමාල වනයේ තවුසන්ගේ විශාල සංඝයාගේ ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයා වූ සේක. ලෝකීය ආශාවන්ගෙන් මිදීමේ මාර්ගයට පැමිණි සෑම ගවේෂකයෙකුම ඔහු මෙහෙයවා ගත්හ.

දේශ සීමාවේ ගමක දිළිඳු ගොවියෙකු ජීවත් විය. ඔහුගේ සියලු වස්තුව වූයේ එක් මලකඩ කෑ යකඩ නගුලක් සහ ඉරුණු, කිහිප වාරයක් මැහූ ලංගෝටුවක් පමණි. තම තරුණ කාලය ගල් කැඩීමෙන් සහ ගල්බහුල කෙත්වල සූර්යයා යටතේ වෙහෙසීමෙන් ගත කළ ඔහු, ප්‍රතිඵලය ඉතා සුළු වීම නිසා නිමක් නැති වෙහෙසෙන් කලකිරී, කඳු මුදුනට නැග බෝසතුන් වෙතින් තවුස් දීක්ෂාව ඉල්ලා සිටියේය.

පැවිදි වීමට පෙර, ප්‍රායෝගික ගොවියා තම වැඩ කළ ජීවිතය නිර්වචනය කළ එකම වස්තුව මුළුමනින් අත්හැරීමට නොහැකි බව දුටුවේය. ඔහු ආශ්‍රමයට සමීප ගසක බෙනයට නැග, මලකඩ කෑ තල සහ ඉරුණු වස්ත්‍රය එහි කඳ ඇතුළට තල්ලු කර සඟවා, ඉන් පසුව පමණක් තවුසෙකුගේ පොතු සිවුර පිළිගත්තේය.

වනයේ වන මුල් ආහාරයට ගනිමින් ජීවත් වීමෙන් ගොවියාගේ සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණු වූ අතර, වසර ගණනාවකට පසු පළමු වරට ඔහුගේ ශරීරය ශක්තියෙන් පිරුණි. එහෙත් මෙම සුවය ම වෙනත් ආකාරයක බඩගින්නට දොර විවර කළේය. ගම්මානයේ කතා-බහ සහ ඔහුගේ පැරණි ජීවිතයේ කුඩා, හුරුපුරුදු සැපතේ මතකයන් ඔහුට නැවත කරදර කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔහුගේ නව පැවිදි ප්‍රතිඥා අත්හැරීමේ සිතුවිලි, ශරීරයේ සෞඛ්‍යයට වළක්වා ගත නොහැකි බලයකින් ඔහුව ග්‍රහණය කර ගත්තේය.

ගම්මානය යටතේ පහසු ජීවිතයක් ඔහු වෙනුවෙන් තවමත් බලා සිටින විට, සීතල ගුහාවක භාවනා කිරීමට හේතුවක් නැතැයි විශ්වාස කළ ගොවියා, ආශ්‍රමයෙන් හොර රහසේ ගසේ බෙනය දෙසට ගියේය. ඔහු තම පැරණි ඇඳුම් නැවත ඇඳ, පසුපස හැර දැමූ ජීවිතයට නැවත යාමට අදහස් කළේය.

ගසට ළඟා වූ ඔහු ඉරුණු රෙදි කඩ සහ වලවල් වැටී මලකඩ බැඳුණු නගුල එළියට ඇදගත්තේය. තම අතේ දිරාපත් වූ යකඩ තල දෙස බලද්දී, ඔහු තුළ තියුණු ආත්ම ගර්හාවේ රළ නැගිණි. ඔහු තම පපුවට පහර දී, දෙවිවරුන් සහ මිනිසුන් විසින් ගෞරවයට පාත්‍ර වූ උතුම් පැවිද්දේ සන්සුන් බව අත්හැරීමට ඇත්තටම අදහසක් ඇත්දැයි තමාගෙන්ම විමසුවේය. වෙනත් ස්වාමියෙකුගේ කසපහර යටතේ, ඒ මලකඩ බැඳුණු බර යකඩ නැවත මඩ තුළ ඇදීමට ඇත්තටම අදහස් කරන්නේද?

ලජ්ජාවට පත් වූ ගොවියා, නගුල නැවත ගස් කඳ තුළට තල්ලු කර, තම භාවනා ආසනයට ආපසු ගියේය. එහෙත් ඉන් පසු දින වලදී ඔහුට එම නොසන්සුන්කම තවත් වාර පහකදීම ආයෙත් ඇති විය. එක් එක් වාරයේදී ඔහු ගසේ බෙනය වෙත ආපසු ගොස්, එකම මලකඩ කෑ තල ඉදිරියේ සිටගෙන, තමාගේ අස්ථාවර සිතට එම එකම පිළිතුර එහි සොයා ගත්තේය. නගුල කිසි වචනයක් නොකියා, ඔහු වෙනවෙනම වාර හයකදීම යාමෙන් වළක්වා ගත්තේය.

හත්වන වාරයේදී ගොවියා ඔහු බොහෝ දුෂ්කර වර්ෂ තිස්සේ රැගෙන ගිය නගුල නැවත වරක් බලා සිටියේය. අනිත්‍යතාවයේ සත්‍යය සහ ලෝකීය වෙහෙසට ගැබ් වී ඇති දුක, පෙර වාර කිසිවකට නොතිබූ බලයෙන් ඔහුට පහර දුන්නේය. එම ගසේ යට ඒ මොහොතේම වාඩි වී, ඔහු ගැඹුරු භාවනා සමාධියට පිවිසි අතර, කිසිම වගා කිරීමකින් කවදාවත් ලබා දිය නොහැකි බලයන් වර්ධනය කළේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, එම විශේෂ ගොවියාට සහ ඔහුගේ විශේෂ නගුලට ඔබ්බෙන් නොනැසී පවතින්නට ඇති වචන සමඟ කථාව අවසන් කළ සේක. ලෝකීය ඇලීමක් පවා එය දරන්නා වටා යකඩ දම්වැලක් සාදයි. එම දම්වැල අවසානයේ බිඳ දමන්නා, එම එකම ක්‍රියාව තුළම, එම ඇලීම නිහඬව අනාදිමත් කාලයක් මුළුල්ලේ පෝෂණය කරමින් සිටි බෙහෙවින් විශාල ඉපදීමේ හා මරණයේ චක්‍රයද බිඳ දමයි.