મહાકારુણિક ધારણી (નીલકંઠ ધારણી)
આ એક બૌદ્ધ ધારણી છે, જે અવલોકિતેશ્વર (કરુણાના બોધિસત્ત્વ) ને સમર્પિત છે. તે શાંતિ, રક્ષા અને કરુણાના ગુણોને જાગૃત કરે છે.
શ્લોકો
રત્નત્રયને નમસ્કાર. આર્ય લોકિતેશ્વર બોધિસત્ત્વ, મહાસત્ત્વ, મહાકારુણિકને નમસ્કાર. સર્વ ધૈર્ય ધારણ કરનાર, ત્રિશરણને નમસ્કાર. સુકૃત એવા આ આર્ય લોકિતેશ્વરને, નીલકંઠને, હ્રીં, મહાવિદ્યાને, સર્વાર્થ અને શુભમાં અચ્યુત, સર્વભૂતોના માર્ગોમાં સત્ત્વોના નામ સાથે નમસ્કાર. તે આ પ્રમાણે—
શ્લોક 1
ઓમ, હે પ્રકાશક, આલોક કરનાર, કાર્યકર્તા, મહાબોધિસત્ત્વ! આપ સર્વ અશુદ્ધિઓને દૂર કરો, બુદ્ધિ આપો, હૃદયને પવિત્ર કરો, કર્મનો ભાર ઉઠાવો, વિજયી બનો, મહાવિજયી બનો, કરુણાની ધારા વરસાવો, હે ધરણિના સ્વામી! ચલાયમાન થાઓ, મારા નિર્મળ સ્વરૂપને, હે જિનેશ્વર! વિષને દૂર કરો, મન અને હૃદયને સ્મરો, કર્મોને હરો, મારો ઉદ્ધાર કરો, મને પવિત્ર કરો, મુક્ત કરો, હે ધરણિ રાણી! ગતિ કરો, મારું શુદ્ધિકરણ કરો, મહામંગળ આપો, સત્યમાં સ્થિર કરો, નિર્મળ પુષ્પોનો વર્ષાવ કરો, હે વરદાયિની! વિજય અને વાસ આપો, સુધર્મ અને માનસમાં સુંદર મુખ ધારણ કરો, મહાસુંદર મુખ ધારણ કરો, હે અચ્યુત! પવન અને મધુર ધ્વનિ સાથે સિદ્ધયોગીના હૃદયમાં અશુદ્ધિઓને દૂર કરો, હે મહાયોગ! હે સિદ્ધ! યોગિનીને નમસ્કાર.
શ્લોક 2
હું મંત્રપદોને સિદ્ધ કરું છું; સિદ્ધ યોગિનીને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 3
નીલકંઠને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 4
વરાહમુખને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 5
મહાસિંહમુખને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 6
સિદ્ધ વિદ્યાધરને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 7
પદ્મહસ્તને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 8
ચક્રહસ્તને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 9
મૃગચર્મ ધારણ કરનારને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 10
મહાલકુટીધરને નમસ્કાર હો.
શ્લોક 11
રત્નત્રયને નમસ્કાર. આર્ય લોકિતેશ્વર બોધિસત્ત્વ, મહાસત્ત્વ, મહાકારુણિકને નમસ્કાર.
શ્લોક 12
મારા મંત્રપદો સિદ્ધ થાઓ; નમસ્કાર હો, સ્વાહા.
શ્લોક 13
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ ધારણી મહાયાન બૌદ્ધ પરંપરાનો ભાગ છે અને તેને 'મહાકારુણિક ધારણી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તે પરંપરાગત રીતે અવલોકિતેશ્વર દ્વારા પ્રગટ કરવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ ધારણીનો પાઠ ભય, દુઃખ અને અડચણોથી રક્ષા મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે. તે ખાસ કરીને બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ અને સાધકો દ્વારા નિયમિત રૂપે ગાવામાં આવે છે.
શું તમે જાણો છો?
આ કયો ગ્રંથ છે?
આ ‘નીલકંઠ ધારણી’ (અથવા ‘મહાકારુણિક ધારણી’) નામે જાણીતો બૌદ્ધ મંત્ર છે. અવલોકિતેશ્વર (કરુણાના બોધિસત્ત્વ) ના નીલકંઠ સ્વરૂપને સમર્પિત છે – ‘નીલકંઠ’ એટલે ‘વાદળી ગળાવાળા’, જે શિવ સાથે પણ જોડાય છે, પણ અહીં બુદ્ધિસ્ત પરંપરાનો ભાગ છે. શરૂઆત અને અંતમાં ‘રત્નત્રય’ (બુદ્ધ, ધર્મ, સંઘ) ને નમસ્કાર છે, જે બૌદ્ધ શરણના ત્રણ રત્નો છે.
Avalokiteshvara
બૌદ્ધ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
