නමෝකාර මන්ත්‍රය

ජෛන ආගමේ වඩාත්ම මූලික හා වැදගත්ම යාඥාව වන්නේ නමෝකාර මන්ත්‍රයයි. මෙය නවකාර මන්ත්‍රය ලෙසද හැඳින්වේ. දිනපතා ජෛන භක්තිකයන් විසින් උදේ සවස මෙම මන්ත්‍රය ජප කරනු ලබයි. මෙම මන්ත්‍රය අනෙකුත් බොහෝ ආගමික යාඥා මෙන් දෙවියන්ගෙන් යමක් ඉල්ලා සිටීමක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, එය උතුම්ම ආත්මයන් පස් දෙනෙකුට ගෞරවය පුද කිරීමකි. එමගින් භක්තිකයාගේ සිත පිරිසිදු වන අතර, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ආත්මය නිවන කරා ගමන් කිරීමට මග පාදයි.

මෙම මන්ත්‍රයේ ව්‍යුහය ඉතා සරල ය. එය ප්‍රකෘත භාෂාවෙන් රචනා වී ඇති අතර, පේළි පහකින් සමන්විත වේ. පළමු පේළියෙන් අරිහන්තයින්ට (තම සියලු අභ්‍යන්තර සතුරන් පරාජය කළ, බුද්ධත්වයට පත් ආත්මයන්) නමස්කාර කරයි. දෙවන පේළියෙන් සිද්ධයින්ට (මරණ චක්‍රයෙන් මිදී, සදාකාලික සමාධියක වාසය කරන නිදහස් ආත්මයන්) නමස්කාර කරයි. තෙවන පේළියෙන් ආචාර්යවරුන්ට (ජෛන භික්ෂු සමාජයේ නායකයින්) ගෞරවය පුද කරයි. සිව්වන පේළියෙන් උපාධ්‍යායයින්ට (භික්ෂූන්ට ශාස්ත්‍රය උගන්වන ගුරුවරුන්) නමස්කාර කරයි. පස්වන හා අවසාන පේළියෙන් ලෝකයේ සියලුම සාධූන්ට (භික්ෂූන්ට) හා සාධ්වීන්ට (භික්ෂුණීන්ට) නමස්කාර කරයි.

මෙම මන්ත්‍රයේ විශේෂත්වය නම්, එය කිසිදු විශේෂිත දෙවියෙකුගේ හෝ දේවතාවියකගේ නමක් උච්චාරණය නොකිරීමයි. ඒ වෙනුවට, එය ගෞරවයට පාත්‍ර විය යුතු උතුම්ම ආත්මයන් පස් දෙනෙකුට ගරු කරයි. මෙම පස් දෙනාම ජෛන ආගමේ උත්තමයන් ලෙස සැලකේ. ඔවුන් ආත්මයේ උත්කර්ෂවත් අවස්ථා නියෝජනය කරයි. එමනිසා, මෙම මන්ත්‍රය ජප කිරීමෙන් භක්තිකයා තමාගේම ආත්මයේ උත්තම අවස්ථාව කරා ළඟා වීමට උත්සාහ කරයි. එය ඉල්ලීමක් නොව, අභිලාෂයක් ප්‍රකාශ කිරීමකි.

නමෝකාර මන්ත්‍රයේ වචනානුසාරිත අර්ථය පහත පරිදි වේ: "අරිහන්තයින්ට නමස්කාර වේවා! සිද්ධයින්ට නමස්කාර වේවා! ආචාර්යවරුන්ට නමස්කාර වේවා! උපාධ්‍යායයින්ට නමස්කාර වේවා! ලෝකයේ සියලුම සාධූන්ට නමස්කාර වේවා!" මෙම පේළි පහ උච්චාරණය කිරීමෙන් පසු, භක්තිකයා බොහෝ විට අමතර පේළියක් එක් කරයි: "මෙම පස් දෙනාට නමස්කාර කිරීමෙන්, සියලු පාප ක්‍රියා විනාශ වේවා!" මෙම අමතර පේළියේ අර්ථය නම්, උත්තමයන්ට ගෞරව කිරීමෙන් භක්තිකයාගේ පාපයන් දුරු වී, ඔහුගේ ආත්මය පිරිසිදු වීමයි.

ජෛන භක්තිකයන්ගේ දෛනික ජීවිතයේදී මෙම මන්ත්‍රයට ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ. උදෑසන අවදි වූ විගස, ස්නානය කිරීමට පෙර හෝ පසු, බොහෝ ජෛන භක්තිකයන් මෙම මන්ත්‍රය ජප කරයි. රාත්‍රී නින්දට යාමට පෙරද ඔවුන් මෙය කියවයි. ආහාර ගැනීමට පෙර, ගමනක් ආරම්භ කිරීමට පෙර, හෝ වැදගත් කාර්යයක් ආරම්භ කිරීමට පෙරද ඔවුන් මෙම මන්ත්‍රය කියවයි. මන්ත්‍රය කටපාඩමින් දැන සිටීම ජෛන දරුවන්ට කුඩා කාලයේදීම උගන්වනු ලබයි. එය ඔවුන්ගේ ආගමික අධ්‍යාපනයේ පළමු පියවරයි.

මෙම මන්ත්‍රයේ තවත් විශේෂත්වයක් නම්, එය කිසිදු විශේෂිත ජෛන නිකායකට හෝ සම්ප්‍රදායකට පමණක් සීමා නොවීමයි. ජෛන ආගමේ සියලුම ප්‍රධාන ශාඛා — ශ්වේතාම්බර, දිගම්බර යනාදී සියලුම නිකායන් — මෙම මන්ත්‍රය එකම ලෙස උච්චාරණය කරයි. එමනිසා, එය සියලුම ජෛන භක්තිකයන් එක්සත් කරන පොදු යාඥාවක් ලෙස සැලකේ. ජෛන ආගමේ විවිධ උත්සව, චාරිත්‍ර, හා ආගමික වතාවත්වලදීද මෙම මන්ත්‍රය අනිවාර්යයෙන්ම උච්චාරණය කරනු ලබයි. එය ආරම්භයේදීද, අවසානයේදීද කියවනු ලබයි.

නමෝකාර මන්ත්‍රය ජෛන ආගමේ හදවත ලෙස හැඳින්විය හැකිය. එය ඉල්ලීම්වලින් පිරුණු යාඥාවක් නොව, ගෞරවයෙන් පිරුණු ප්‍රකාශනයකි. එය භක්තිකයාට මතක් කර දෙන්නේ, ජීවිතයේ උත්තම ඉලක්කය වන්නේ උත්තමයන් පස් දෙනා සිටින තත්ත්වයට ළඟා වීම බවයි. එමනිසා, දිනපතා මෙම මන්ත්‍රය ජප කිරීමෙන්, භක්තිකයා තම ආත්මයේ උත්කර්ෂවත් ගමනේ පළමු පියවර තබයි. එය සරල, නමුත් ගැඹුරු අර්ථයක් ඇති මන්ත්‍රයකි. ඕනෑම කෙනෙකුට, ඕනෑම අවස්ථාවක, ඕනෑම තැනක එය ජප කළ හැකිය. එය ජෛන ආගමේ සාරයම සංක්ෂිප්තව ප්‍රකාශ කරන උතුම්ම යාඥාවයි.